BaşlıcaSiyasət

Türkiyə Qafqaz istiqamətini aktivləşdirəcək

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Türkiyə-Azərbaycan Strateji Əməkdaşlıq Şurasının 8-ci iclasında iştirak etmək məqsədiylə  Bakıya  olub.

İki ölkə arasında 10-dan çox əməkdaşlıq sənədi imzalanmışdır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Bakı və Ankaranın silah istehsalını müzakirə etdiyini bildirdi.

 Bundan başqa,tərəflər Qars-Naxicevan  dəmir yolunun tikintisi ilə bağlı Anlaşma Memorandumu imzalamışlar. Türkoloq Hayk Gabrielyan Ərdoğanın Azərbaycana ziyarətini Ankara üçün olduqca səmərəli  hesab edərək qeyd etdi: Azərbaycan nəhayət güzəştli ticarət sazişi imzalamağa razı oldu. Bundan əlavə, tərəflər Qars-İğdır-Naxicevan dəmir yolunun tikintisi ilə bağlı memorandum imzalayıblar. Onun sözlərinə görə, Türkiyə  qəstlə öz tərəfində  tikintini   çək-çevirə salırdı  çünki  Azərbaycan azad yaxud, güzəştli ticarət sazişinin imzalanmasına qarşı çıxdığına görə, Türkiyə vətəndaşlarının viza tələblərini ləğv etməsi və Naxicevan ilə sərhəddə azad ticarət zonası yaratması üçün yaşıl işıq yandırması ilə Türkiyə öz hissəsinin inşasını qəsdən təxirə salırdı.

Bu üç nöqtədən, Azərbaycan ilk olaraq Naxicevana, sonra viza rejimi məsələsinə sonrasa  güzəştli ticarət sazişin yer verdi.. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun tikintisini təxirə salmaqla Türkiyə Qars-İğdır-Naxicevan dəmir yolunun inşasını da təxirə salır.

“Uzatmaqla Türkiyə Bakıdan üç mühüm səlahiyyətli  güzəştlər almaq istədi: sərbəst və ya güzəştli ticarət sazişinin imzalanması, Türkiyə vətəndaşları üçün viza tələblərinin ləğvi, Naxicevan ilə sərhəddə azad ticarət zonasının yaradılması. Bu üç vacib məsələ həll olundu və Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu həyata keçirilə bilər; Razılaşmaların olmaması layihənin həyata keçirilməsinə maneə yaratdı. Artıq bir maneə yoxdur və Türkiyə və Azərbaycan Qars-İğdır-Naxicevan dəmir yolunun tikintisinə də başlayacaqlar. “İqtisadiyyat əməkdaşlığının sıxlaşması  Azərbaycanla Türkiyə üçün öa əhəmiyyətini artırır. Türkiyənin rolunun artması Ekspert Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin əhəmiyyətinə mane olan başqa bir təbii maneəni düşünür. Qars-İğdır-Naxicevan dəmir yolu inşa etməklə Türkiyə Fars Körfəzi-Qara dəniz nəqliyyat dəhlizinin bir hissəsi ola bilər, baxmayaraq ki, Qabrielyanın sözlərinə görə, İran bu dəhlizin bir hissəsi olaraq Ermənistanı seçmişdi. Dəmir yolu tikilsə, yüklər Fars körfəzindən Naxicevana, Naxicevandan Qarsa və Trabzona Qara dənizə göndərilə bilər. Ermənistan Şimal-Cənub magistral yolunu qurmağa tələsməlidir.

Ərdoğan Əliyevlə görüşü zamanı Dağlıq Qarabağ məsələsindən də yan keçmədi.

“Dağlıq Qarabağ münaqişəsi  eləcə də bizim məsələmizdir”-  deyərək Türkiyə prezidenti  qeyd edib.

O,ATƏT Minsk Qrupunun işindən narazılıq etdi.

“ATƏT-in Minsk Qrupu Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində səmimi deyil. Təxminən 25 ildir süründürməçilik siyasəti davam edir”-deyərək Erdoğan qeyd edib.

Türkiyənin Qarabağ münaqişəsinin həllində rol oynamaq arzusu yeni deyil. Bundan əlavə, yüksək səviyyəli Türkiyə-Azərbaycan görüşlərində daim Dağlıq Qarabağ münaqişəsi müzakirə olunur və Ankara Azərbaycan tərəfdarı bəyanatlar verir. Türkiyənin bölgədəki artan rolunu nəzərə alaraq Ərdoğanın bəyanat izlərində hansı yeni mesaj var idi?

“Türkiyənin açıq-aydın Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması ilə bağlı rol ifa etmək istəkləri  yenilik deyil.Ondan başqa  türk-azərbaycan yüksək səviyyəli görüşlərdə  daima DQ münaqişəsi müzakirə olunur və Türkiyə Azərbaycanpərəst bəyanatlarla çıxış edir. Erdoğanın bəyanatısətiraltında  Türkiyənin regional   rolunu artırmaq faktını hesaba almaqla   hansı yeni  mesaj vardı?

“Son dövrdə  Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasıyla  bağlı  türk tərəfinin bəyanatları doğurdan da narahatedicidir və  əvvəllər edilən azərbaycanpərəst bəyanatlarda  fərqlidir.Ondan əvvəl  də prezident Erdoğan  və Xİ naziri Çavuşoğlu  demişdir ki, Rusiya istərsə problemə həll verə bilər”.

Qabrielyanın sözlərinə görə, Türkiyə Rusiyanı Artsax münaqişəsinin həllinə  məsələsində  sövdələşməyə cəlb etmək istəyir, Rusiyanın Ermənistan tərəfinə və ya tərəfləri üzərinə  təsirini vurğulayır və Suriyada olduğu kimi sövdələşmə təklif edir. Putinin bunu reallaşdıra biləcəyi istisna edilmir. Türkoloq, məsələn, Türkiyənin Liviya və ya Suriyadakı güzəştlərinə istinad edərək, bunun əvəzində Rusiyadan Qafqaz və Artsaxa məsələsində güzəşt gözlədiyini söylədi.

Hayk Gabrielyan, Liviya və Suriya münaqişələrinə son qoymağı gözləmədən Ankaranın Qafqazdakı hərəkətlərinin kəskin şəkildə artacağını proqnozlaşdırır.

Daha çox göstər
Back to top button