BaşlıcaMədəniyyət

Matenadaranda qədim erməni əlyazma kağızı nümayiş etdiriləcəkdir

Martın 6-da Maştots Matenadaranda qədim erməni kağız əlyazmalarının sərgisinin açılışı olacaq. Matenadaran  verilən  məlumata görə, sərgi aprelin 4-dək açıq qalacaq.

Erməni xalqının əlyazma mədəniyyətinin minlərlə dəyərli abidəsi arasında, onun misilsiz  və müstəsna əhəmiyyəti 981-ci ildə vurğulanır. Maştots adına 2679 saylı Matenadaran əlyazmasıyla  fərqlənir. Onun kağızı o vaxtlar “yoxsul kart” adlandırılan, perqamentdən daha az dəyərli bir kağızdır, amma bu gün ən qədim erməni kağız əlyazması və dünyanın ən qədim sənədlərindən biri sayılır.

Onun yazı materialı  o zaman “kasıb kartes” adlandırılan ümumbəşəri və qiyməti az olan  kağızdır  və bu günsə ilk ən qədim əlyazmasıdır və dünyada ən qədimlərdən biridir. Matenadaran bizə çatan  ilk əldə edə biləcəyimiz dünyəvi materialın ilk əlyazma toplusudur, çox sayda elmi material var, bir çoxu yalnız orada tapılıb belə ki, onun müəllifləri ilə yalnız orada görüşürük.

Bu əlyazmaya kahin Davudun və oğlu Lukanın qələmindən ibarət iki ayrı toplu və ya əlyazma daxil edilmişdir.

Əl yazısı 19,5×28,5 sm ölçüdə, bir neçə dəfə təmir edilmiş, tamamlanmış və tərtib edilmiş 361 vərəqdir. Hazırkı kompozisiya 1585-ci illə əlaqədardır.

Kitab zəngin məzmunu ilə seçilir. Birinci hissə əsasən elmi və tarixi, ikinci hissə tarixi və dini mövzularladır..

Əlyazma materialının və oradakı materialların müstəsna dəyərini nəzərə alaraq Matenadaran rəhbərliyi 1981-ci ildə tam təqlid, deşifrə və araşdırma ilə çap etmək qərarına gəlir.

Bu əsər alimdən illərlə əmək tələb edən əlyazma  yazıçısı Artaşes Matevosyan (1922-2004) tərəfindən uzun illərlə əmək tələb etdi.. Tədqiqat zamanı  aydın oldu  ki, o Ermənistanda hazırlanmışdır 1000 illik kağız, kifayət qədər pis   qorunmuşdur və əlyazmanın nəyinsə  təsirindən  bir sıra səhifələrdə mürəkkəbi  korlanmışdır.

Kitabın bir nüsxə ilə yayımlanmasının səbəblərindən biri də bu fakt  olub.Bəzi çətinliklərə görə əlyazmanın minilliklər ərzində yayımlanması mümkün deyil, lakin 1995 və 1997-ci illərdə Ermənistan müstəqillik qazandıqdan bəri həyata keçirilmişdir. Kitab iki böyük cilddə nəşr edilmişdir.

Əlyazma, son iki ildir Matenadaran  bərpaolunma  bölməsindədirr, burada ilkin işlərə (dezinfeksiya və tozlama) əlavə olaraq, mürəkkəbliyin səbəb olduğu yazı hissələrindəki deşiklər əvvəllər hazırlanmış bir metodla gücləndirilmişdir.

 Müxtəlif əsrlərdə əlavə olunmuş mürəkkəb, kağız və boya ilə bir sıra tədqiqatlar aparılmışdır. Hər bir vərəqdə çox iş görülmüşdür ki, gələcəkdə heç bir məktub itirilməsin.

Vərəqələrin  ayrıca bərpasından sonra mətbuatın sifarişi qərara alındı ​​və  vərəqələr əvvəllər olduğu kimi yenidən düzgün qaydada yerləşdirildi. Qısa bir nümayişdən sonra qədim erməni kağız əlyazması yenidən  təhlil olunacaq və əlyazma  kitabı kimi görünəcək şəkildə tərtib ediləcəkdir.

Daha çox göstər
Back to top button