BaşlıcaSiyasət

İranın Azərbaycandakı şiə məhbusuna reaksiyası: Tehran-Bakı münasibətlərində şiəlik

Azərbaycanda fevralın 29-da “Azərbaycanın  islam partiyası”nın rəhbəri Hacı İlham Əliyev həbs edilib. Martın 2-də İranın  xüsusi xidmət orqanları ilə əməkdaşlıqda  ittiham olunaraq  4 ay həbs cəzasına məhkum edildi.

 Diqqətəlayiqdir ki, Əliyevin həbsinə  İran KİV-i  o  cümlədən İRNA rəsmi  informasiya agentliyi  martın 1-dən etibarən geniş şəkildə işıqlandırıldı.. Azərbaycan mediası, fevralın 29-da bir islamçı hədəfli sayt istisna olmaqla, hadisəni yalnız martın 2-dən bəri işıqlandırmışdır o da  müxalifət mediasında.

İslam xadimlərinə və “İran izi” nə qarşı güclü həssaslıq Azərbaycanda yeni bir olay deyil.  O ölkənin müstəqilliyindən bəri şiə dindarları təzyiqlərə məruz qalmışdır.

 Yarandığı ilk gündən “Azərbaycan islam partiyası” da təqiblərə məruz qalmışdır. 1995-ci ildə partiya dövlət qeydiyyatından məhrum edilmişdir. 1996-cı ildə  Partiya lideri Əliəkram Əliyev İranın lehinə xəyanətdə və casusluqda ittiham olunaraq  həbs edilib.

2011-ci ildə Bakının dini siyasətini tez-tez tənqid edən partiyanın yeni lideri Movsüm  Səmədov da həbs edildi. Səmədov terrorizmə azırlaşmaq  və hakimiyyəti ələ keçirmək ittihamı ilə 12 il azadlıqdan məhrum edildi.

 Digər bir İslam təşəbbüsünün – Müsəlman Birliyi Hərəkatının rəhbərləri və üzvləri də Azərbaycanda oxşar aqibəti yaşamışlar. Azərbaycan həmçinin şiə dindarlarının mərkəzi, “İslam partiyası”nın Nardaran kəndi və Müsəlman Birliyi üzərində güclü nəzarətə malikdir.

Azərbaycandakı şiə dindarlarına edilən təzyiqlər İranın diqqətindən yayınmayıb. İranın yüksək din xadimləri və siyasətçiləri bəzən Azərbaycan hakimiyyətini tənqid etmiş, hətta Tehranı Bakı ilə münasibətlərə yenidən baxmağa çağırmışlar..

İ.Əliyevin həbsi İran mətbuatını yenidən məsələyə toxunmağa vadar etdi. Bu çərçivədə İran mediası Bakı-Təl-Əviv münasibətlərinə işarə edərək, həbsin İsrailin təzyiqi altında həyata keçirilə biləcəyini  də vurğuladı.

İran tərəfinin səslənməsi  yalnız mətbuat açıqlamaları ilə məhdudlaşmayıb. Din xadimləri, ictimai, mədəniyyət, siyasi xadimlər Əliyevin həbsini pisləyən açıqlamalar da veriblər.

Yeni seçilmiş Təbriz millət vəkili, yeri gəlmişkən, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı azərbaycanlıyönümlü mövqeyi ilə tanınan Ruhollah Müttəfaker Azad özünün Tvitter hesabında yazıb: “Hacı İlham Əliyevin Bakıda həbsi İslamın göstərdi ki, İran Respublikası qonşularına qarşı xarici siyasətini şəkildə dəyişdirməlidir”-deyə o qeyd edib.

Münasibətlərimiz mənfi tarazlıq üzərində qurulmamalıdır; İslam fiqurlarına edilən təzyiq onlara ağır oturmalıdır”.

“Müstəqil tələbələr  İslam asossasiyasının birliyi” Bakını səsləyir ki,islamçılığa  nifrətə  son  qoysun və  islam qaynaqlarına, öz mənşəyinə   gönsün.

“İllərdir Əliyevlərin rəhbərlik etdiyi Azərbaycanın dünyəvi  hakimiyyət gücü ABŞ-ın və sionist rejimin (məsələn İsrail) dəstəyi ilə şiələrə təzyiq edir.

Azərbaycan əhalisinin 85% -i şiələr olsa da, bu ölkənin hökuməti, məscidi sökdürən, hicab qadağan edən din xadimləri və inqilab xadimlərini  həbs edən və Qərb xüsusi xidmət orqanları ilə əməkdaşlıq edərək bu ölkəyə nəzarəti olduqca gücləndirmişdir”-deyərək birliyin  bəyanatında   səsləndirilib.

Hər iki mətbuatda və Əliyevin həbsini pisləyən ifadələrdə həbsin islamçı fiqurun İslam İnqilabı Keşikçilər Korpusunun (JOD) keçmiş komandiri Jasem Soleymanin  verdiyi reaksiya səbəbiylə ola biləcəyi vurğulanmışdır.

Burada qeyd etmək lazımdır ki, Jasem Soleimaninin Azərbaycanda öldürülməsinə reaksiya birmənalı deyil.. Generalın sui-qəsdini pisləyən açıqlamalar “İslam partiyası”, “Müsəlman birliyi hərəkatı” və digər şiələrin rəhbərlik etdiyi təşkilatlar tərəfindən verilib.

Hacı İlham Əliyev generalın şəhid adlandırdığı ayrı-ayrı ifadələrdə Soleimaninin öldürülməsini də məhkum etdi. Ancaq Azərbaycan cəmiyyətinin böyük bir hissəsində belə bir reaksiya qəzəb doğurdu.

 Bir çoxları Soleimaninin “Qarabağ üçün ölmədiyi” üçün bir mənfəət olaraq qəbul edilə bilməyəcəyini iddia  etmişdir.O günlərdə Soleimanin Artsax müharibəsində erməniləri dəstəklədiyi kimi əks  ifadələr də yayıldı.

 “Bu  hadisə deyil haçan ki, “mövqe” və ya xüsusi  rəy  haqqında  danışmaq olar. Söz Azərbaycan dövləti olan   yanaşmaq məsələsindən gedir.

Bizim ölkəmizin   özünü idarəçiliyi və  təhdidlər barəsindədir.Ondan başqa  söz həmçinin  ölkəmizdə İranın xüsusi  xidmətləri barəsindədir ki,  onun  da   miqyası  və əhatəsi  Soleymaninin avtomobil   sırası üzərinə  basqın etmək   səslənmələridir”-deyərək  Minval .az yazır.

 Hesaba almaqla ki, İlham Əliyev “İslam  partiyası”nın  həbs olunan  lideri Mövsüm Səmədovdan fərqli olaraq  hakimiyyətin ünvanına tənqidlər  yağdırmaq məsələsində daha passiv idi, daha az gözə çarpırdı.

 Demək olar  ki,  Süleymaninin  qətlindən sonra  təsvir etdiyi bəzi  aktivlik və  İrana  bildirilən dəstək  həqiqətən  onun həbs olunması üçün  səbəb olub.Bu bir daha   faktlaşdırır ki,  Tehran-Bakı  dostluq elan olunan  münasibətlərdə  ziddiyyətli məsələlər var.

Şiyə  faktoru  o  budaqdır ki, İran   Azərbaycanda  təsirini  yaymaq naminə  istifadə edir  Bakının   etdiyi  təzyiqlərə, məhdudiyyətlərə baxmayaraq həmin ölkənin   əsas  inamlı  şiyə qurumları  gizlətmədən İrana  olan  rəğbətini   ifadə edirlər.

Daha çox göstər
Back to top button