BaşlıcaSiyasət

Koronavirus Erdoğan hakimiyyətinin dayağını silkələyəcək

Türk mütəxəssisi Hayk Gabrielyan ilə  söhbətimizi təqdim edirik:

Sual: – Cənab Gabrielyan, Türkiyə hökumətinin məlumatına görə koronavirusa yoluxanların sayı 49-dur. Ərdoğanın yoluxanların həqiqi sayını gizlətdiyinə dair  fikirlə səslənir. Sizcə, Türkiyənin koronavirusa yoluxmuş insanları barədə məlumatlarının yenilənməməsinin səbəbi nədir?

Cavab: – Başlanğıcda, Türkiyə səlahiyyətlilərinin koronavirusa yoluxmuş insanların  düzgün məlumatlarını gizlətdikləri və yalnız koronavirusun nəhayət Türkiyəyə çatdığı barədə kifayət qədər gec məlumat vermələri barədə fərziyyələr mövcud idi.

O ki, koronavirusun mütləq Türkiyəyə toxunması da aydın oldu. Çünki Türkiyənin İranla (Suriyadan sonra ikinci ən uzun quru sərhədi) təxminən 550 kilometr quru sərhədi var. İrandakı koronavirusla bağlı vəziyyət məlum olmağa başladı.

Təəccüblü deyil ki, Türkiyədə koronavirusun ən çox  zərər çəkən vilayətlərindən biri də iranlıların  xeyli axını olduğu Van vilayətidir. Türkiyə tərəfi son bir həftə ərzində koronavirus məlumatlarını yeniləməyi  davam edir. Martın 11-də və 12-də, rəsmi olaraq elan olundu ki,  koronavirusla yoluxan 1 nəfər var. Martın 13-də və 14-də isə  5-6 nəfər, sonrasa martın  15-də yoluxmuş martın 15-də artıq 18-iolub.

Martın 16-da yoluxanların sayı 47 idi və son məlumatlara görə, 98-ə çatdı. Eyni zamanda, bir nəfər (89 yaş) koronavirus nəticəsindəölüb.. Təqdim olunan məlumatlar (mövcud tendensiya) yaxın günlərdə Türkiyədə koronavirusa yoluxanların sayının artacağını göstərir.

Unutmaq lazım deyil ki, hazırda Türkiyənin 83 milyondan çox əhalisi var və 2019-cu ilə qədər bu ölkəyə 51,7 milyon turist ziyarətetmişdir.. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, daxili hərəkət / daxili köç Türkiyədə də geniş miqyasdadır. Bu hallar, ehtimal ki, yaxın gələcəkdə Türkiyədə koronavirusun miqdarının kəskin artmasına  səbəb olacaq.

Sual: – Türkiyədəki koronavirusların 60% -nin yoluxa biləcəyi barədə bir fikir var, ancaq turizm sektoruna zərər verməmək üçün bunu gizlədirlər. Bu barədə siz nə bilirsiniz?

Cavab: – Əlbətdə ki, əslində Türkiyədəki insanların neçə fazinin yoluxması barədə deyə bilmərəm amma, aydındır ki, koronavirus artıq Türkiyənin turizm sənayesinə ciddi ziyan vurur. Qeyd etmək lazımdır ki, keçən il Türkiyə 34,5 milyard dollarlıq turizm sahəsindən qazanc  əldə edib  və bu il bu rəqəmi qorumaq mümkün olmayacağı aydındır.

Türkiyəli mütəxəssislər vurğulayırlar ki, 2020-ci ilə qədər turizm agentlikləri fevral ayından sağ çıxdılar, lakin mart və aprel ayları onlar üçün şokdur; bir çox rezervasyon ləğv edildi və bir çox yerdə turist məşğulluğu 30% -ə də çatmır.  

Məndə olan  məlumata görə,Ermənistanda fəaliyyət göstərən turizm agentlikləri, eyni zamanda bölgədəki bütün turizmlə əlaqəli şəxslər üçün böyük itki olan Qərbi Ermənistan, Kilikiya və Hamşenə (müasir Türkiyə) sifarişlərini və turlarını müvəqqəti olaraq ləğv etmişdir.. Başqa sözlə, Türkiyədə turizm bu yay, xüsusən Novruz və Pasxa bayramlarının ləğvi ilə əlaqədar  fəsil  uçurumlu hesab olunur.

Hər halda, türkiyəli mütəxəssislərin fikrincə, turizm bazarı son 20 ildə belə bir zərbə görməmişdir, Türkiyədəki zərərlər milyardlarla dollara çatmışdır. Xüsusiylə  vurğulamaq istərdim ki, turizm Türkiyədəki xarici valyutanın vacib mənbəyidir (və yalnız deyil). Aviaşirkətlər də çətin günlərlə üzləşirlər, bu səbəbdən hava satışları 80 faiz enir.

Sual: – Türkiyə Koronavirusun səbəb olduğu hansı iqtisadi böhranla üzləşəcək və qaçqınları bu şəraitlərdə  qəbul edə biləcəkdirmi?

Cavab: – Koronavirus böhranından əvvəl Türkiyənin onsuz da bir sıra ciddi iqtisadi problemləri (yüksək işsizlik, lirənin dəyərdən düşməsi və s.), o cümlədən Erdoğanın daxili və xarici siyasi sərgüzəştlərinin səbəbləri mövcud idi.

Daha öncə də qeyd etdiyim kimi, koronavirus artıq Türkiyədə istehsalına zərbə vurur. Daha əvvəl Türkiyədə filialları açan dünya şirkətləri (deyək ki, Toyota) müvəqqəti olaraq istehsalın dayandırılmasına qərar verdilər. Fabrik və zavodların bağlanması yaxın gələcəkdə də işsizlərin sayını artıra bilər .

Qaçqın probleminə gəlincə, Türkiyə hazırda yeni qaçqın qəbul etmir və hazırda Suriya da nisbətən sakitdir. Başqa bir məsələdir ki, Türkiyədə artıq 3,6-4,4 milyon Suriyalı və xarici qaçqınlar koronavirus kontekstində daha həssas qruplar hesab olunur və infeksiyanın Türkiyədə yayılmasına öz töhfəsini verə bilər.

Buna görə yaxın gələcəkdə Türkiyədə koronavirusun miqyasının genişlənəcəyini gözləyirəm ki, bu da türk əhalisi ilə Türkiyədə yaşayan xarici qaçqınlar arasındakı münasibətləri pisləşdirəcəkdir. Bundan əlavə, koronavirus böhranı iqtisadi və digər baxımdan Erdoğanın gücünü xeyli dərəcədə  sarsıdacaq.

Daha çox göstər
Back to top button