ArtsaxBaşlıca

AR XİN: “Şuşi qırğınlarının təşkili Şərqi Ermənistanda ermənilərin soyqırımını davam etmək cəhdi idi”

Şuşi qırğınlarının təşkili  Şərqi Ermənistanda  ermənilərin soyqırımını davam etmək cəhdi  idi. Bu haqda  Artsax Respublikasının Xİ nazirliyi  bəyanat yayıb:

Bəyanatda, qismən deyilir:

“100 il əvvəl, 1920-ci ildə, martın 23-də yeni yaradılan Azərbaycan  Demokratik  Respublikasının  hakimiyətləri Artsaxın o zamankı inzibati və mədəniyyət  mərkəzi sayılan  Şuşi şəhərində  erməni əhalisini qətlə yetirməsini həyata  keçirdilər.

Bu əzazil,dəhşətli cinayət nəticəsində minlərlə ermənilər öldürüldü, on minlərisə yurd yuvasını tərk etmək məcburiyyətində qaldı, şəhərin erməni hissəsi talan edildi, atəşə tutuldu və tamamilə məhv edildi, şəhər əhalisinin əksəriyyətini təşkil edən Şuşinin qalan erməni əhalisi tamamilə sürgünə məruz qaldı.

 Haçansa görkəmiylə gözəl və bənzəri olmayan olan erməni  bölgüsü talan olundu, yandırıldı və  tamamiylə   darmadağın olundu.Şuşinin əzəmətli mədəniyyət  irsi tamamiylə məhv edildi.

Bu cinayətin miqyası və vəhşiliyi, qırğından qısa müddət sonra Şuşini ziyarət edən müasirləri sarsıtmışdır,onlar su  quyularının  qadınlar və uşaqların cəsədləri ilə dolduğunu qeyd  etmişlər.

Faciə şəhər və mühit üzərinə elə dərin izlər buraxmışdır ki, elə, hətta 10 il sonra Osip Mandelştamın XX əsrin görkəmli rus yazıçılarından birinin “Faytonçik”şeirində əks olunduğu kimi tutqun təəssüratlar və ağır duyğular doğururdu.

Şuşi qətliamı Azərbaycan hakimiyyətinin Artsaxı fəth etmək və ələ keçirməkçün  iki illik  cəhdlərinin  zirvəsinə çevrildi.

Türkiyənin Cənubi Qafqaza soxulması nəticəsində  formalaşmış Azərbaycanın Artsaxa qarşı  əsassız olan ərazi  iddiası Azərbaycan-Qarabağ münaqişəsini müasir anlaşmasına başlanığıc  qoydu.

Azərbaycan hakimiyyəti türk qoşunlarının birbaşa dəstəyi ilə məqsədlərinə çatmağa çalışdı. Daha sonra türk zabitləri və emissarları, Azərbaycan hərbi qüvvələrinə yardım göstərməyi davam etdilər.O cümlədən  1920-ci illərdə də daxil olmaqla Şərqi Ermənistanda ermənilərin soyqırımını davam etdirməyə çalışdılar.

Cənubi Qafqaz respublikalarının sovetləşməsindən sonra Artsaxın Azərbaycana tədbiq edilməsi ilə bağlı problem həll olunmadı, çünki Azərbaycan hakimiyyətinin Artsaxın erməni əhalisinə qarşı siyasəti yalnız forma ilə  dəyişmişdir ,mahiyyətcə necə vardısa  eləcə də qalmışdır.

1980-ci illərin sonunda və 1990-cı illərin əvvəlində Sovet İttifaqının dağılması prosesinin başlamasıyla Artsaxın erməni əhalisinin fiziki təhlükəsizliyi məsələsini yenidən aktuallaşdırdı.

Artsax xalqının Ermənistanla birləşmək barədə dinc tələblərinə cavab olaraq Azərbaycanda kütləvi qırğınlar və  sürgünlər dalğasına başlandı.

Minlərlə erməni öldürüldü və şikəst edildi, yüz minlərlə insan sürgün edildi. 1920-1990-cı illərdə erməni qırğınları Şuşi qırğınlarının davamının bəlli olduğunu bir daha  göstərdi  və sübut etdi ki,hətta 70 il sonra Azərbaycan hakimiyyətinin nə məqsədləri, nə də metodları dəyişməz olaraq qalmaqdadır.

Yalnız  Artsax xalqının özünün təşkili sayyəsində  bütün mühüm olan institutlarla  fəaliyyət  göstərən effektiv  dövlət  yaradıldı,o cümlədən bacarıqlı  mübariz  Ordu yaradıldı və həmçinin ümumermənilərin dəstəyi ilə  1991-1994-cü illərdə  Azərbaycanın  silahlı aqressiyasını dəf etmək nail oldu və Artsaxda Şuşinin  təkrar olunmasına  yol verməməkçün  daha  böyük  miqyaslarla onları həyata  keçirmək nail oldu.

Bu gün Artsax hakimiyyəti və xalqı Şuşini canlandırmaq və xüsusən də Azərbaycan hakimiyyəti tərəfindən dağıdılmış şəhərin mədəni irsini bərpa etmək  və çiçəklənməsi üçün  var  qüvvəsini sərf edir”.

Daha çox göstər
Back to top button