BaşlıcaErməni Soyqırımı

Erməni Soyqırımı və ya Böyük Qırğın (fotolar)

Erməni Soyqırımı və ya  Böyük Qırğın Osmanlı İmperiyasını idarə edən sükan arxasında duran  Gənc türklərin  “İttihad və tərəqqi”partiyası tərəfindən  təşkil olunmuş soyqırımı nəticəsində  1915-1923-cü illərin kütləvi sürgün edilməsi və qırğını o cümlədən Osmanlı İmperiyası tərəfindən  erməni əhalisinin və  Qərbi Ermənistanın məhvinə səbəb oldu. Şərti olaraq, 1915-ci il aprelin 24-ü Erməni Soyqırımı qurbanlarının Anım günü sayılır, o zaman Konstantinopolda 600-ə yaxın erməni ziyalısı həbs olundu.

Erməni Soyqırımı bir neçə mərhələdə həyata keçirildi: erməni  hərbiçilərini tərksilah edilməsi, ermənilərin sərhədyanı  ərazilərindən selektiv çıxarılması, ermənilərin kütləvi surətdə deportasiyası və öldürülməsi həyata keçirilirdi.

Soyqırımın əsas təşkilatçıları Gənc türklərin liderləri Taliat, Cemal və Enver, həmçinin “Xüsusi təşkilat”ın lideri Behaeddin Şakirdi olub.

Erməni Soyqırımı ilə paralel olaraq Osmanlı İmperiyasında assurilər  və Pont yunanlarının qırğınları həmçinin baş verdi. Erməni  Spyurkunun  böyük əksəriyyəti Osmanlı İmperiyasından sürgün edilmiş və Soyqırımdan  xilas olunmuş ermənilərdən ibarətdir.

 Osman imperiyasında  ermənilər və nasist Almaniyası tərəfindən  işğal olunmuş ərazilərdə  yəhudilərin  kütləvi  məhvini səciyyələndirmək üçün  “Soyqırım” termini məhz onun  müəllifi  Rafael Lemkin təklif etmişdir.Holoqostdan sonra erməni tarix ərzində öz  araşdırılmasıyla ikinci hesab olunur.

1915-ci il  mayın 24-də ortaq bir bəyannamədə tarixdə ilk dəfə müttəfiq ölkələr (Böyük Britaniya, Fransa və Rusiya İmperiyası) ermənilərin kütləvi şəkildə öldürülməsini “insanlığa qarşı cinayət” olaraq xarakterizə etdi.

Erməni Soyqırımı bir çox dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən tanınmışdır. Uruqvay ilk dəfə 1965-ci ildə rəsmi olaraq qəbuledərək qəbul edib. Erməni xalqının qətliamı beynəlxalq hüquq çərçivəsində aşağıdakı ölkələr tərəfindən rəsmi olaraq qəbul edildi və soyqırım olaraq: Fransa, Belçika, İsveç, Latviya, Kipr, Argentina, Kanada, İsveçrə, Slovakiya , Çili, İtaliya, Hollandiya, Rusiya, Yunanıstan,Livan, Venesuela,Vatikan ,Polşa, Uruqvay, Boliviya, Avstriya, Lüksemburq, Braziliya, Paraqvay da daxil olmaqla tanındı.

1965-ci il aprelin 24-də  Soyqırımın 50-ci ildönümündə Yerevanda kütləvi nümayişlər keçirildi. Nəticədə, 1965-ci il martın 16-da  Abidə ucaltmaq  qərarı təsdiq edilmiş   Ermənistan SSR Nazirlər Sovetinin abidə ucaltma qərarı 1966-cı ildə  həyata keçirilməyə başlamışdır.

Abidənin inşası 1967-ci ildə başa çatdı, açılışı isə 1967-ci il noyabrın  29-da  keçirildi.Xatirə Kompleksi , bütün ermənilərin ziyarətgahına çevrildi. Hər il aprelin 24-də yüz minlərlə erməni və  yadellilər Osmanlı imperiyasında törətdilən 1915-ci ildə türk hökumətinin  həyata keçirdiyi  Erməni Soyqırımının qurbanlarının xatirəsini ehtiramla Yad etmək üçün buraya axışır.

Daha çox göstər
Back to top button