Başlıca

Talış və ləzgilər üçün multikulturalizm – mif və ya reallıq?

Hökümətin  bəyanatlarına görə, ölkədə talış və ləzgi məktəbləri mövcuddur, lakin bu doğru deyil. Əslində, ölkədə yalnız talış və ləzgi dillərini keçən məktəblər var və bu da , oduqca məhduddur.

Məsələ ondadır ki,yerli universitetlərdə ölkənin yerli xalqlarının dili və mədəniyyəti ilə bağlı araşdırma aparmaq üçün heç bir yolun olmamasıdır. Hakimiyyətlər əsassız olaraq bunun üçün mütəxəssis olmadığını iddia edir.

Üstəlik, hazırda Azərbaycanda talış dilinə qadağa qoyulub və “talış” sözü utancverici bir rəng alıb. Talış ad və soyadlarının istifadəsi də qadağandır.

Azərbaycan hökumətinin televiziya, mətbuat və talış dilində mətbuata dair mövqeyi, Avropa Şurasının 2019-cu ildə qəbul edilmiş Milli azlıqların mühafizəsi konvensiyasında, Azərbaycanda milli azlıqların hüquqlarının pozulduğunu qeyd edən  fevralın  4-də olan hesabatında ifadə edilmişdir ki, orada Azərbaycanın  milli azlıqlar hüququnun tapdalanması barədə qeyd olunub.

2019-cu ildə ABŞ Dövlət departamentinin yayımlanan illik hesabatında Azərbaycan hökumətinin ləzgilər və talışlara kitabların ana dilində nəşrinə icazə verilmədiyi də qeyd olunub.

Azərbaycanda talış, ləzgi və tatlar vergi ödəyir, hərbi xidmət keçirirlər və ölkənin qurulmasında iştirak edirlər. Lakin hakimiyyətə öz hüquqlarını xatırlatmaq məcburiyyətində qaldıqda, düşünülməmiş repressiyalara məruz qalırlar: təhdid olunur, həbs olunur və hətta həyatlarını tərk edirlər…

Bütün bunlara baxmayaraq bu xalqların nümayəndələri boş dayanmır və ideyalarını fəal şəkildə təbliğ edirlər. Beləliklə, “OTV” kanalı talış mövzularını əhatə edən və son üç ayda bir milyondan çox baxış qazanan YouTube şəbəkəsində fəaliyyət göstərir. Eyni dövrdə Talış YouTube kanallarında ümumilikdə 5 milyon baxış olmuşdur.

Maraqlıdır ki, 2018-ci ildə Mirismail Mirismailov Azərbaycana qayıdarkən Rusiya Federasiyasının ərazisində Talış bayrağını qaldırdığına görə hava limanında tutuldu və şiddətə məruz qaldı və səssiz qalması şərti ilə yalnız şəbəkədə yayımlandıqdan sonra sərbəst buraxıldı.

Azərbaycan rəhbərliyi ləzgilər və talışların dövlət bayraqlarının istifadəsini qadağan edərək, pantürkizm bayraqları qaldırır və Azərbaycan ocaqları (“Azərbaycanın hamısının ocaqları”) və digər pan-türkist qrupları kimi təşkilatlara maddi yardımla təmin edir. “Atatürk ideyaları sossiasiyası” təşkilatı da Azərbaycanda fəaliyyət göstərir.

Azərbaycanda yüzlərlə pan-türkizm kitabı çap olunur, dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən çoxsaylı Pan-türk təşkilatları fəaliyyətini genişləndirir,bununla belə hər hansı bir talış fəaliyyətinə qadağa qoyulur və talış və ləzgi sosial-mədəni təşkilatlarının qeydiyyatı praktik olaraq mümkün deyil.

“Azəri -talış ictimai birliyi təşkilatı dövlət qeydiyyatı ala bilmədi və Talış mədəniyyət mərkəzinin qurulan fəaliyyətinə qadağa qoyuldu. Milli azlıqlardan olan deputatlar Azərbaycan parlamentinə seçilmir, talışa dair  məlumat saytları bağlanır. Milli azlıqların nümayəndələrinin maraqlandıqları hallarda fikirlərini bildirə biləcəyi xüsusi bir dövlət orqanı yoxdur.

Talışlar təzyiqə məruz qalmış və maneələr törətməklə öz mədəniyyətlərini qoruyub saxlamağa və nəsildən-nəslə ötürməyə müvəffəq olmuşlar. Lakin dövlət orqanları kompakt yaşadıqları yerlərin inkişafına və çiçəklənməsinə əhəmiyyət vermir və talış fəallarının milli təhlükəsizliyə təhdid hesab etdikləri fəaliyyətlərini cəsarətlə dayandırırlar.

Buna görə də hakimiyyət tərəfindən Azərbaycanın yerli xalqlarına təzyiq göstərilməməsi ilə bağlı deyilənlər yalandır. Hakimiyyət əslində pan-türkizm ideologiyasının yayılması və himayəsi ilə məşğuldur və milli məktəblərin yoxa çıxması üçün şərait yaradıldığı üçün Azərbaycan yerli xalqlarının mədəniyyətlərini və dillərini itirməsi naminə hər şeyi edir.

Başqa sözlə, Azərbaycanda multikulturalizm yalnız sözlə təmin olunur və əslində prezident Əliyev administrasiyasının Azərbaycanın bütün qeyri-türk xalqlarını asimilasiyası  naminə yürüdülən siyasət üçün yaxşı bir ekrandır.

Daha çox göstər
Back to top button