BaşlıcaTəhlil

Türkiyə İrandan Naxicevan qaz bazarını ələ keçirməyə çalışır

İran mediası “İLNA”, “Fars”, “Arannews”, Ankaranın İğdırdan Naxicevan qaz kəmərini çəkmək planına toxunaraq, Türkiyənin bölgədə qaz mərkəzinə çevrilməsini və Naxicevan qaz bazarını İrandan ələ keçirmək niyyətində olduğunu vurğulayır.

“İnfoteks24.ru” saytına əsasən, Naxicevan uzun müddət istilik və elektrik enerjisi istehsalında İran qazından asılı idi. 2005-ci ildə İran və Azərbaycan 20 illik qaz mübadiləsi sazişi imzaladılar. Buna görə İran Naxicevana və Azərbaycan isə İran qaz şəbəkəsinə qoşulmayan Astaraya qaz verir.

İran “Naxçıvan” Muxtar Respublikasının ehtiyaclarını ödəmək üçün Azərbaycanla qaz mübadilə edir. 25 il müddətinə imzalanan müqaviləyə əsasən, Azərbaycan hər il Astarada İrana ən az 80,5 milyon kubmetr təbii qaz tədarük edəcəkdir. İran tərəfi mübadilə üçün ödəniş olaraq 15%-ni qoruyaraq Naxicevanın Culfa şəhərində alınan qazla bərabər miqdarda qazla təmin edəcək. Hazırda sual yaranır ki, Türkiyədən rəqabət aparan boru kəmərinin çəkilməsi Azərbaycanı tranzitin azaldılmasına dair danışıqlara inandıra bilərmi?

İqtisadiyyat mütəxəssisi, yanacaq istehlakının optimallaşdırılması üzrə şirkətin keçmiş baş direktoru N. Seyfinin sözlərinə görə, Türkiyə coğrafi mövqeyinə görə həmişə bölgədəki qaz mərkəzi olmağa çalışırdı. Buna görə o, “Türk axını”, “Nabukko” və mayeləşdirilmiş təbii qazın ölkənin cənubundan Aralıq dənizinə ötürülməsi və belə bir sıra layihələr həyata keçirdi.

Seyfi qeyd edib ki, sanksiyalar səbəbindən İranın imkanlarının məhdud olduğu vəziyyətdə Türkiyənin bölgədə qaz mərkəzinə çevrilə bilər. İran sanksiyaları dəyərləndirməyib və saksiyalar hətta ölkəni regional qaz bazarından çıxara bilər.

Seyfi deyib ki, Türkiyə ilə qaz müqaviləsində “take or pay”  maddəsi var, bu o deməkdir ki, qaz almazlarsa bunun üçün kompensasiya ödəməlidir. Türkiyədəki iqtisadiyyat mal götürməməyi və onlara pul ödəməyi nəzərdə tutmur, biz texniki şərtlərin nə olduğuna baxmalıyıq, ya da bəlkə xərclərini ödəmək və mənfəət əldə etmək üçün ən yaxşı təklifi var, təcrübə göstərdi ki, maddi mənfəət türklər üçün vacibdir. Bəlkə də Ankara İrandan qaz almaq istəmir, daha əlverişli mənbələrdən almaq və ya başqa bir güzəşt əldə etmək istəyir.

Daha çox göstər
Back to top button