BaşlıcaSiyasət

İranın tələbi, Bakı ya da Naxçıvanın bir hissəsi: Nikol Paşinyanın Əliyevə xəbərdarlığı

Türkiyə, Türk-İran sərhədində baş verən atışmada bir türk əsgərinin öldüyünü bildirib. Əsgərlərin sərhəd dağlıq yaşayış məntəqələrindən birində kəşfiyyat və nəzarət əməliyyatı keçirdiyi bildirilir.

Yaxın gələcəkdə başqa detallar bəlli olacaqmı və bunlar Türkiyə-İran münasibətlərinə necə təsir edəcəkdir? Ankara da bu istiqamətdə kəskinləşmə istiqamətiyləmi gedir?

Bu yaxınlarda İranın Xarici işlər naziri Zərif Ankaraya gedib və oradan Moskvaya yola düşüb. İran Astana formatında müzakirənin təşkili məsələsini müzakirə edib.

Format hansının ki,böhranı   iranlı general Kasım Soleimaninin qətlindən sonra  balanmışdır. Məsələ burasındadır ki, ABŞ əməliyyatı Tehranı müstəsna regional vəziyyətə salaraq Moskva və Ankaranın fakt qarşısında  qoydu.

Diqqətəlayiqdir ki,bundan dərhal sonra İdlib uğrunda qızğın mübarizəyə başladılar. Daha sonra o Liviyaya köçürüldü. Maraqlıdır ki, Liviya məsələsi ilə bağlı Rusiya-Türkiyə müzakirəsi Rusiya Xarici işlər və Müdafiə nazirlərinin Ankarada gedəcəkləri və müzakirə aparacaqları məsələsi  baş tutmadı. Öncə elan edilmiş səfər ləğv edildi, bundan sonra İran Xarici işlər naziri Ankara və Moskvaya yola düşdü.

Görünür, Tehran Rusiya-Türkiyə prosesinə müdaxilə edib müəyyən şərtlər qoyub ki, bu da heç olmasa Ankara üçün problem olub. Əlbəttə ki, bu, təkcə Liviya və ya Suriyaya aid deyil. Oyun bu mənada daha geniş məna daşıyırdı və hələ də daşımaqdadır.. Bu baxımdan İran həm Rusiya, həm də Türkiyə üçün Bakı-Naxicevan  anlamında olduqca xoşagəlməz bir mövzudur.

Rusiya və Türkiyə, yeni qlobal tendensiyalarla üzləşirlər, əsas qərarlar ABŞ-Çin domenində ola bilər. Ümumiyyətlə, dünya Moskva və Ankara üçün darlıq edir və bunu Yaxın Şərq mütəxəssisləri də qeyd edir.

Qafqaz da darlır edir və ənənəvi rus-türk bölmə sxemi ciddi şəkildə Ermənistanla da bağlıdır. Yerevan Rusiya ilə ənənəvi “inzibati” tabeliyindən imtina edir və dövlət -tərəfdaşlıq məsələsini qaldırır. Bu həmçinin  onu  əks edir ki,  Ermənistan artıq  Türkiyə ilə öz maraqları və təhlükəsizlik ehtiyacları hesabına icazə verməyəcək şərtləşsinlər.

Gürcüstan məşğuldur, Azərbaycan qalır. Moskva və Ankara uzun müddətdir ki, ABŞ-ın “nəzarəti altında” Azərbaycanı bölməyə çalışır, burada iki əsas məqam var: hökumət və Naxicevan . Moskva və Ankara yəqin ki, bir “mübadilə” məsələsini müzakirə edir: bu  Bakını Moskvaya, Naxicevanı Türkiyəyə məsələsidir.

İranın bu məsələlərdə ciddi bir ambisiyası və rolu var və görünür, həm Rusiyaya, həm də Türkiyəyə mane olur. Göründüyü kimi, Tehran ya Bakı hakimiyyətindən, ya da Naxicevandan  da öz payını gözləyir və ya tələb edir.

Bu fonda, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Əliyevə bir çıxış yolu təklif edir: həssas olun və əvvəlcədən şərt olmadan Ermənistan və Artsaxla barışmaq, gözləntini unutmaq və ermənilərdən bir şey əldə etməyi düşünmək və heç olmasa əlində olanını saxlamaq barədə düşünmək lazımdır.. Ermənistan Naxicevan  haqqında ayrıca danışacaq, amma ki, Əliyevlə yox.

Daha çox göstər
Back to top button
Close