BaşlıcaSiyasət

Bakıya ağır zərbə: Mühüm erməni-qazax qərarı

Hökumət iyunun 30-da keçirilən iclasda Qazaxıstanla neft ticarətinə gömrük rüsumlarının ləğv olunduğunu elan etdi və bu, Ermənistanın benzin bazarına təsir edəcəkdir.

Məsələ burasındadır ki, Rosneft illərdir Ermənistana benzin satan inhisarçıdır. Qazaxıstandan idxal rəqabət yaratmaqla benzinin qiymətinin aşağı düşməsinə səbəb ola biləcək və bu inhisarı aradan qaldırmağa imkan verəcəkdir.Xüsusilə böhran dövründə iqtisadiyyat üçün bunun  hiss ediləcək əhəmiyyəti var.

Ancaq məsələ başqa bir baxımdan vacib ola bilər. Ermənistan və Qazaxıstan arasında iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsi maraqlı bir geosiyasi perspektivə də sahib ola bilər. Qazaxıstan Avrasiya məkanında və xüsusən inteqrasiya strukturlarında Azərbaycanın “səfiri” hesab olunub.

Bu mənada bir neçə diqqətəlayiq epizod məlumdur: Əliyevin məktubunun 2014-cü il mayın 29-da Avrasiya İqtisadiyyat İttifaqında (Aİİ)Astanada keçirilən iclasında oxunması və 2016-cı il aprelin  7-də , Nazarbayevin tövssüyyəsiylə Baş nazirlərinin Yerevandakı iclasının ləğv edilməsidir ki, Artsaxa hücum edən Əliyev birdən inciməsin.

Rusiyanın Baş naziri Dmitri Medvedev görüşü ləğv etmək üçün Yerevana gəldi və sonra Bakıya yola düşdü.

Ermənistan-Qazaxıstan iqtisadi əlaqələri keyfiyyətcə yeni səviyyəyə qaldırılarsa, Avrasiya zonasında siyasi qüvvələrin tarazlığını və inteqrasiya təşəbbüslərini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə bilər.

 Ermənistanı bunları tərk etməkçün gündəmdə ehtiyacı yoxdur, ona görə də vəzifə yeni reallıqlardan və vaxtdan istifadə edərək daha faydalı vektorlar, o cümlədən erməni-qazax istiqamətində istifadə etməkdir.

Keçən il Aİİ liderlərinin Astanada keçirilən görüşü çərçivəsində maraqlı faktlar qeyd olundu. Orada  Aİİ rəhbərlərinin toplanışı çərçivəsində fəxri Prezident Nazarbayevlə Nikol Paşinyan görüşündə erməni-qazax görüşünə dair, kifayət qədər  moxmənalı bəyanatlar etdi.

Bu fonda Azərbaycan-Qazax münasibətlərində əlamətdar dəyişikliklər qeydə alınır. Bir neçə ay əvvəl Xəzərdə Qazaxıstan Sərhəd su xidməti Qazaxıstan sularına girən azərbaycanlı balıqçı gəmisinə atəş açmış, bir neçə nəfəri yaralamış və bir balıqçınısa öldürmüşdür.

Bakı hadisəni olduqca ağrılı şəkildə qəbul etdi, həm sərt ifadələr, həm rəsmi və təbliğat səviyyəsində baş verənlərin siyasi bir dərinliyə malik olduğunu bildirdi. Ancaq Qazaxıstan, hadisənin baş verməsi üçün üzr istəmədi, sanki dərinliyin siyasi olduğunu təsdiqlədi və vurğuladı. Göründüyü kimi, Azərbaycan nəyisə sınayıb, ona  rəsmi Nursultannin sərt zərbəsiardıcıllıq edib..

Qazaxıstan-Azərbaycan münasibətlərinin bu hərəkətləri, çox güman ki, geosiyasi hərəkatlarla şərtlənir. Qazaxıstan Çin ilə daha yaxın münasibətlər prosesinə başlamışdır və bu baxımdan türkdilli ölkələrin birliyində olan ölkənin Türkiyənin siyasətinə uyğun olmadığını inandırıcı şəkildə göstərmək çox vacibdir.

Erməni-qazax münasibətlərinin yaxınlaşması da bu məsələdə inandırıcı bir hal ola bilər, xüsusən qazaxlar çinlərin Ararat haqqında nə düşündüklərini  yaxşı bilir.

Daha çox göstər
Back to top button