BaşlıcaSiyasət

Azərbaycanın İsrail üçün əhəmiyyəti cüziləşə bilər

Heç kimə sirr deyil ki, son on ildə İsrail ilə Azərbaycan arasında münasibətlər xeyli yaxşılaşmışdır. Tərəflər xüsusilə hərbi və ticarət sahələrində uğurlu qarşılıqlı fəaliyyət göstərirlər.

Lakin yaxın gələcəkdə bir sıra amillər nəticəsində Azərbaycanın İsrail üçün əhəmiyyəti əhəmiyyətli dərəcədə azala bilər ki, bu da Ermənistan Respublikası  İsrail ilə siyasi, iqtisadi və hərbi sahələrdə münasibətləri inkişaf etdirmək planlarına əhəmiyyətli töhfə verə bilər. Yuxarıdakı xatırlanan bəzi  faktorlara nəzər salaq.

İsrailin artıq Azərbaycanın enerji mənbələrinə alternativi var. Əvvəllər ərəb ölkələri tərəfindən qoyulmuş müxtəlif məhdudiyyətlər üzündən İsrail Fars körfəzindəki ərəb monarxiyalarından neft ala bilmirdi.

Üstəlik, idxalın böyük bir hissəsi Rusiya və Azərbaycanapay düşürdü.. Lakin İsrail ilə BƏƏ arasındakı münasibətlərin normallaşması nəticəsində vəziyyət yaxın gələcəkdə dəyişə bilər.

İsrail və BƏƏ arasında  sentyabrın 15-də Vaşinqtonda sülh müqaviləsinin imzalanması gözlənilir. Və bu razılaşma nəticəsində OPEK-in dördüncü ən böyük neft istehsalçısı olan BƏƏ-nin İsrail ilə enerji sahəsində əməkdaşlığın inkişafını sürətləndirəcəyi proqnozlaşdırılır.

 Eyni zamanda BƏƏ-dən idxal olunan neftin İsrail üçün daha ucuz olacağı gözlənilir. Nəticədə İsrail ilə BƏƏ arasında enerji sahəsində əməkdaşlıq vəziyyətində Azərbaycanın İsrail üçün əhəmiyyəti  kifayət dərəcədə  cüziləşə bilər.

Azərbaycanın Türkiyənin hərəkətlərinə açıq şəkildə dəstək verməsi İsrailin diqqətindən yayınmır.

Aydındır ki, İsrail-Türkiyə münasibətləri daim pisləşir. Tərəflər arasındakı gərginliyin artmasına bir çox amil təsir göstərir: bölgədəki üstünlük uğrunda rəqabət, Türkiyə ilə Həmas arasındakı əməkdaşlığın dərinləşməsi, Şərqi Aralıq dənizi bölgəsindəki gərginlik, Türkiyənin Fələstin münaqişəsində daha aktiv rol oynamaq istəyi və hakim partiyanın dini-millətçi ritorikası.

Əvvəllər Türkiyə-İsrail münasibətlərindəki gərginliyin artması zamanı Azərbaycan bu gərginliyin mənfi nəticələrindən qaçmaq üçün tərəflər arasında manevr etməyi bacarırdısa, indi Azərbaycan bunu praktik olaraq edə bilmir.

Xüsusilə, Ermənistan-Azərbaycan sərhədindəki İyul hadisələri zamanı Türkiyənin Azərbaycana qeyd-şərtsiz dəstəyi, habelə Arxeliya Aralıq dənizi bölgəsindəki gərginliklə bağlı Ermənistan Xarici işlər nazirliyinin mövqeyinin aydınlaşdırılması Azərbaycanı Türkiyəyə qeyd-şərtsiz yardım elan etməyə məcbur etdi.

 Bu, əlbəttə ki, həqiqətən Şərqi Aralıq dənizindəki (Yunanıstan, Kipr, Fransa, BƏƏ, Misir) antitürk oxunun bir hissəsi olan və Türkiyənin regional siyasətini artan bir təhlükə olaraq qiymətləndirən İsrailin diqqətindən qaça bilməz.

On illərdir ki, Türkiyə ilə, sonra da Azərbaycanla münasibətlər İsrail üçün simvolik idi, çünki İsrail tərəfindən İsrailin vurğuladığı “müsəlman ölkələri” ilə İsrail arasında uğurlu bir əməkdaşlıq nümunəsi kimi təqdim olunub.

BƏƏ ilə münasibətlərin normallaşması və yaxın gələcəkdə də İsrail-Fars körfəzinin digər monarxiyaları ilə iş birliyi qurulması halında, Azərbaycan İsrail üçün özünəməxsusluğunu itirəcək və bu da ərəb müsəlman ölkələri ilə əlaqələrin inkişafına daha çox meyl göstərəcəkdir.

Yuxarıda göstərilən amillərin hamısı yaxın gələcəkdə İsrail-Azərbaycan münasibətlərinin inkişafına təsir göstərəcək ki, bu da Ermənistan tərəfi üçün geniş fəaliyyət sahəsi yaradır.

Daha çox göstər
Back to top button