BaşlıcaSiyasət

2022 – ci il nəticəsiz görüşlər və danışıqlar ilimi?

2022-ci il tarixə sülh ili kimi düşə bilmədi. Sərhəddə gərginlik səngimədi, il ərzində bir-birinin ardınca danışıqlar və görüşlər davam etdi.

 Ermənistan-Azərbaycan birbaşa təmaslarının vasitəçiliyi Vaşinqton-Brüssel-Moskva üçbucağında olub və görüşlərə iki ölkənin liderləri, Xarici işlər nazirləri, Baş nazirin müavinləri, hətta təhlükəsizlik şuralarının rəhbərləri də cəlb olunub.

Sülh müqaviləsi danışıqları baxımından biz ili keyfiyyətdən daha çox kəmiyyət nəticələrlə yekunlaşdırır, həmçinin qeyd edirik ki, 2020-ci ildə 9 noyabr elanının 9 bəndindən 6-sı pozulur və Artsaxı Ermənistanla birləşdirən yeganə yol isə bağlıdır.

2022-ci ildə ilin əsas planları baş tutmadı: “Sülh müqaviləsi” adlı sənəd imzalanmadı, Qarabağ münaqişəsinin həllində heç bir irəliləyiş əldə olunmadı.

Son bir ildə Ermənistanla Azərbaycan arasında birbaşa təmasların sayı ondan çox olub, coğrafiya Brüssel, Praqa və Soçidən keçib.

İl ərzində Paşinyanla Əliyevbir neçə dəfə görüşüblər. Bu görüşlər “Sülh müqaviləsi” layihəsi haqqında danışmağa imkan verdi. Mart ayında rəsmi Bakı 5 təklifini dərc edib və bəyan edib ki, rəsmi Yerevan onları qəbul edərsə, sülh müqaviləsi üzrə danışıqlara hazırdır.

 Erməni tərəfi cavabında bildirib ki, təkliflər ümumən məqbuldur, lakin onlara əlavələr edilməlidir. İl ərzində tərəflər bir-birinə bir neçə dəfə düzəliş edilmiş variantları göndəriblər.

 Son mübadilə ilin sonunda olub. Ermənistan Azərbaycana iki yeni mexanizm təklif edib. Ermənistanın Təhlükəsizlik Şurasının katibi hətta eyham vurub ki, Azərbaycan Ermənistanın təklifləri ilə razılaşarsa, ilin sonuna qədər sənədi imzalamağa hazırdırlar.

“Sülh müqaviləsinin mətnində biz “zəminlər institute” təklif etmişdik. Yəni həm beynəlxalq təşkilat, həm də dövlətlər tərəfindən bu sazişin icrasını təmin edə biləcək sülh müqaviləsinin təminatçıları institutu yaradılmalıdır.

Bundan başqa, biz təklif etmişik ki, hansısa beynəlxalq məhkəməyə müraciət etmək mexanizmi yaradılsın, onun vasitəsilə həll olunmaz böhran yaranarsa, beynəlxalq məhkəməyə müraciət edək, təbii ki, öz təcrübəmizə əsaslanaraq belə bir tövsiyə vermişik”.

Ermənistan və Azərbaycan liderləri arasında birbaşa təmas böhranı dekabrın 7-də Brüsseldə planlaşdırılan görüşün uğursuzluğu ilə qeydə alınıb.

Azərbaycan prezidenti faktiki olaraq Fransanın vasitəçilik fəaliyyətindən narazı qalaraq Qərb danışıqlar platformasından narazılığıı bildirərək rondan imtina  edib.

2022-ci ildə həll təklifləri çox idi. Yerevan Bakıya münasibətlərin normallaşması üçün 4 təklif göndərib. “Sülh müqaviləsi” ilə bağlı təkliflərlə yanaşı, müxtəlif vaxtlarda.   sərhədlərin demarkasiyası və sərhəd təhlükəsizliyi məsələləri komitəsinin gələcək işi ilə bağlı təkliflər, regional kommunikasiyaların açılması və sərhəd təhlükəsizliyinin təminatı ilə bağlı təkliflər də Azərbaycana verilib.

Ermənistanın Baş nazirinin sözlərinə görə, müxtəlif vaxtlarda göndərilən bütün erməni təkliflərinə də Azərbaycanın cavabı eyni olub.

“Ancaq bu günə kimi cavab almamışıq”.

2022-ci ilin əvvəlində təmkinli əl sıxmalarla başlayan görüşlərin böhranı ilin sonunda Ermənistan və Azərbaycan Xarici işlər nazirlərinin 8-ci görüşündə qeydə alınıb.

Artsax blokadasının 12-ci günündə Ermənistan Moskvaya getməkdən imtina etdi.

Bu baxımdan artıq qarşılıqlı ittihamlar, narazılıqlar Rusiya sülhməramlılarından, Azərbaycanın əldə olunmuş razılaşmalarla bağlı xroniki pozuntularından, Ermənistanın mövqeyindən başlayıb.

Azərbaycan yeni şərtlər irəli sürüb, Ermənistanın “işğal etdiyi” iddia edilən 8 Azərbaycan kəndindən danışıb, təəccüblü şəkildə bir nəfərdən şikayətlənib.

 Məlum oldu ki, rəsmi Bakı Artsaxın dövlət naziri təyin edilən Ruben Vardanyan faktorundan çox narahatdır.

Ermənistan bir daha öz “istəkli xətlərinə” aydınlıq gətirib ki, burada nə Azərbaycanın “Zəngəzur dəhlizi” adlı istəkləri ilə bağlı, nə də Ermənistanın suveren ərazisi məsələlərində heç bir güzəşt yoxdur.

 Üçtərəfli bəyannamələrdən kənar tələblər də rəsmi  Yerevan  üçün, indiki halda guya “ekoloji” tələblər qəbuledilməzdir.

“Təbii ki, erməni xalqının dirçəlişi üçün müəyyən şərtlər lazımdır və orada sülh lazımdır. Bəlkə də buna görə Ermənistan sülh müqaviləsinə bu qədər can atır.

“Sülh müqaviləsi” bizim mühüm öhdəliklərimizdən və məqsədlərimizdən biridir, lakin bəlkə də “Sülh müqaviləsi”nin ilk bəndlərindən biri Azərbaycan əsgərlərinin Ermənistan ərazisindən çıxarılması, Azərbaycan hərbi texnikasının və bütün ərazinin çıxarılması olmalıdır.

Azərbaycan “bir əli ilə” danışıq aparır, “o biri əli ilə” öldürməkdə davam edir

Ermənistanın 29800 kvadrat kilometr ərazisi Ermənistanda olmalıdır.Silahlı qüvvələr xüsusi xidmət orqanlarının nəzarəti altındadır, bundan sonra mümkün “Sülh müqavilələri” bağlana bilər.

“Biz dünyaya layiq olduğumuzu göstərməliyik, birləşməli, birlikdə bir söz söyləməliyik. Biz dövlətimizi müdafiə edəcəyik, ləyaqətimizi qoruyacağıq, tariximizi, gələcəyimizi qoruyacağıq”.

.

Daha çox göstər
Back to top button