BaşlıcaEkonomika

Vergi gəlirləri cüzilənib, iş yerləri azalıb, kənd işləri dayandırılıb -1 ay mühasirədə

Bir aydır ki, mühasirədə olan Artsaxda humanitar vəziyyət getdikcə pisləşir. Blokadadan əvvəl təsdiq edilən 2023-cü il dövlət büdcəsi ilə 50 milyard dram gəlirin olması nəzərdə tutulurdu.

 Lakin bu rəqəmin təmin edilməsinin mümkün olmadığı artıq göz qabağındadır. Son bir ayda Artsaxda 1000-dən çox iş yeri ixtisar edilib, müəssisələr bağlanıb, səhiyyə və təhsil sektorlarında da problemlər kəskindir.

Yaxın günlərdə Artsax əsas malların tədarükü üçün kupon sisteminə keçəcəkdir.

Fanların kəsilməsi, qida və yanacaq çatışmazlığı, boş mağazalar, planlaşdırılan əməliyyatlar ləğv edildi. Artsaxda vəziyyət günü-gündən pisləşir.

Artıq bir aydır ki, Azərbaycan ətraf mühitin mühafizəsi bəhanəsi ilə Artsaxı Ermənistan və dünya ilə birləşdirən yeganə yolu bağlayıb.

Bu müddət ərzində 16 xəstə Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin müşayiəti ilə Artsaxdan Ermənistana köçürülüb. Stepanakert Respublika xəstəxanasının direktoru Mher Musayelyan vurğulayır ki, dərman problemi kəskindir, kimyaterapiya və ya digər tibbi kurslardan keçən xəstələr tibbi yardım ala bilmirlər.

Artsaxdan olan 10-dan çox həkim Ermənistanda qalıb və geri qayıda bilmir. Buna görə də Artsaxda tibb işçiləri çatışmazlığı var.

“Bizdə 93 uşaq bronxial astma, 66 uşaq dövri xəstəlikdən əziyyət çəkir. 88 uşaq epilepsiyadan, 16 uşaq şəkərli diabetdən, 847 uşaq anadangəlmə ürək qüsurundan əziyyət çəkir.

Əslində, 2022-ci il dekabrın 12-dən sonra bu uşaqlar müalicə imkanından məhrumdurlar ki,Ermənistana gedib müalicə olunsun”.

Elektrik enerjisinin verilməməsi Artsaxda yeni problemlər yaradıb. Yanvarın 9-dan Ermənistandan Artsaxa gedən elektrik xətti zədələnib.

Ermənistanın Baş nazirinin sözlərinə görə, nə Dağlıq Qarabağın müvafiq xidmətlərinə, nə də sülhməramlılara bərpa işləri aparmaq imkanı verilməyib.

“Dağlıq Qarabağın enerji təchizatının pozulması yeni problemlər yaradıb, ventilyatorların kəsilməsi başlayıb, çünki yerli elektrik enerjisi yetərli deyil, uşaq bağçaları tam işləmir, o cümlədən standartlara cavab verən qida çatışmazlığı səbəbindən iş yerləri bağlanır. Dağlıq Qarabağda sosial vəziyyəti daha da gərginləşdirir”.

44 günlük müharibədən sonra Artsaxın iqtisadiyyatının strukturu dəyişdi. Xərclərin böyük hissəsi artıq böhran problemlərinin həllinə yönəldilib. İndi blokada və yaranmış vəziyyət daha ciddi maliyyə-iqtisadi çətinliklərlə üzləşib.

Bu ilin dövlət büdcəsi ilə 50 milyard dram gəlir əldə ediləcəyi gözlənilirdi, lakin blokadanın ilk günündən bu səviyyəni təmin etməyin mümkün olmadığı açıq-aydın görünür.Bu haqda  Artsax Dövlət nazirinin müşaviri Mesrop Arakelyan qeyd edib.

“Bu bir ay ərzində bir çox şirkətlərin, bir çox sektorların işləmək imkanı yoxdur. Bu, təkcə vergi daxilolmalarının deyil, həm də iş yerlərinin əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına səbəb olacaq.

Hazırda təəssüf ki, mindən çox iş yerinin ixtisar edildiyini qeyd etməliyik. 2023-cü ilin dövlət büdcəsi strukturunu xeyli dəyişəcək, lakin 1/3-i sosial xərclərə gedir”.

Artsax Respublikasındakı problemlər arasında nağd pulla bağlı məsələlər də var. Operativ Qərargahda qərara alınıb ki, eyni ödəniş kartı ilə bütün bankomat və POS terminallardan nağd pul çıxarılması üçün gündəlik 50 000 drama qədər limit tətbiq edilsin.

Artsaxda fəaliyyət göstərən bankomatlar və POS terminallar vasitəsilə bütün bankların kartları üçün nağd pul çıxarmaq imkanı təmin ediləcək. Qərar əhalinin külli miqdarda pul çıxarmasının nağd pul dövriyyəsini azaltması ilə əsaslandırılıb.

Ermənistan Respublikasının kənd təsərrüfatı naziri Hrant Səfəryanın sözlərinə görə, dizel yanacağının olmaması səbəbindən bütün kənd təsərrüfatı işləri dayandırılıbdır.

Respublikada bütün növ mallarda nəzərəçarpacaq dərəcədə qıtlıq var. Nazirin sözlərinə görə, Artsaxda meyvə və tərəvəz çatışmazlığının öz izahı var.

“Unutmayaq ki, bir çox ərazilər düşmənin nəzarətinə keçib. Bəzi kəndlər var ki, onlar var, lakin o, 120 minlik Artsax əhalisinin tələbatını ödəyə bilmir”.

İndiki vəziyyətdə problemi hava dəhlizi ilə həll etmək olar. Artsax hakimiyyəti bir aydır ki, məsələni qaldırır. Artsaxın dövlət naziri bu ehtimalın nə qədər real olduğuna aydınlıq gətirir.

“Bu gündən həm yol, həm də hava körpüsü yaşamaq hüququmuzu təmin etməlidir. 9 noyabr 2020-ci il tarixindən sonra elə vəziyyət yaranıb ki, biz hər tərəfdən mühasirəyə alınmışıq. Bu yol hansının  ki,  bir hissəsi Azərbaycandan keçən yoldur və  hər zaman onu zədələnmək ola bilər”.

Laçın dəhlizinin bağlanması ilə əlaqədar bir neçə yüz Artsax sakini bir aydır ki, öz ev- eşiklərinə  qayıda bilmir.

Ermənistan hökuməti dəhlizin blokadası ilə əlaqədar Ermənistanda olan 506 Artsax vətəndaşını yaşayış yeri ilə təmin etmək üçün 115 milyon dram ayırmaq qərarına gəlib.

Artsax sakinləri Yerevanda və Qorisdə 17 mehmanxanada qonaq ediliblər. Mehmanxanaların xərclərini kompensasiya etmək üçün Syunik vilayətinə 96 milyon dram, Yerevan bələdiyyəsinə isə 18 milyon dram ayrılacaq.

Daha çox göstər
Back to top button