BaşlıcaSiyasət

Xəbərdarlıq, təhdid və vəd:  KTMT və Moskvadan səslənən mesajlar kimə ünvanlanıb?

Xəbərdarlıq, təhdid və vəd:  KTMT və Moskvadan səslənən mesajlar kimə ünvanlanıb?

Rusiya Xarici işlər nazirinin xüsusi nümayəndəsi, ATƏT-in Minsk qrupunun rusiyalı həmsədri İqor Xovayev Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşmasına dəstək vermək üçün Yerevandan Bakıya gedib.

O, regional səfərinə  Yerevandan başlayıb, burada ölkənin yüksək rütbəli rəhbərləri ilə görüşüb.

Rusiya tərəfi Xarici işlər nazirlərinin növbəti üçtərəfli görüşünə hazırlaşdığını elan edir. Tərəflərin mövqelərinə düzəlişlər edilərkən, Moskvadan və KTMT-dən, ekspertlərin fikrincə, mesajlardan ibarət açıqlamalar verilir.

Bir gündə Rusiyadan, KTMT-dən, belə demək mümkünsə, xəbərdarlıq, hədə və vəddən ibarət mesajlar göndərildi. Analitiklər əslində onların kimə ünvanlandığını anlamağa çalışırlar.

Xəbərdarlıq KTMT-yə bir il sədrlik edən Belarusdan gəlib. Həmin ölkənin prezidenti təhlükəsizlik qurumunun baş katibi ilə görüşdə xəbərdarlıq edib. Struktura üzv olan ölkələr Ukrayna müharibəsi ilə bağlı mövqelərini aydınlaşdırmalıdırlar.

“Əgər kimsə fikirləşsə ki, Ukrayna ilə Rusiya arasındakı münaqişə bizim münaqişəmiz deyil, biz hardasa oturub hiss olunmadan gözləyə bilərik, belə bir şey yoxdur, belə olmayacaq,   sözün əsl mənasında vaxt gələcək, o vaxtsa   uzaq deyil. Sabah oriyentasiya, müəyyən mövqe ifadəsi tələb olunacaq”.

Bizim məsələ ilə bağlı təşkilat daxilində ziddiyyətli vəziyyət yaransa belə, KTMT, məsələn, Ermənistandan nə gözləyə bilər? Siyasi analitik Hakop Badalyan üçün Lukaşenkonun bəyanatının KTMT üzvü olan ölkələrə çağırışdan çox manevr cəhdi olduğu açıq-aydın görünür.

“Şübhə yoxdur ki, Rusiya ən azı Belarusun Lukaşenko ilə müharibəyə girməsi məsələsini müzakirə edir. Lukaşenkonun əli ona görə bağlıdır ki, KTMT-nin digər üzvlərindən fərqli olaraq, Belarus yalnız həmin inteqrasiya birliklərinin müttəfiqi deyil. Rusiya, həm də  bir başa İttifaq dövlət mexanizmi var.

Lukaşenko KTMT-dəki mövcud problemləri onun üçün müharibəyə girməmək üçün manevri  fürsətə çevirməyə çalışır.Bu o demək deyil ki, KTMT Lukaşenkoya bu problemi həll etmək imkanını  verəcək”.

Politoloq aydınlıq gətirir ki, Ermənistanın Ukrayna müharibəsi ilə bağlı mövqeyi mümkün qədər neytral olub və olmalıdır. Ermənistanı dərhal hər hansı bir tərəflə birləşdirəcək heç bir döyüşkən düşərgədə görünməməlidir.

Təhdidi Moskvadan Rusiya Dövlət Dumasının aşağı palatasının sədri səsləndirib.

Vyaçeslav Volodin Avropa qurumlarına ünvanlanan bəyanatları və ölkəni itirmək təhlükəsini bağlayaraq kimə və nə demək istəyir?

Maraqlıdır ki, bu bəyanat Azərbaycan parlamentinin rəhbəri ilə görüşdə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı məsələnin müzakirəsi zamanı verilib.

Politoloq Hayk Ayvazyan rusiyalı məmurun sözlərini təhdid kimi yox, xəbərdarlıq kimi qəbul edir. Və hesab edir ki, bu, hər iki tərəfə: həm Ermənistana, həm də Azərbaycana yönəlib.

“Yəni demək istəyir ki, o monitorinq qrupları, AŞ PA, Avropa Parlamenti və s. yeni müharibəni qızışdırmağa gəlirlər. Məqsədləri də budur. Və o (Vyaçeslav Volodin-red.) xəbərdarlıq edib ki, bunlara arxalananlar və strukturlar bilməlidir ki, nəticədə dövləti bütövlükdə itirə bilərlər.

Aydındır ki, bu, konkret olaraq onların gəlməsi üçün hər şeyi edən Ermənistan tərəfinə yönəlib, amma bu, həm də Azərbaycan tərəfinə yönəlib ki, Azərbaycan fürsətdən istifadə edib eskalasiya etməyə çalışmayın”.

Politoloq Hakob Badalyan Ermənistan və Azərbaycanın Avropa strukturlarından hansı əlaqələri və gözləntilərini fərqləndirir.

Məlum olduğu kimi, Avropa Parlamenti bir neçə həftə əvvəl Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə bağlı qətnamə qəbul edib.

Ötən gün Azərbaycanın hücumunu pisləyən, Artsaxın blokunu açmağa, Ermənistan ərazisindən geri çəkilməyə çağıran yeni layihə təqdim olundu.

 Eyni zamanda, Ermənistan sərhədində AB müşahidəçilərinin yerləşdirilməsi ilə bağlı qərar var.

Bununla yanaşı, Avropa Birliyinin Bakı ilə enerji məsələlərində sıx əməkdaşlığı da mövcuddur.Qeyd edək ki, ekspert rəyi var ki, Bakı öz qazını daha çox Avropaya sata və əvəzində Rusiya qazını ala bilər.

Aydındır ki, AB-Azərbaycan enerji sazişlərinin artıq iki əsaslı nümunəsi var. Badalyan üçün Avropa Birliyinin işə qarışmasına kimin yol açdığı da göz qabağındadır.

“Azərbaycan Rusiyanın təşəbbüskarı olduğu formatda sazişləri rədd edir, Azərbaycan onları pozur, Azərbaycan dünya mühitində vəziyyətin dəyişməsi nəticəsində dünya mühitində vəziyyətin dəyişməsindən istifadə edərək, Rusiya mandatının (sülhməramlıların mandatı-red.) effektivliyinə xələl gətirir.

Ukrayna müharibəsi.Rusiyaya qarşı sanksiyalar həm Azərbaycan, həm də Türkiyənin Moskva üçün əhəmiyyətini artırdı.Amma bununla yanaşı Qərb üçün Türkiyə və Azərbaycanın əhəmiyyəti də artdı.

Azərbaycan o vəziyyətdən istifadə etməyə çalışır.Mənə görə , minimum problem Rusiyadan mandatını saxlamaq üçün ən bahalı qiyməti tələb etməkdir və Azərbaycanın timsalında maksimum problem bəlkə də həmin mandatı uzatmamaq və Artsaxın bir hissəsi kimi tanınmasına nail olmaq üçün Artsax məsələsini bağlamaqdır.

Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan Moskvanın əsəbi reaksiyalarını başa düşmür. O qeyd edir ki, AB müşahidəçilərinin dəvət edilməsinin səbəbləri rusiyalı tərəfdaşlarla müzakirə olunub. Deyir ki, bizim təhlükəsizlik sistemimiz işləməyib.

“Mən Moskvanın əvəzində  onların narahatlığı və  digər məsələlərlə bağlı cavab verə bilmərəm.Təbii ki, biz RF tərəfdaşlarımızla mövcud olan bütün problemlər barədə mütəmadi olaraq danışırıq və bu məsələləri onlarla müzakirə edirik, erməni tərəfinin yanaşmalarını təqdim edir və bunun səbəbini izah edirik.

Məsələn, 2021-ci ilin may və noyabr aylarında, 2022-ci ilin sentyabrında Ermənistanın suveren ərazisinə hücum oldu, ərazi işğal olundu və bu təhlükə davam edir.

Həmin təhlükəni zərərsizləşdirmək üçün müəyyən beynəlxalq təminatlar yaratmaq lazımdır, biz bunun üzərində işləyirik”.

Vəd KTMT tərəfindən verilib. Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına (KTMT) üzv dövlətlər, lazım gələrsə, “Qafqazdakı müttəfiqini dəstəkləməyə hazır olacaqlar” – deyə KTMT-nin Birləşmiş qərargahının rəhbəri Anatoli Sidorov Ermənistanın toplantı keçirməmək qərarını verib-verməmək barədə sualı cavablandırarkən bildirib.

KTMT-nin onun ərazisindəki hərbi təlimləri təşkilatın işinə təsir edəcək.

Hərbçilərin fikrincə, əgər vəziyyət Qafqaz regionunda kollektiv təhlükəsizlik qüvvələrinin və vasitələrinin cəlb olunmasını tələb edirsə, bunun təcrübəsi var və müəyyən qədər planlar hazırlanıb.

O hesab edir ki, KTMT-yə üzv dövlətlər Qafqaz regionunda müttəfiqlərini dəstəkləməyə hazır olacaqlar.

Daha çox göstər
Back to top button