BaşlıcaSiyasət

Tehrandan “3+3” formatının irəliləməsi təklifi

Tehranda keçirilən görüşdə Rusiya, Ermənistan, İran, Türkiyə, Azərbaycan və Gürcüstan Xarici işlər nazirlərinin Tehranda görüşünün təşkili təklifini İranın Xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdolahian çatdırıb.

 Türkiyənin təşəbbüsü ilə Rusiyanın dəstəklədiyi format üç Cənubi Qafqaz ölkəsinin – Gürcüstan, Ermənistan və Azərbaycanın, eləcə də regionun üç dövlətinin – Rusiya, Türkiyə və İranın iştirakını nəzərdə tutur.

Ekspertlər Tehranın təklifini təsadüfi hesab etmirlər, hesab edirlər ki, bu, region ölkələrinin səyləri ilə regionun problemlərini həll etmək üçün həmin ölkənin artıq məlum mövqeyindən irəli gəlir.

Rusiya Xarici işlər nazirinin müavini Aleksandr Qruşko və İranın Xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdolahian Tehranda görüşüblər.

Görüşdə iki ölkənin ikitərəfli, regional və beynəlxalq səviyyədə əməkdaşlığı müzakirə edilib. Rusiya mətbuatının məlumatına görə, İranın Xarici işlər naziri Moskvaya Rusiya Federasiyası, İran, Türkiyə və Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstan Xarici işlər nazirlərinin Tehranda “3+3” formatında görüş keçirməsini təklif edib.

Rusiya Xarici işlər nazirliyi diplomatların görüşünü şərh etməyib.

“3+3” 44 günlük Artsax müharibəsindən sonra Türkiyənin təşəbbüsü və Rusiyanın dəstəklədiyi regional əməkdaşlığın yeni formatıdır.

Bu, üç Cənubi Qafqaz ölkəsinin – Gürcüstan, Ermənistan və Azərbaycanın, eləcə də regionun üç dövlətinin – Rusiya, Türkiyə və İranın iştirakını nəzərdə tutur.

Birinci sessiya isə 2021-ci ilin dekabrında Moskvada “3+2” formatında keçirilib. Gürcüstan Rusiya ilə münaqişələr səbəbindən platformaya qoşulmadığını bəyan edərək, iştirakdan imtina edib.

Bir il ərzində platformaya daxil olan ölkələrin ziddiyyətləri həll olunmayıb, əksinə daha da dərinləşib. Bu vəziyyəti nəzərə alaraq, ekspertlər formatın effektivliyini təsəvvür etməkdə çətinlik çəkirlər.

İranşünas Nver Davtyan “Radiolur”  ilə müsahibəsində qeyd edib ki, İran “3+3” formatının yaradılmasında maraqlıdır. Onun sözlərinə görə, bu, Tehran üçün region ölkələri ilə regionun problemlərini həll etmək naminə bir fürsətdir.

“İran hər zaman bu formatın aktivləşdirilməsində israrlı olmuş və indi də israr edir ki, bu da İran üçün başqa nöqteyi-nəzərdən vacibdir, çünki o, regional münaqişənin həlli prosesinə regiondankənar qüvvələrin cəlb olunmasını istisna edir”.

Bu ilin əvvəlində Rusiyanın Xarici işlər naziri Sergey Lavrov “Rossiya 24” telekanalına və “RİA Novosti” agentliyinə müsahibəsində “3+3” formatının təşviqi ilə bağlı mövzunu  yeniləndi və Cənubi Qafqazda konstruktiv vəziyyət yaradacağını bəyan etdi.

“Cənubi Qafqazda vəziyyətin konstruktiv olması üçün biz (Rusiya) “3+3” formatını təbliğ edirik. Artıq ilk mühüm təmas baş tutub, belə ki, biz bunu davam etdirəcəyik”.

Bəzi ekspertlərin fikrincə, bununla belə, Bakının anti-İran və anti-erməni siyasəti istənilən konstruktiv platformanın formalaşmasına və effektiv fəaliyyət göstərməsinə maneədir.

Bu baxımdan iranşünas Vardan Voskanyan xüsusilə Bakı-Tehran münasibətlərinin mütəmadi gərginləşməsi fonunda 3+3 formatının yaradılmasını və səmərəli fəaliyyətini təsəvvür etməkdə çətinlik çəkir.

“Bir tərəfdən anti-erməni, digər tərəfdən isə Bakıdakı diktatura rejiminin iş tərzini və mahiyyətcə, ideologiyasını və kimliyini nəzərə alsaq, İran-Azərbaycan münasibətlərinin yaxın gələcəkdə yaxşılaşma perspektivi yoxdur”.

İranşünas Nver Davtyanın fikrincə, platformanın tam qurulmasına Gürcüstanın da mövqeyi mane olur.

“Gürcüstan tərəfinə gəlincə, bildiyimiz kimi, orada problemlər var. 3+3 formatının tam işə salınması Gürcüstan üçün suallar yaradır”.

Nver Davtyan istisna etmir ki, AB-nin yeni müşahidə qrupunun Ermənistana göndərilməsi İran üçün formatı yenidən təbliğ etmək üçün fürsət olub.

Tehran dəfələrlə vasitəçilik missiyasını öz üzərinə götürməyə siyasi baxımdan hazır olduğunu bildirib.

“AB-nin bölgəyə müdaxilələri nə qədər aktivləşsə, təbii ki, İran da öz təklifləri, siyasi imkanları, bütün alətləri ilə öz rolunu aktivləşdirməlidir”.

Yeri gəlmişkən, fevralın 20-də AB qara siyahıda daha 32 fiziki və 2 hüquqi şəxs olmaqla, İrana qarşı sanksiyaları “şikayətlərin yatırılması” səbəbindən genişləndirib.

Bundan əvvəl, fevralın 15-də Avropa Komissiyasının rəhbəri Ursula fon der Leyen məlumat vermişdi ki, Avropa Birliyi Rusiya əleyhinə sanksiyaların onuncu paketi çərçivəsində fevralın 24-də İrana qarşı ayrıca sanksiyalar blokuna başlamaq niyyətindədir.

Bu, AB-nin fikrincə, İranın Rusiyaya hərbi tədarükləri ilə bağlı olan hüquqi və fiziki şəxslərə aid olacaq. Buna cavab olaraq Tehran Qərbin hərəkətlərinin cavabsız qalmayacağını açıqlayıb.

Bu barədə İRNA agentliyi məlumat yayıb.

Daha çox göstər
Back to top button