BaşlıcaSiyasət

Avropa Parlamentinin üzvü Fransanın DQ məsələsi ilə bağlı BMT Təhlükəsizlik Şurasına qətnamə təqdim edəcəyinə ümid edir

Avropa Parlamentinin üzvü Fransua Ksaviye Bellami əmindir ki, Azərbaycana qarşı ilk ciddi sanksiyalar tətbiq edilərsə, o zaman Əliyev başa düşəcək ki, təcavüzü dayandırmalıdır.

Avropa Parlamentinin deputatı Brüsseldəki müxbirinə verdiyi müsahibədə bildirib ki, insan həyatı risk altındadır və Avropa öz prinsiplərinə qarşı çıxıb səssiz qala bilməz..

 Belyaminin fikrincə, Əliyevi reallığa qaytarmaq lazımdır ki, o, başa düşməlidir  ki, Avropanın Azərbaycana yox, Azərbaycanın Avropaya ehtiyacı var. Avropa deputatı  AB-nin o siyasətini qəbuledilməz hesab edir, haçan

Avropa Parlamenti həm Azərbaycana, həm də Ermənistana gərginliyi azaltmaq naminə çağırışlar edilir. Onun sözlərinə görə, cinayətkarla zərərçəkmiş arasında bərabərlik işarəsinin qoyulması yolverilməzdir.

Sual –  Cənab Bellami, siz Ermənistanda və Qarabağda baş verənləri çox yaxından izləyirsiniz. Siz hətta bu yaz hər şeyi öz gözlərinizlə görmək üçün Laçın dəhlizinə gedib çatdınız. Siz bu yaxınlarda yenidən Yerevannda olmusunuz. Əliyev rejiminin siyasəti niyə cəzasız qalır? Sizin  nəticəniz nədir?

Cavab – Siyasi iradənin istisnası  səbəbindən. Təəssüf ki, Avropa ölkələri vəziyyəti çox primitiv təsəvvür edirlər. Təbii ki, əsas mövzu olan Ukrayna müharibəsinə diqqət yetirərək unudurlar ki, əgər ardıcıl olmaq istəsək, beynəlxalq hüququn çox ciddi şəkildə pozulmasında günahkar olan məhz  cənab Əliyev rejiminə qarşı biz  sanksiyalar tətbiq etməyə bilmərik. Kim ki, beynəlxalq  hüququ ciddi pozuntular üçün  günahkardır.

Mən bir neçə ay öncə Avropa Parlamentinin cənab Əliyevə qarşı sanksiyalar tələb etməsi üçün düzəliş təqdim etmişdim və bu düzəliş qəbul olundu və indi biz Komissiyanın nəhayət hərəkətə keçməsini gözləyirik ki, biz sadəcə tədbir görə bilək.

Bu gün insan həyatı risk altındadır. Son günlər tamamilə əsassız təcavüz nəticəsində bir neçə erməni  hərbiçisi həlak olub və ya yaralanıb. Yenə də deyirəm, insan həyatı təhlükədədir və bizim susmağa haqqımız yoxdur.

Sual – Aydındır ki, Azərbaycan şərtlərini məqbul etməyə çalışır. Bir neçə gün əvvəl Azərbaycan Ermənistanın suveren ərazisinə qarşı yeni təcavüzə başlayıb və nəticədə erməni tərəfi itki verib.

AB-nin reaksiyası narahatlıq doğurur, çünki dərin narahatlıq və tərəfləri atəşkəsə hörmət etməyə çağırmaqdan başqa heç bir iş görülmür.

AB-də istifadə olunan ifadələr elementar hala çevrilib. Mənə elə gəlir ki, yanaşma nəyisə demək xatirinə deməkdən ibarətdir.

Söhbət vasitəçilik etməyə çalışan və mümkün sülh müqaviləsi ilə bağlı böyük ambisiyaları olan eyni Birlikdən getdiyini  nəzərə alsaq, bu münasibəti necə izah edərdiniz?

 Cavab – Ola bilsin ki, ikisi də bir-biriylə əlaqəlidir. Hər iki tərəfə şağırış etmək siyasəti qəbuledilməzdir. İki tərəfi eyni müstəviyə qoymaq faktı təcavüzkarı, hücum edəni, cinayətkarı və qurbanı çaşdırmağa, cinayəti törədənlərlə eyni bərabərlikdə  görməyə bərabərdir.

Rusiya Ukraynaya hücum edəndə aqressiyanı pisləyə bildiyimizə və hər iki tərəfin razılığa gəlməsini istəmədiyimizə görə, həm də açıq şəkildə bildirməliyik ki, cinayəti planlaşdıran, təşkil edən və üstəlik, onun hücumlarına və təcavüzünə görə məsuliyyət daşıyan bir cinayətkar  mövcuddur.

Üstəlik, hücumlar və təcavüz  və digər tərəfdə yalnız öz dogma vətənində dinc yaşamaq istəyən ölkə və günahsız insanlar var.Belə ki, biz hər iki tərəfi eyniləşdirə bilmərik.Əks təqdirdə  sizin dediyiniz kimi,Əliyevin qarşısına qoyduğu istəyinə nail olduğunu qəbul etməyə hazırıq.

Yəni, zorakılıq qanundan, cinayət faktlardan daha vacibdir. Əgər bunu qəbul etsək, sabah biz daha təhlükəli bir dünyada yaşayacağıq.

 Düşünürəm ki, buna səbəb bəzi Avropa liderlərinin vasitəçi ola biləcəklərinə inanan və əlaqəli tərəflərdən biri ilə dialoqu pozmamağı zəruri hesab edən xoş niyyətləridir.

 Mən də hesab edirəm ki, dialoq vacibdir, amma dialoq sadəlik hesabına ola bilməz. Və təbii ki, biz sülhü qorumalıyıq, lakin sülh üçün şərait yaratmaq ilk növbədə ədalətin təmin edilməsini nəzərdə tutur, çünki əks halda biz Qafqaz regionunda olduğundan daha geniş miqyasda sülhü paradoksal şəkildə yenidən təhlükə altına qoymuş oluruq.

Sual – Son vaxtlarda Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun öz təşəbbüsü ilə Əliyev və Paşinyanla telefon danışığı olub. Bu arada Azərbaycan tərəfi Fransanın ermənipərəst mövqe tutduğunu və qərəzsiz ola bilməyəcəyini iddia edərək, Fransanın istənilən müdaxiləsinə qarşı çıxır. Buna SizinReaksiyanız necədir?

Cavab – Birincisi, Azərbaycan reallığa qaytarılmalıdır. Bu gün Azərbaycan Avropa liderləri haqqında danışır, sanki onları idarə edə bilir.

 Amma reallıqda, təəssüf ki, bir çox avropalı deputatların hesab etdiklərinin əksinə olaraq, Avropanın Azərbaycana yox, Azərbaycanın Avropaya ehtiyacı var.

Bu vəziyyətin acınacaqlı tərəfi odur ki, digər əzəmətli ölkələrdən

Bu vəziyyətin acınacaqlı tərəfi ondan ibarətdir ki, sanksiyaların son nəticədə çox az təsiri olan digər, daha güclü ölkələrdən, daha müstəqil rejimlərdən fərqli olaraq, Azərbaycanda belə deyil, amma biz hərəkət etmirik. Əminəm ki, ilk ciddi sanksiyalar paketi qətiyyətlə həyata keçirilərsə, cənab Əliyev dərhal başa düşəcək ki, bütün bunlara son qoyulmalıdır.

AB liderləri Azərbaycanın mühüm və etibarlı enerji tərəfdaşı olduğunu hər fürsətdə təkrarlayır və vurğulayırlar.

Odur ki, belə bir sual yaranır,məgər  bu gün şahidi olduğumuz hər şeyi etmək üçün Azərbaycana yaşıl işıq və cəsarət işıltısını yandıran məhz bu diskurs deyilmi?

Əlbəttə. Birincisi,bu yalandır. Azərbaycandan aldığımız məhsullar əsasən Rusiya karbohidrogenləridir və buna görə də biz Rusiyaya qarşı öz sanksiyalarımızdan çox narahatedici ikitərəfli şəkildə yan keçməyi təşkil edirik.

Amma birincisi, Azərbaycandan tədarükün həcmi çox aşağıdır və idxalın qarşıdakı artımı fonunda bu həcmlər tamamilə lazımsız olacaq. Və məhz cənab Əliyev narahat olmalıdır, başa düşməlidir ki, ona Avropa lazımdır.

Amma son olaraq demək istədiyim şey budur: biz çox gözəl görürük ki, Əliyev kimi diktatorlar son nəticədə onlarla getməyə çalışdığımız kompromislərlə heç vaxt qane olmurlar.

 Cənab Əliyevi irəliyə getməyə məruz qaldığı qarşıdurma deyil, onu xüsusilə Qərb dövlətlərində gördüyü zəiflik həvəsə salıb.

Bunu həm də ona görə deyirəm ki, indi baş verənləri bütün avropalılar başa düşməlidir. Bir çox avropalılar 2020-ci il müharibəsinə reaksiya verdilər, ya da reaksiya vermədilər, dedilər ki, bu, Qarabağdır, mübahisəli ərazidir və nəhayət, normaldır, yəni mübahisəli əraziləri işğal etmək üçün zorakılıqdan istifadə edə biləcəyimizi demək olar ki, qanuniləşdirir.

Bununla belə aydındır: zorakılığın problemlərin həlli metodu olduğunu qəbul etsək, o zaman cənab Əliyevin planının qalan hissəsini tamamilə təsəvvür etmək olar.

Sabah əgər Azərbaycan Qarabağı  götürərsə , növbəti addım bir neçə ay əvvəl olduğu kimi Ermənistan Respublikasının özünə də hücum etməkdir.

Beləliklə, hamı nəzərə almalıdır ki, onların görmə qabiliyyətini itirməsi pozmaq üçün lisenziya, daha da irəli getmək, öldürmək və üstəlik, beynəlxalq hüququ pozmaq üçün lisenziya kimi şərh ediləcək.

Fransa problemin ədalətli həllini tapmağa nəyin bahasına olursa-olsun cəhd edən azsaylı ölkələrdən biri olmağa davam edir.

Fransa Senatı və Parlamenti öz mövqelərini dəfələrlə qətnamələrlə ifadə ediblər. Qarabağın tanınması məsələsi niyə hökumət səviyyəsində gündəmdə deyil? Fransaya bunu etməyə nə mane olur?

Mən ancaq siyasi ailəmizdən danışa bilərəm. Biz prezident çoxluğu deyilik, biz müxalifətik, amma məsələn, Senatda çoxluğumuz var və məhz bu çoxluğun impulsu ilə Senat Avropada ilk olaraq  Qarabağ müstəqilliyini tanıdı. Və bu etiraf, məncə, təsirli bir təzahür idi. Beləliklə, bu gün bütün siyasi ailəmiz bu mövzuda həqiqətən çox aydındır.

Sual – Mətbuatda Fransanın BMT Təhlükəsizlik Şurasına qətnamə təqdim edəcəyi ilə bağlı xəbərlər yayılıb, bu məlumat nə dərəcədə doğrudur?

Cavab – Bəli, ümidvaram ki, bu təşəbbüslər BMT Təhlükəsizlik Şurasında həyata keçiriləcək. Bir neçə gün əvvəl Yerevanda Xarici işlər nazirinin müavini cənab Hovannisyanla danışmaq imkanım oldu.

 Bu, şübhəsiz ki, hərəkət etmək və həmçinin amerikalı dostlarımızı aydın və qətiyyətli ümumi mövqe üzərində qərar verməyə sövq etmək üçün vacib bir rıçaqdır.

Beləliklə, bəli, inanıram ki, bizi qarşıda mərhələlər gözləyir. Amma təəssüfflər olsun  ki, bu daha tez baş vermədi. Mən bunu Əliyevin düşündüyü kimi ermənipərəst olduğum üçün demirəm.

Bunu ona görə deyirəm ki, axı biz Ermənistanı deyil, beynəlxalq hüququ müdafiə edirik, ədaləti, mühasirədə olan günahsız vətəndaşları müdafiə edirik.

Bu gün biz onların vasitəsilə humanitar hüququ və xalqların öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu müdafiə edirik. Əgər həqiqəti bilmək istəyirsənsə, biz Ermənistanı müdafiə etmirik, əslində erməni xalqı bizim də asılı olduğumuz olduğumuz  şeyi müdafiə edir.

Aydındır ki, biz yeni diplomatik təşəbbüslərə doğru irəliləməliyik. Rusiya ilə çətinliklərə baxmayaraq, Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsi tələb olunacaq.

Hər halda, Avropanın sanksiyalar tətbiq etmək üçün indi hərəkətə keçməsinə heç nə mane ola bilməz. Parlamentin dəqiq mövqeyi var, indi Şura fəal olmalıdır və Fransa Şuradan Əliyev rejiminə qarşı bu sanksiyaları tətbiq etməyi xahiş edir.

Sual – Ekspertlər və beynəlxalq reputasiyaya malik strukturlar xəbərdarlıq edirlər ki, Qarabağda baş verənlər soyqırımdır. Bu fakt AB-ni nə dərəcədə duyğulandırır, narahat edir? Birliyin siyasətini necə qiymətləndirirsiniz? Axı yalnız dərin narahatlıq soyqırımın qarşısını almır.

Cavab – Təbii ki, Avropa Parlamentinin siyasi qruplarını Avropa səviyyəsində birləşdirən EPP-nin (Avropa Xalq Partiyası) siyasi assambleyasında bu haqda danışdıq və bu məsələyə aydın bənd ayırdıq.

Məqsəd sabah müharibə cinayətləri tribunalının yaradılması deyil. Məqsəd bu gün bu cinayətlərin qarşısını almaqdır. Axı söhbət 30 min uşağın həyatından, 120 min dinc sakinin həyatından gedir.

Azərbaycan 2020-ci ildə zəbt etdiyi ərazilərdə çox aydın bir layihə həyata keçirir:   Təəssüf ki, biz bunu artıq görmüşük. Azərbaycanın işğal etdiyi ərazilərdə sülh və əmin-amanlıqmı? Buna heç kim inanmır, xüsusən də yerli ermənilər.

Onların hamısı ya qaçmağa məcbur olublar, ya da öldürülüblər və buna görə də soyqırımların qarşısının alınması üzrə ən qabaqcıl orqanlar olan beynəlxalq məhkəmə belə aktual məsələ ilə bağlı həyəcan təbili çalarkən insan dinləmək və ayılmaq lazımdır.

Avropanın növbəti soyqırımın təkrarlanmasının qarşısını almaq öhdəliyi var. Bu, hələ gələcək əsrlər boyu Avropa şüurunda vicdanında, silinməz ləkə olaraq qalacaqdır.

Daha çox göstər
Back to top button