BaşlıcaSiyasət

Bölgə üstünə buludlar yığılır

G20 sammitində ABŞ və Hindistan Hindistan limanlarından Avropaya malların çatdırılması üçün yeni marşrutun yaradılması ilə bağlı ayrıca razılığa gəliblər. Danışıqlara yaxın mənbələr Hindistan-Səudiyyə Ərəbistanı-İsrail-Avropa marşrutunun planlaşdırıldığını iddia edir, İnfoteka24 yazır.

Türkiyə bu layihədən çıxdı. Və dərhal məlumat yayıldı ki, Ankara və Pekin Qərbi Trakyada ikinci atom elektrik stansiyasının tikintisi ilə bağlı az qala razılığa gəliblər. Baxmayaraq ki, eyni vaxtda Rosatom ilə danışıqlar gedirdi. Yekun razılaşma haqqında danışmaq hələ tezdir. Lakin Azərbaycan mənbələri bu yolda əsas maneənin – uzun illər Çinə Türkiyədən təzyiq aləti kimi xidmət edən uyğur məsələsinin, demək olar ki, aradan qaldırıldığına eyham vururlar. Görünür, bu problem bitdi: əgər söhbət çox milyardlıq əməliyyatlardan gedirsə, Çindəki “uyğur gettosu” problemi müvəqqəti və ya həmişəlik təxirə salına bilər․

Bunun fonunda ABŞ prezidentinin bütün Mərkəzi Asiya ölkələrinin başçıları ilə sammit keçirməyə hazırlaşdığı barədə məlumatlar yayılıb. Çinin Avropa bazarlarına çıxışı olan “Bir kəmər, bir yol” və ya “Yeni İpək Yolu” kommunikasiya və infrastruktur proqramının həyata keçirilməsi planlarında Mərkəzi Asiya regionu əsas yer tutur. ABŞ prezidenti Mərkəzi Asiyanı “Hindistan yolu” proqramına daxil edəcəkmi?

Vəziyyətin bütün incəliyi ondan ibarətdir ki, Türkiyə Amerika-Hindistan dairəsindən kənara çıxaraq “Orta Dəhliz” layihəsini ciddi şəkildə həyata keçirməyə başlayır. Bu məqsədlərlə Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Qazaxıstana səfər edib, bir həftə sonra isə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Mərkəzi Asiya ölkələri başçılarının zirvə toplantısında fəxri qonaq qismində iştirak edib. Türkiyə və Azərbaycan İranla fəal təmasdadırlar və hesab edirlər ki, Tehran regionda “Zangezur dəhlizinin açılmasına” mane olan yeganə aktordur.

Türkiyə və Azərbaycan mətbuatında aparılan analitik hesablamalar İranın “iki qüdrətli türk dövləti öz planlarını güc yolu ilə həyata keçirməyə qərar verərsə, ona qarşı hərbi güc tətbiq etmək niyyəti, hətta çəkindirici potensiala malik olmadığına” yönəldilib. Söhbət təbii ki, “Zangezur dəhlizi”nin açılışından gedir. Görünür, türk diplomatiyası işə düşüb.

Azərbaycan mətbuatında yer alan analitik materialların birində ABŞ və Hindistanın “Hind yolu” planının həyata keçirilməsində onun əhəmiyyətinə məhəl qoymamasından Türkiyəni incitdiyi fikri yayılıb. Və seçim İsrailin xeyrinə oldu.

Ərdoğan Çin proqramının lehinə son seçim etdi, yoxsa hər iki proqramda əsas oyunçu olmaq istəyir? ABŞ prezidenti Mərkəzi Asiya ölkələrini Çin istiqamətindən Hind-Amerika istiqamətinə “yenidən istiqamətləndirə” biləcəkmi? Mərkəzi Asiyadakı beş ölkədən ikisi – Qazaxıstan və Qırğızıstan KTMT və Aİİ üzvüdür. Moskva “Rusiya Türküstanı”nı ABŞ-a verəcəkmi?

Bölgə üstünə buludlar yığılır. Qarşıdurma xarakterli proseslər davam edə bilər. Bu vəziyyətdə ən maraqlısı odur ki, bütün analitiklər Rusiyadan gedən aktyor kimi danışırlar. Rəsmi Moskva isə əmin edir ki, Rusiya Qafqaz regionunun ayrılmaz hissəsi olub, var və qalacaq. Vaşinqton açıq şəkildə Çinin “Bir kəmər, bir yol” layihəsinin həyata keçirilməsinə mane olur. Türkiyə Pakistan və Orta Asiya ölkələri ilə birlikdə Çinin strateji tərəfdaşı kimi mövqe tutur. İlham Əliyev Rusiyaya İranla birbaşa dəmir yolu əlaqəsi üçün Azərbaycan üzərindən pulsuz dəhliz verəcəkmi? Görünür, hər şey “Zangezur dəhlizi”nin açılması problemindən gedir.

Ötən gün Ermənistanın baş naziri bunun baş verməyəcəyini qətiyyətlə bəyan etdi və Rusiya baş nazirinin müavini Overçuk dolayısı ilə Rusiya, Ermənistan və Azərbaycan arasında regional kommunikasiyaların açılması məsələsi ilə bağlı danışıqların yeni raundunun keçiriləcəyini elan etdi.

Daha çox göstər
Back to top button