BaşlıcaSiyasət

Ekspertlər təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə ediblər:“Azərbaycanın təssəvvür etdiyi “Zəngəzur dəhlizi” mövcud ola bilməz”

Faktiki olaraq İran Cənubi Qafqazda balanslaşdırıcı və Azərbaycanın ekspansionist ambisiyalarını hansısa yolla cilovlamağı bacaran məhdudlaşdırıcı gücə çevrilib.

İran alimləri belə qənaətə gəliblər ki, “Cənubi Qafqaz. “Sabitlik və təhlükəsizliyə müasir çağırışlar” beynəlxalq konfransı çərçivəsində, jurnalistlərlə söhbətində onlar həmçinin qeyd edirlər ki, “Zəngəzur dəhlizi” adlandırılan layihə ilə bağlı İranın təsiri ilə Azərbaycan-Türkiyə danışıqlarında vurğu da dəyişib. Odur ki, İranla əməkdaşlıq təhlükəsizlik problemlərinin həlli baxımından son dərəcə vacibdir.

 “Hazırda regionda güc balansı Azərbaycan və Türkiyənin xeyrinə pozulur nə qədər ki,güc balansı bərpa olunmayıb  Cənubi Qafqazda sabit və ədalətli sülh təsəvvür edilə bilməz” – deyə “Radiolur”ilə iranlı analitik və “Hüseyniyyə”nin qurucusu Puya Hüseyni bildirib.

“Aydındır ki, İran və Ermənistanın maraqları üst-üstə düşür, təhlükəsizlik problemləri üst-üstə düşür, ona görə də biz regionda sülhün uzun müddət saxlanılması üçün bir-birimizlə əməkdaşlıq edərək bu problemləri həll edə bilməliyik”.

İranlı ekspertlərin fikrincə, bu gün biz praktikada görürük ki, İran Azərbaycanın daha da irimiqyaslı aksiyalarının qarşısını almağa qadirdir.

İranşünas Qohar İskəndəryan Ermənistan xarici işlər nazirinin müavininin də bu haqda danışdığını qeyd edərək, qeyd edir ki, 2022-ci ildə Azərbaycan daha böyük və daha genişmiqyaslı aksiyalar planlaşdırıb, lakin İranın bəyanatları və hərbi təlimlərə təşəbbüs göstərməsi sayəsində bunun qarşısını almaq mümkün olub.

“Demək istədiyim odur ki, biz görürük ki, təbii ki, Aİ və ABŞ-dan bəyanatlar var, lakin necə deyərlər, çəkindirici mexanizmlər tətbiq etməyə və Azərbaycanın ekspansionist hərəkətlərini hansısa formada məhdudlaşdırmağa qadir olan İran İslam Respublikasıdır”.

İran bir neçə dəfə ən yüksək səviyyədə bəyan edib ki, Ermənistan-İran sərhədi İran üçün “qırmızı xətt”dir və bu tarixi sərhəd dəyişdirilə bilməz. İranın ruhani liderinin həm Türkiyə prezidenti Erdoğan, həm də Rusiya Prezidenti Putinin iştirakı ilə açıq mətnlə bunu açıqlaması artıq İranın bu regionda balanslaşdırıcı və sabitləşdirici rolundan xəbər verir.

“Zəngəzur dəhlizi” adlanan yerlə bağlı hər məsələnin İran tərəfindən çox güclü müqavimətlə üzləşməsinin səbəbi də budur. Onlar qeyd edirlər ki, “Zəngəzur dəhlizi” Azərbaycanın təsəvvür etdiyi kimi olmayacaq.

Bu il ərzində Erdoğanın özü İranın “Zəngəzur dəhlizi”nə ən çox müqavimət göstərən ölkə olduğunu və bununla bağlı iş görməli olduqlarını bəyan etmişdi.

İranlı analitik Puya Hüseyni əmin edir ki, İran sona qədər öz “qırmızı xəttini” saxlayacaq, bu, İran üçün son dərəcə vacibdir və bu da  Ermənistanın maraqlarına uyğundur.

Onun sözlərinə görə, Ermənistanın təhlükəsizliyin təmin edilməsinə yönəlmiş addımları İran üçün də başa düşüləndir. Bu baxımdan o, AB-nin regionda fəallaşmasına, xüsusən də AB-nin mülki müşahidə missiyasının Ermənistan sərhədlərinə qədər genişləndirilməsi ilə bağlı məsələyə toxunub.

“Təhlükəsizliyi hər hansı bir tərəf təmin edərsə, İranın problemi yoxdur. İran üçün birinci məsələ regionda təhlükəsizlikdir, lakin İran ilk növbədə bu məsələni öz gücü ilə bərpa etməyə çalışır.

Bu arada politoloq Menua Soqomonyan hesab edir ki, Ermənistanın Qərbdən hərbi təhlükəsizlik komponenti gətirmək cəhdi regiona mənfi təsir göstərəcək və təhlükəsizlik problemlərinin həllinə töhfə verməyəcək.

“Bu, heç bir şəkildə kömək etməyəcək, çünki heç bir zəmində öhdəlik yoxdur, Ermənistanın təhlükəsizlik çağırışları ilə üzləşmək baxımından Qərb strukturlarından maddi öhdəliklər yoxdur”.

İran əsilli erməni analitik Karen Xanlaryanın fikrincə, bugünkü rəqəmlərlə AB-nin müşahidə missiyasının Ermənistanda olması İran üçün başa düşüləndir və İran bu məsələyə anlayışla yanaşır, çünki onun regionda heç bir hərbi və ya strateji əhəmiyyəti yoxdur.

İranın “xarici qüvvələr” və ya “bölgədənkənar qüvvələrin” olması ilə bağlı dəfələrlə ifadə etdiyi mövqeyə gəlincə, iranlı erməni analitikin fikrincə, onun Ermənistandan daha böyük hədəfləri var.

“Onun daha böyük hədəfləri var, mən NATO-nun genişlənməsi məsələsini, İsrailin mövcudluğu məsələsini nəzərdə tuturam. Bunların hamısı təbii ki, Ermənistanın ünvan sahibi deyil. Onun əsas ünvançısı, xüsusən də İsrailin mövcud olduğu dövrdə Azərbaycandır. NATO amilindəsə  Türkiyədir”.

Başqa sözlə, iranlı erməni analitikin fikrincə, İranın “ekstraterritorial qüvvələr istisna olmaqla” mövqeyini alanlar nə Ermənistan, nə də Ermənistandır.

Mütəxəssislər Minsk Qrupunun məlum səbəblərdən hazırda bir masa arxasında toplaşa bilməməsi halında vasitələrdən biri olan “3+3” formatını müzakirələr üçün uyğun format hesab edirlər.

 Eyni zamanda, ekspertlər əmindirlər ki, “3+3” münaqişələrin həlli və ya sülh müqaviləsinin müzakirəsi platformasına çevrilə bilməz və olmamalıdır.

Daha çox göstər
Back to top button