ArtsaxBaşlıcaMədəniyyət

Azərbaycan vandalizminin növbəti hədəfi Hadrut Surb Harutyun kilsəsidir

Azərbaycan vandalizminin digər hədəfi Hadrut SurbHarutyun kilsəsidir. 1621-ci ildə tikilmiş erməni kilsəsi 44 günlük müharibə nəticəsində Azərbaycanın nəzarətinə keçib. 2022-ci ildə azərbaycanlılar xaçı götürərək və kilsəyə girişin qeydlərini silməklə kilsəni murdarlayıblar. Bu yaxınlarda kilsənin “alban” kilsəsi kimi bərpası elan edildi.

Azərbaycan UNESKO-nun beynəlxalq missiyasının Artsaxa daxil olmasını hələ dəicazə verməklə, erməni mədəni irsinin dağıdılması və ya dəyişdirilməsi ilə bağlı yeni faktlar ortaya çıxır. Azərbaycan yeni layihəni elan edib, bununla da azərbaycanlılar Hadrutun Surb Harutyun kilsəsi albanlaşdırılacaqlar.

2020-ci ildən Azərbaycanın həyata keçirdiyi mədəni vandalizm hallarını sadalamaq çətindir, lakin bütün bunların məqsədi artıq hamımıza məlumdur. Artsax Mədəni İrsin Qorunması üzrə İctimai Şurasının sədri Sergey Şahverdyan qeyd edib ki, Bakının bu siyasəti həmişə olub və bu gün də davam edir.

“Erməni qeyri-mədəni irsinin Qafqaz Ağvankının mədəni irsi kimi təqdim edilməsi Azərbaycanın fantaziyası ilə ermənilərin mühacir xalq olduğunu və heç bir hüququ olmadığını göstərmək məqsədi daşıyır”.

Hadrut Surb Harutyun kilsəsi 1621-ci ildə tikilib. Artsaxın “Tarixi Ətraf Mühitin Mühafizəsi üzrə Dövlət Xidmətinin” direktoru Armine Hayrapetyanın sözlərinə görə, kilsə müharibədən əvvəl fəaliyyət göstərib və hərbi əməliyyatlar zamanı heç bir ziyan görməyib.

1887-ci ilə aid olan sənətlərə görə, 1887-ci ildə Hadrutda iki kilsə var idi, biri kəndin aşağı hissəsində, digəri isə mərkəzdə idi, bu olduqca gözəl görünən kilsədir.

“Makar Barxudaryanın görə, kilsə 1621-ci ildə tikilib. Kilsə 1819-cu ildə təmir edilmişdir. Sonuncu təmir 1999-cu ildə Azoxdan olan Rusiya əsilli xeyriyyəçi Mixail Bagdasarovun maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirilib”.

Bakı elmi mövqedən çıxış etdiyini göstərməyə çalışır. Lakin Armine Hayrapetyanın fikrincə, bu, sadəcə olaraq Azərbaycanın anti-elmi addımlarını örtmək üçün pərdədir.

“Onlar kilsənin tarixini tamamilə fərqli prizmadan təqdim edəcəklər. Əslində, Azərbaycan Artsaxın etnik təmizləməsindən sonra həmin ərazidə ermən izini sübut edən arqumentləri aradan qaldırmağa başladı. Bu, yeni siyasət deyil. Sovet illərində də Azərbaycan eyni siyasəti aparırdı, bunun “ən bariz” nümunəsi sovet illərində erməni memarlığı tamamilə dağıdılmış Şuşi şəhəridir”.

44 günlük müharibədən sonra Artsaxın işğal olunmuş ərazilərinin mədəni irsi, gözlənildiyi kimi, böyük təhlükə altındadır. Artsaxda 5000-dən çox tarix və mədəniyyət abidəsi var, lakin hazırda onlardan 4000-dən çoxu qeydiyyatdadır.

44 günlük müharibədən sonra azərbaycanlılar Matağisdəki 1892-1898-ci illərdə tikilmiş Surb Yeğişe Arakyal kilsəsini təhqir ediblər, Mexakavandakı Surb Mariam kilsəsini yerlə-yeksan etiblər və Şuşi Kanaç jam kilsəsini tamamilə məhv ediblər.

Bütün bunlara paralel olaraq, Azərbaycan UNESKO-nun regiona girişinə icazə vermir. Qurum isə qınamaq əvəzinə bu xaosa göz yummaqla yanaşı, dolayı yolla da həvəsləndirir. UNESKO Parisdə keçirilən Baş Konfransın 42-ci sessiyasının vitse-prezidenti vəzifəsinə Azərbaycandan nümayəndəsini seçib.

Daha çox göstər
Back to top button