BaşlıcaSiyasət

ABŞ-ın xüsusi şərtləri ilə F-16-lar Türkiyəyə, F-35-ləri isə Yunanıstana verilip

NATO müttəfiqlərinə “qeyri-qanuni hərbi məqsədlər üçün” verilən ABŞ hərbi texnikasının istifadəsi onların təchizatının tamamilə və ya bir hissəsinin dayandırılması və ya ləğvi ilə nəticələnə bilər. Bu barədə ABŞ Dövlət Departamentinin Konqresin müraciəti ilə dərc edilmiş məsləhət sənədinin yekun layihəsində deyilir.

Factor.am yazır ki, 2023-cü ilin iyul yekun layihəsində açıq şəkildə deyilir ki, ABŞ-ın NATO müttəfiqlərinə verilən müdafiə avadanlıqdan qanuni hərbi məqsədlər üçün istifadə edilməli və digər NATO müttəfiqlərinə qarşı hərbi əməliyyatlar aparmaq üçün istifadə edilməməlidir.

Qeyd olunur ki, məktubda Dövlət Departamenti Konqresi əmin edir ki, əgər NATO müttəfiqi “başqa bir NATO müttəfiqinin beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərini zəbt edərsə, Birləşmiş Ştatlar vəziyyəti diplomatik yolla həll etməyə çalışacaq.

Vəziyyəti normal diplomatik kanallarla həll etmək mümkün olmasa, ABŞ vəziyyəti nizamlamaq üçün əlavə siyasi və iqtisadi vasitələrdən istifadə edəcək.

ABŞ diplomatları təkcə “təkrarlanan müdaxilələrə” işarə etmir, həm də Türkiyə və ya Yunanıstanın digər NATO müttəfiqlərinə qarşı hər hansı təxribat xarakterli hərəkətlərinə qarşı xüsusi xəbərdarlıq edirlər.

Məktubda deyilir ki, qeyri-qanuni istifadə halında Dövlət Departamenti Konqresin müvafiq komitələrini həyata keçirə biləcəyi tədbirlər barədə məlumatlandıracaq. Qeyd olunur ki, həmçinin tədarükün qismən və ya tamamilə dayandırılması və ya ləğvi daxil olmaqla, mövcud variantların tam spektri araşdırılacaq.

“Bu cihazların mənfi şəkildə istifadə edildiyini görsək, dayandırma və ya ləğvetmə də daxil olmaqla, əlimizdə olan bütün variantları ciddi şəkildə nəzərdən keçirəcəyik və edə biləcəyimiz hər hansı bir tədbir barədə əvvəlcədən sizinlə məsləhətləşəcəyik”.

Yunanıstan və Türkiyəyə xüsusən toxunaraq Dövlət Departamenti qeyd edir ki, gələcək satışlara “Türkiyə və ya Yunanıstana bənzər hərəkətləri və ya təəssüratları qorumağa“ yönəlmiş əlavə müddəaların daxil edilməsi nəzərdən keçirilir.

Bu tədbirlər ABŞ-ın regional siyasətinin tam əhatə dairəsi, qlobal müdafiə ticarəti mövqeyi və maliyyə öhdəlikləri nəzərə alınmaqla həyata keçiriləcək.

ABŞ-ın siyasəti odur ki, müttəfiqlərin müdafiə alışları onlar arasında silahlanma yarışına səbəb olmur və ya regional güc balansını dəyişdirmir.

Yunan Ekathimerini nəşri F-16 və F-35 qırıcılarının Türkiyə və Yunanıstana satışı ilə bağlı bu il yanvarın 26-da Senatın Xarici Əlaqələr Komitəsinə göndərilən məktubuda görməyib. Lakin yekun layihənin müddəaları çox güman ki, ona daxil edilib. Ekathimerini qeyd edir ki, oxşar zəmanət məktubları Körfəz ölkələrinə silah satışını müşayiət edib, lakin ilk dəfədir ki, belə bir məktub NATO müttəfiqlərinin satışına əlavə edilir.

Mətbuat Konqresə zəmanət məktubunun mövcudluğunu açıqlayanda Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi və Müdafiə Nazirliyi onun mövcudluğunu və ya yeni F-16-ların və təkmilləşdirilmiş avadanlıqların satışı ilə bağlı hər hansı şərti təkzib edən bəyanatlar verdilər.

Qeyd olunur ki, Vaşinqtondakı analitiklərinə görə, prezident Co Baydenin ötən həftə imzaladığı xüsusi məktub və təminatlarla bağlı milli təhlükəsizlik memorandumu ABŞ-dan müdafiə avadanlığı alan hər bir ölkə tərəfindən təmin edilməlidir. Və onlardan son istifadəsi üzərində artan nəzarət Yunanistan maraqları üçün əlavə təhlükəsizlik şəbəkəsi yaradır.

Qeyd olunan məktub 2023-cü ilin yayında, İsveçin NATO-ya üzvlüyü müzakirə edən Vilnüs sammiti zaman yazılmışdı. Konqres Türkiyəyə F-16 satışının təsdiqlənəcəyi təqdirdə qırıcıların Yunanıstana qarşı istifadə edilməyəcəyinə dair təminat istəyib. Məktub ötən ilin yayında göndərilməmişdi, çünki paket sazişi (buraya F-16, F-35 və İsveçin NATO üzvlüyünün ratifikasiyası daxildir) Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan İsveçin üzvlüyünə razılıq verdikdə müvəqqəti olaraq dondurulmuşdu, lakin ratifikasiya payıza qədər təxirə salınmışdı.

Eyni zamanda, Konqres rəhbərliyi Bayden administrasiyasına əmin edib ki, təminat məktubu Türkiyə və Yunanıstana qırıcı təyyarələrin satışı üzrə yekun razılaşmanın əsas elementi olmalıdır.

Daha çox göstər
Back to top button