BaşlıcaSiyasət

36 il əvvəl açılan “Artsaxi” səhifəsi bağlanmayıb

20 fevral 1988-ci il Ermənistan Respublikasının müasir tarixinin başladığı vaxtdır. Bu günlərdə bu haqda İctimai radio ilə söhbətində Aram Manukyan bildirib. Tarixçi Aşot Nersisyan da qeyd edib ki, Ermənistan Respublikasının müstəqilliyinin əsasını qoyan ilk mənbə bu gün yoxa çıxsa da, Artsaxın səhifəsi bağlanmayıb.

1988-ci ilin bu günündə DQMV Xalq Deputatları Sovetinin növbədənkənar sessiyası Azərbaycan Ali Sovetinin üzvlüyündən çıxmaq və Ermənistan Ali Sovetinin üzvlüyünə daxil olmaq haqqında qərar qəbul etdi.

SSRİ-ni bu tələbi yerinə yetirməyə çağırdılar. Həmin gün Yerevanda da Artsax ermənilərinə dəstək nümayişləri başlayıb. Nümayişlər davamlı xarakterd aşıdı.

 Yüz minlərlə insanın iştirakı ilə nümayişlər başlayıb. Ali Şuranın və parlamentin üzvü Aram Manukyan deyir ki, nümayişlər və Dağlıq Qarabağın birləşdirilməsi tələbləri bir müddət sonra Ermənistanın müstəqilliyi uğrunda mübarizəyə çevrilib.

“Əlbəttə, 1990-cı ildə biz bəyannamə verdik, 1991-ci ildə referendum oldu və biz bu çətin yolu tutan 15 respublikadan yeganə olan Sovet İttifaqının qanunları əsasında Sovet İttifaqını tərk etdik, Müasir tarixin başlanğıcı  Ermənistanın 88-ci ili olduğunu təsdiqləmək üçün”.

Manukyan deyir və izah edir ki, 20 fevral 1988-ci il Ermənistan Respublikasının müasir tarixinin başladığı vaxtdır.

“Çünki 1990-cı ilin bəyannaməsi və ya 1991-ci ilin referendumu 1988-ci ilin doğumudur. 1988-ci ildə başlamışdır, 1988-ci ilin may ayından etibarən üçrəngli istifadə olunmağa başladı, himn, ümumiyyətlə, o vaxtdan Birinci Respublikanın müstəqilliyindən, onun davam etdirilməsinin zəruriliyindən danışılmağa başladı”.

Aram Manukyan xatırlayır ki,1989-cu il noyabrın 3-də “müstəqillik” sözü ilk dəfə Ermənistanda qeydə alınıb.

“Bu, erməni milli hərəkatının ilk qurultayı idi, orada deyilirdi ki, Qarabağ məsələsinin Sovet İttifaqı strukturları çərçivəsində həlli mümkün deyil, Ermənistan müstəqillik yolunu seçməlidir.

Aram Manukyan hesab edir ki, 20 fevral 1988-ci il layiq olduğu kimi təqdim olunmur, dərsliyə, musiqiyə, kətan və ya romana çevrilmir, halbuki onun üçün bütün ilkin şərtlər var. Hərəkat unikal, müstəsna və qalibiyyətli idi.

“Əslində, həm Sovet İttifaqı ərazisində, həm də Şərqi Avropada ilk dəfə idi ki, demək olar ki, eyni vaxtda Sovet İmperiyasından azad olmaq üçün getdi.

O ən mütəşəkkil idi, heç vaxt sasılmadı. Məqsədlərinə çatmaq üçün sona qədər getdi. Mən 1990, 1991 və 1995-ci illərin konstitusiyasını nəzərdə tuturam.

Bu proqram sona çatdı. Bu, ərazidə fəaliyyət göstərən bütün hərəkatlardan, hətta Baltikyanı, yaxşı, güclü hərəkatlar kimi tanınan Polşa hərəkatlarından ən təsirlisi idi”.

36 ildən sonra Ermənistan Respublikasının müstəqilliyini qidalandıran mənbə artıq yoxdur. Tarixçi Aşot Nerssiyanın fikrincə, belə situasiyalarda tarixin təcrübəsi bir şeyi deyir və həyəcan təbili çalır.

“Ermənistanın gələcəyi, Ermənistanın müstəqilliyinin gələcəyi çox şübhəlidir, nəyisə qorumaq mümkün olsa, xarici siyasət dəyişməsə, bundan artıq söhbət gedə bilməz.

Bunun nə üçün baş verdiyi sualının, həmsöhbətimə görə, geosiyasətdən tutmuş tarixdən dərs ala bilməməyə qədər bir çox tərəfləri və təbəqələri var.

“Siz bilməlisiniz ki, itirilənləri emosiyalara qapılmadan necə bərpa etmək olar və indi bunu hansı yolla həll etmək lazımdır, diplomatiyamız bu istiqamətdə işləsə, uğur qazanacağıq.

Tarixçi hesab edir ki, birinci diplomatiya təminat verə bilməlidir ki, Artsaxdan olan insanlar geri dönüb öz vətənlərində yaşaya bilsinlər.

 Bu baxımdan Nersisyanın fikrincə, “Artsaxin” səhifəsini qapalı hesab etmək olmaz.

Daha çox göstər
Back to top button