Müasir muxtariyyət ərazisi olan Naxicevan, Dağlıq Qarabağ, ona bitişik müasir Kaşatağ (Laçın), Karvaçar (Kəlbəcər), Şahumyan, Karhət, Tərtər, Getabak, Şamxor dağının bir hissəsi, Ağdam rayonları,hansılar ki, bu gün 200-ə yaxındır və Azərbaycan tərəfindən qeyri-qanuni şəkildə nəzarət altındadır, 20 min kv 2 ümumi ərazisi, Millətlər Liqasının xüsusi komissiyasının qərarı ilə Ermənistan Respublikasının tərkibində tanınıb.
1920-ci ildə bu ərazilərdə 450 min nəfər yaşayırdı, onlardan: ermənilər: 320 min (72%). Kürdlər – 40 000 (8%). türklər – 90.000 (20%) olub.
Bu torpaqlar bolşeviklər tərəfindən işğal edilmiş və həmin torpaqları Azərbaycan SSR-ə vermişlər. Sovet dövründə və ondan sonra bu torpaqlarda etnik təmizləmə aparılıb. Beləliklə, 2020-ci ilə qədər bu torpaqlarda artıq 650.000 nəfər yaşayırdı, onlardan: türklər – 500.000 (67%) ermənilər – 150.000 (33%) təşkil edib.
Buna baxmayaraq, azərbaycanlılar 30 illik təbliğatdan sonra bütün dünyanı adıçəkilən ərazilərdən “1 milyon qaçqını”nın olduğuna, onların Azərbaycanın danılmaz əraziləri olduğuna inandıra bildilər, “bizim diplomatiyamızsa bunu ya edə bilmədi, ya da buna hər hansısa tərzlə əks təsir göstərmədi.
