2000-dən çox erməni mədəniyyət obyekti və 21.000 muzey eksponatı ciddi şəkildə tamamilə məhv olmaq təhlükəsi altındadır.
44 günlük müharibə nəticəsində Azərbaycanın nəzarəti altında olan ərazilərdə erməni mədəniyyət və dini irsinin məhv edilməsindən və kmənliyinin təhrifindən qorunması Ermənistanın önəmli vəzifələrindən biridir.
Baş nazir Nikol Paşinyan və parlamentin sədri Ararat Mirzoyan Münaqişə bölgələrində beynəlxalq irsin mühafizəsi alyansının icraçı direktoru ALİF Valeri Frelan ilə görüşündə bu məsələni yenidən qaldırıblar.
Baş nazir qeyd edib:
“Dağlıq Qarabağdakı erməni abidələrinin qorunub saxlanması və növbəti vandalizm hallarının qarşısının alınmasında beynəlxalq ictimaiyyətin, xüsusilə YUNESKO-nun maneəsiz iştirakı çox vacibdir”.
Beynəlxalq abidələr və tarixi yerlər təşkilatındakı ICOMOS-un Ermənistan nümayəndəsi Qaqik Gyurjyanın sözlərinə görə, YUNESKO ilə əməkdaşlığımız səmərəli deyil. Əsas səbəblərdən biri Azərbaycanın təşkilatın işinə daha fəal qoşulmasıdır.
“Nə qədər UNESCO-ya müraciət etməyə çalışsaq da, alınmır. Nə üçün. Azərbaycan YUNESKO ilə çox fəal işlədiyi üçün Azərbaycan nəinki işləyir, həm də YUNESKO-nu maliyyələşdirir. O, öz ölkəsində çoxsaylı beynəlxalq elmi konfranslar üçün seminarlar və konfranslar təşkil edir.
Aprelin əvvəlində Artsax Respublikasının Təhsil, elm, mədəniyyət və idman nazirliyi bəyanat yayaraq, YUNESKO-nun üzərinə götürdüyü öhdəliklərə və adına baxmayaraq, 44 gün ərzində Artsaxın işğal olunmuş ərazilərinə faktaraşdırıcı missiya göndərmədiyini bildirib.
Ermənistanda və Artsaxda dövlət orqanları, müxtəlif qruplar, strukturlar və şəxslər mütəmadi olaraq bu problemi gündəmə gətirir, həll yollarını təklif edirlər.
Burada iki əsas vəzifə dayanır: Azərbaycanın törətdiyi mədəniyyət qırğını müəyyən etmək, məsuliyyətə cəlb etmək, Azərbaycanın nəzarəti altında olan ərazilərdə erməni mədəniyyət dəyərlərinə qarşı davam edən təcavüzün qarşısını almaq.
Məsələn, təkliflərdən biri Ermənistanın mayın 25-də kosmosa çıxardığı peykinə arxalanmaqdır.
Regional ekspert Karen Hovhannisyan:
“Əgər o peykimiz varsa, o zaman həmin peyklə yüksək keyfiyyətli fotolar çəkə, onlarla beynəlxalq məhkəmələrə müraciət edə, ümumilikdə Azərbaycanı məsuliyyətə cəlb edə bilərik.
Digər tərəfdən, bu peyk kilsələrdə insan müdaxiləsi ilə, əl ilə edilən manipulyasiyaları çox yaxşı düzəldə bilər. Azərilər erməni kilsələrindən erməni hərflərini silirlər.
Bu peyklə biz çox yüksək keyfiyyətli fotoşəkil əldə edə bilərik və onu beynəlxalq hüquq sisteminə təqdim edə bilərik.”
Qaqik Gyurjyana görə, bizim əsas problemlərimizdən biri sistemin olmamasıdır. O deyir ki, çoxlu fərdi, qrup və dövlət təşəbbüsləri var, lakin onlar heç bir şəkildə tamamlanmır.
Gyurjyan əmindir ki, mədəniyyət irs sahəsini əlaqələndirən dövlət siyasətinin nəticəsi olmayacaq. Hazırlanmış addımlar və sistemli iş nəticəsində müəyyən nəticə əldə edə bilən daşınar, daşınmaz, maddi əmlakın tam idarə olunmasını təmin etmək üçün səlahiyyətli dövlət idarəetmə orqanına ehtiyac görür.
