Praqada Paşinyan-Əliyev-Makron-Mişel dördtərəfli görüşü keçirilib. Görüşün yekunu olaraq kommünike paylanılıb, ona əsasən Ermənistan və Azərbaycan BMT Nizamnaməsinə və 1991-ci il Alma-Ata Bəyannaməsinə sadiqliklərini ifadə ediblər və bu bəyannamə vasitəsilə hər iki tərəf bir-birinin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tanıyır.
Onlar təsdiqləyiblər ki, bu, delimitasiya komitələrinin işi üçün əsas olacaq və bu komitələrin növbəti iclası oktyabrın sonunadək Brüsseldə baş tutacaq.
Bundan əlavə, tərəflər Ermənistan və Azərbaycan sərhədi boyunca Ermənistan tərəfindən AB-nin mülki müşahidə missiyasının “maksimum iki ay müddətinə” fəaliyyəti barədə razılığa gəliblər.
İşin məqsədi qarşılıqlı etimad mühitinin yaradılması və sərhəd komissiyalarının işinə dəstək olacaq.
Dördtərəfli görüşdən sonra istər AB nümayəndələri, istərsə də Paşinyan və Əliyev tərəfindən müsbət reaksiyalar göstərir ki, hazırkı kontekstdə sülh danışıqları “ət və qan” mərhələsinə qədəm basır.
Tərəflər, əslində, gündəmdəki məsələləri müzakirə etməyə başlayıblar ki, bu da sərhəddə gərginliyin azalacağına ümid yaradır.
Digər tərəfdən, AB-nin müşahidə missiyası mümkün eskalasiyaların qarşısının alınması baxımından əhəmiyyətli bir tənzimləmədir.
Mesajdan aydın olur ki, müşahidə missiyası Ermənistanla sərhəddə yerləşəcək və Azərbaycan nə qədər əleyhinə olsa da, qərarların qəbuluna mane olmayıb və öz imkanları daxilində dəstək vermək öhdəliyi götürüb.
Digər tərəfdən, AB-nin müşahidə missiyasının “ən çoxu iki ay” davam edəcəyi daha əhəmiyyətlidir, bundan belə güman etmək olar ki, tərəflər danışıqları daha obyektiv mərhələyə çatdırmağa və danışıqların “layihəsini” hazırlamağa ümid edirlər.
Sülh müqaviləsi, bu halda AB missiyasının davam etməsinə ehtiyac qalmayacaq. Əliyevin bəyanatları da bütün bunları sübut edir ki, Azərbaycanın ilin sonuna kimi sülh müqaviləsi imzalamağa ümid edir və o, dördtərəfli görüşü müsbət qiymətləndirir.
Ermənistanla Azərbaycan arasında bağlanmış sülh müqaviləsi birbaşa olaraq Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin tənzimlənməsi və sərhədlərin açılması ilə bağlıdır.
Bunu Türkiyə prezidenti Rəcəb Erdoğan Paşinyanla görüşdən sonra Erdoğan olmaqla jurnalistlərlə görüşdə açıqladı.
Ermənistan Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalayan kimi bizimlə heç bir problemi olmayacaq. Ankara Türkiyə, Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin tez bir zamanda istiləşməsinə və tərəflər arasında fikir ayrılıqlarının həllinə çalışır.
Yekun olaraq qeyd edə bilərik ki, həm Ermənistan-Azərbaycan, həm də Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşması istiqamətində müəyyən müsbət dinamika var.
Və tərəflər nə qədər ilkin şərtsiz danışıqlardan danışsalar da, həmin iki istiqamət bütün oyunçular tərəfindən bir paket kimi qəbul edilir.
Ancaq burada sual yaranır ki, Rusiyanın bütün bunlarla necə əlaqəsi var və danışıqları “ayaq üstə” saxlamaq və ya prosesi dayandırmaq üçün hansı addımları ata bilər. Ona görə də Praqa danışıqlarının nəticəsi və ya dalana dirənməsinin açarı Moskvadadır.
