Ermənistan-Türkiyə diplomatik münasibətlərində maraqlı dəyişikliklər baş verir ki, bunun üçün zəlzələ və Yerevanın yardım əlini uzatması əslində stimul idi.
Həftə ərzində Ermənistan iki dəfə xilasedicilər dəstəsini, eləcə də yük maşınlarını humanitar yüklə göndərib. Yük maşınları 30 ildə ilk dəfə Markara körpüsündən keçərək quru sərhədini keçdi.
Fevralın 15-də ER Xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan Türkiyəyə gedib. Səfər Ankaradan başlayıb və orada türkiyəli həmkarı ilə danışıqlar aparıb.
Daha sonra idarə rəisi Adıyamaya gedərək axtarış-xilasetmə əməliyyatlarında iştirak edən erməni dəstəsi ilə görüşüb.
Bu, ER Xarici işlər nazirinin təxminən bir il ərzində Türkiyəyə ikinci səfəri idi: O, 2022-ci ilin martında o, Antalyada diplomatik konfransda iştirak edib.
Səfər və görüşlər qarşılıqlı ümidverici bəyanatlar və minnətdarlıq sözləri ilə müşayiət olunur.
İndiki ənənəvi səmimiləşmə nə vaxta qədər davam edəcək, Türkiyənin siyasəti nə dərəcədə dəyişəcək və Ermənistan üçün ekzistensial təhlükəni dayandıracaqmı?
Bütün bu suallar bu gün həmişəkindən daha çox aktuallaşıb…
Türkoloq Ruben Safrastyan Türkiyənin strategiyasının dəyişdirilməsinə kifayət qədər şübhə ilə yanaşır.
Sputnik Armeniya ilə söhbətində ekspert qeyd edib ki, Ankaranın ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərindən, yəni Ermənistan müstəqilliyini elan edəndən bəri qəbul etdiyi siyasi istiqamət ümumilikdə dəyişməz qalıb.
Həmin siyasətin mahiyyəti Ermənistan dövlətinin zəif və əlverişsiz coğrafi mövqeyindən istifadə edərək ona daim təzyiq göstərmək, onu müxtəlif güzəştlərə getməyə məcbur etməkdir.
Qeyd edək ki, bütün bu illər ərzində Ermənistanla sərhəd məhz buna görə bağlı olub. Ermənistanın hər hansı humanitar addımı isə Türkiyənin strategiyasını bir anda dəyişə bilməz və bağlı sərhəd bu strategiyanın tərkib hissəsidir.
Şübhəsiz ki, fəlakətin nəticələri Türkiyə rəhbərliyini öz qonşularına – Ermənistan, Yunanıstan, BƏƏ, Səudiyyə Ərəbistanı, Misirə münasibətinə ən azı taktiki müstəvidə yenidən baxmağa vadar edir.
Bunu sosial şəbəkələrdə erməni diplomatlara ünvanlanan minnətdarlıq sözləri, Yunanıstan Xarici işlər nazirinin Türkiyəyə səfəri və türkiyəli həmkarı ilə səmimi görüşü, Erdoğanın İraq Kürdüstanının lideri ilə danışıqları bird aha sübut edir.
Amma hər şeyin öz izahı var. Safrastyanın fikrincə, böyük iqtisadi ziyan və qaçılmaz daxili problemlər Türkiyə hökumətini “göydən enməyə” və geostrateji iştahını cilovlamağa məcbur edir.
“Son illər Ankaranın ambisiyaları inanılmaz dərəcədə artıb, lakin aktivliyi obyektiv imkanlarına və resurslarına açıq şəkildə uyğun gəlmir. Türkiyə öz başı üstündən yuxarıdan uçurdu.
İndi düşünürəm ki, bir az sakitləşəcək, öz problemləri ilə məşğul olmalı olacaq. Öz daxili problemlərisə kifayət qədər artıb” – deyərək Safrastyan əmin olduğunu bildirib..
Lakin strateji baxımdan bütün bu xarici siyasi problemlər və aqressiv əhval-ruhiyyə qorunub saxlanılacaq.
Eyni zamanda Şərqşünas Ermənistanın Türkiyəyə yardım göndərməsini sivil və xristian cəmiyyəti üçün xarakterik olduğu üçün humanitar jest hesab edir.
Rəsmi Yerevanın başqa məqsədləri olub-olmamasına və başqa hesablamalar aparmasına gəlincə, Safrastyan bu suala cavab verməkdə çətinlik çəkir.
Hər halda o, humanitar aksiyaların Türkiyənin geostrateji planlarını dəyişməyəcəyinə əmindir.
Ermənistan rəhbərliyinin atdığı addıma Qərb siyasətçilərinin müsbət reaksiyası və onların dəstəkləyici ritorikasından danışan Safrastyan bildirib ki, bu cavabı onların fəal diplomatik müdaxiləsinin əlaməti hesab etmir.
Bundan əvvəl USAİD-in rəhbəri Samanta Pauer öz Twitter səhifəsində Ermənistanın Türkiyəyə humanitar yardım göndərməsindən heyran olduğunu yazıb.
Aİ-nin Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Toivo Klaar sosial şəbəkədəki səhifəsində oxşar paylaşım edib.
Rusiyalı Şərqşünas alim, Rusiya Elmlər Akademiyasının Dünya İqtisadiyyatı və Beynəlxalq Münasibətlər Milli Tədqiqat İnstitutunun baş elmi işçisi Viktor Nadein-Raevski hesab edir ki, Yerevan yardım göndərməklə, tarixi münaqişələrdən, fikir ayrılıqlarından və münaqişələrdən asılı olmayaraq ümumbəşəri dəyərlərə sadiqliyini sübut etdi.
Və Türkiyə tərəfinin Ermənistan rəhbərliyinin bu addımını minnətdarlıqla qeyd etməsi vacibdir. Sputnik Armeniya ilə söhbətində ekspert qeyd edib ki, bütün bunlar iki ölkə arasında münasibətlərin yaxşılaşacağına ümid etməyə imkan verir, lakin mühüm siyasi və tarixi suallar hələ qalır.
Söhbət ilk növbədə Ermənistandan Türkiyə-Azərbaycan birliyinin tələb etməkdə davam etdiyi güzəştlərdən gedir. Aydındır ki, Azərbaycan nə Ermənistan Respublikasının ərazisindən keçən ekstraterritorial dəhliz ideyasından, nə də Ermənistan Respublikasına qarşı ərazi iddialarından əl çəkməyib.
