Türkiyənin Liviya, Misir, Suriya, İraq kimi region ölkələri ilə problemləri o dərəcədə mürəkkəbləşib ki, hazırda tam həllini təmin etmək qeyri-mümkündür.
Ermenihaber.am-la söhbətində türk politoloq, jurnalist, Afina Universitetinin professoru Cengiz Aktar Ankaranın müvəqqəti olaraq “qonşularla sıfır problem” siyasətinə keçməklə və region ölkələriylə tənzimlənmə prosesslərə başlamaqla hansılar ki,İsrail, Misir,Suriyə, Ermənistan və başqalarıdır, onlarla hansı problemləri həll etməyə çalışır?- sualını cavablandırarkən oxşar fikri bildirib.
“Türkiyənin Liviya, Misir, Suriya, İraq, Ermənistan kimi region dövlətləri ilə problemləri mövcuddur. Hazırda o, nizamlanma istiqamətində addımlar atır, buna çalışır.
Ermənistanın işi bir az fərqlidir, amma Türkiyənin problemləri. qalan ölkələrlə münasibətlərdə o qədər mürəkkəbdir, qarmaqarışıqdır və artıq o qədər xroniki hal alıb ki, onları Ankaranın ümid etdiyi və səy göstərdiyi şəkildə həll etmək mümkünsüzdür”- deyərək professor Aktar vurğulayıb.
Suriya timsalında ətraflı danışan Aktar Dəməşqin Ankaranın bu addımına müsbət cavab verdiyini qeyd edərək, eyni zamanda, çıxış etməzdən öncə Türkiyənin Suriyadan qoşunlarını çıxarması lazım olduğunu vurğulayıb.
“Ancaq orada çoxlu, 40 min əsgər var, çoxlu cihadçı var, Türkiyə o cihadçıları qidalandırır, necə olacaq, necə ediləcək, yəni mümkün deyil, həddindən ziyadə çətindir” -deyə o, vurğulayıb.
Misir-Türkiyə münasibətlərinə toxunan türk politoloq Misirin Yunanıstanın da irəli sürdüyü tələbinə diqqət çəkib. Söhbət Ankaraya ünvanlanan Liviya ilə münasibətlərin nizamlanması və qoşunların çıxarılması, dəniz sərhədi razılaşmasının ləğvi tələblərindən gedir.
“Ankaranın bunları yerinə yetirməsi qeyri-mümkündür. Bunun üçün siyasəti alt-üst etmək lazımdır. Əl-ayaq bağlıdır. Ordunu Liviyadan çıxarın deyirlər, amma Türkiyə belə olan halda pul qazanır, qoşunlarını Liviyada saxlamaqla bunun üçün pul alır.
Eyni şəkildə böyük ehtimalla Azərbaycandan da pul alır.Yəni Türkiyə-Azərbaycan hərbi müqaviləsi də azad müqavilə ola bilməz.
Bu, “gözləri qaralar” üçün imzalanmış müqavilə deyil. Azərbaycanlıların qaşları var, belə ola bilməz, çünki Türkiyə orada hərbi xidmət göstərir” – deyərək politoloq qeyd edib.
Ankaranın başlatdığı nizamlanma prosesləri ilə bağlı türk xalqının nə düşündüyü sualına da toxunan Aktar, sadə insanların ümumiyyətlə, xarici siyasi prosesləri tam başa düşmədiyini vurğuladı.
“Demək olar ki, hamı kimi, xüsusən də böyük ölkələrdə və Türkiyə böyük dövlətdir, insanlar ümumiyyətlə xarici siyasəti başa düşmür, bilmirlər.
Məsələn, bu gün Türkiyədən Azərbaycanı xəritədə göstərməyi xahiş etsəniz, çoxları bunu başa düşməyəcək. bacara bilerler.Ermənistanı da göstərə bilməyəcəklər çünki harda olduğunu bilmirlər.Məsələn bundan əvvəl Kiprlə bağlı insident olmuşdu,Kıbrıs Qara dənizdə xəritədə göstərilmişdi. ‘Bilmirəm amma Türkiyədəki insanlar ümumiyyətlə millətçi təbliğata çox açıqdır.
Ermənistanla nizamlanma məsələsinə nəzər salaq. Məsələn, kimsə durub desə ki, Ermənistanla sərhədi açmaq lazım deyil, bunun əksini iddia edəcək bir adam da olmayacaq. Belə bir həssas məqam var. Erməni soyqırımının inkarının ən zərərli nəticələrindən biri də Türkiyənin özündə ermənilərə qarşı mənfi münasibətdir. Əsasən ermənini düşmən kimi qəbul edirlər, demək olar ki, bütün araşdırmalar göstərir ki, təkcə erməni yox, yunan və s. əksinə”, – politoloq vurğulayıb
Ermənistanla nizamlanma məsələsinə nəzər salaq. Məsələn, kimsə durub desə ki, Ermənistanla sərhədi açmağa ehtiyac yoxdur, bunun əksini mübahisə edəcək başqa adam olmayacaq.
Belə bir həssas məqam var. Erməni Soyqırımının inkarının ən pis nəticələrindən biri də Türkiyənin özündə ermənilərə qarşı mənfi münasibətdir.
Əsasən ermənini düşmən kimi qəbul edirlər, demək olar ki, bütün araşdırmalar göstərir ki, təkcə erməni deyil, həm də yunan və s. Nə qədər ki, onlara edilənlərlə bağlı üzləşmə olmadığı üçün, heç nə bilmirlər, hər şryi əksinə bilirlər”- deyə politoloq vurğulayıb.
