Artsax Respublikasının keçmiş dövlət naziri Ruben Vardanyan “RTVI” beynəlxalq televiziya şirkətinin “Новые итоги” proqramı çərçivəsində Artsax ətrafındakı vəziyyəti təqdim edib.
-Cənab Vardanyan, Laçin dəhlizinin açılışını təsdiqləyə bilərsiniz? Əgər açıqdırsa, orada quraşdırılmış Azərbaycan keçid məntəqəsini nəzərə alsaq, bu Stepanakert üçün nəyi dəyişir?
-Mən bunu təsdiq edə bilmərəm. Üstəlik, yeni məlumatlar var ki, orada “ekoloji fəalların” yox, polis postları və digər hüquq-mühafizə orqanlarının nümayəndəlikləri açılacaq. Ona görə də yox. Laçin dəhlizinin açılması ilə bağlı məlumatlar təsdiqlənmir, bu məlumat həqiqətə uyğun deyil.
-Yəni blokada davam etməkdədir?
-Blokada müxtəlif formatlarda davam edir, Artsaxdan Ermənistana və əks istiqamətində insanların sərbəst hərəkətinin qarşısını almaq üçün daim müxtəlif növ məhdudiyyətlər tətbiq edilir. Bəli, təəssüf ki, bütün bunlar hələ də davam edir.
-Artsax xalqı arasında Artsaxı tərk etməyi düşünən və ya artıq Artsaxı tərk edən insanlar varmı? Və əgər belədirsə, bunu necə etmək olar?
-Blokada şəraitində bu mümkün deyil. Ona görə də təbii ki, insanların öz gələcəkləri üçün çox narahatlıqları var, çünki Azərbaycan prezidenti sərt şəkildə bəyan edib ki, ya qanunlarımıza əməl edirsən, ya da min illərdir yaşadığın vətənini tərk edirsiniz. Bu cür aqressiv ritorika insanlarda narahatlıq yaradır, lakin eyni zamanda çoxlarının reaksiyası tam əksidir. Onlar deyirlər ki, təhdidlərə baxmayaraq, heç bir şəraitdə öz torpaqlarını tərk etməyəcəklər.
-Telegram kanalınızda yazmısınız ki, bir sıra görüşləriniz (o cümlədən, Artsax xalqı ilə) olub və buna əsasən Artsax və Ermənistan rəhbərliyinə, eləcə də Rusiya sülhməramlı qüvvələrinə və beynəlxalq ictimaiyyətə konkret addımlar və tələblər irəli sürmüsünüz. Sizin planınız nədir?
-Bilirsiniz, həm Artsaxın daxilində, həm də xaricdə problemlər çoxdur. Əsas odur ki, biz hamımız Artsax ermənilərinin Ermənistana və Ermənistandan gediş-gəlişini məhdudlaşdırmağı qəbuledilməz hesab edirik. Bu gün Artsaxda insanlar, müxtəlif qruplar Hindistanda Mahatma Qandinin etdiyi kimi dinc aksiyalardan tutmuş, yolun bağlanması və istifadə edilməməsinə qədər müxtəlif aksiyaların həyata keçirilməsinin imkanlarını müzakirə edirlər. Beynəlxalq ictimaiyyətə və Rusiya sülhməramlılarına olan əsas mesajım ondan ibarətdir ki, öz ölkəsində yaşayan insanlar qonşu ölkənin qoyduğu qaydalara tabe olmayacaqlar. Bunu dərk etmək və anlamaq lazımdır. İnsanlar sona qədər getməyə hazırdırlar, çünki anlayırlar ki, bu, əslində Artsaxın Azərbaycan işğalının dayandırılacağı qırmızı xəttdir.
-Hazırda İndi Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın 1991-ci ildəki sərhədlərlə, yəni Dağlıq Qarabağla birlikdə Azərbayacnın ərazi bütövlüyünün tanınmasının mümkünlüyü barədə bəyanatı müzakirə olunur. Hadisələrin belə inkişafına sizin münasibətiniz necədir? Bu nə dərəcədə mümkündür? Və sizcə belə bir ssenari, o cümlədən tanınmamış respublika və Ermənistan vətəndaşları tərəfindən qəbul edilə bilərmi?
-1991-ci ildə Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın tərkibində deyildi. Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti artıq referendum keçirərək Azərbaycan SSR-dən çıxmışdı. Ona görə də biz müxtəlif hüquqi formalar haqqında sonsuz mübahisə edə bilərik, lakin əsas məsələ odur ki, 1988-ci ildə Azərbaycan SSR-indən çıxmaq və Ermənistana birləşmək üçün hərəkata başlayan insanlar öz mübarizələrini davam etdirirlər. Onlar hesab edirlər ki, heç nə dəyişməyib. Və bu illər ərzində üzləşdiyi müxtəlif maneələrə baxmayaraq, xalqın öz müqəddəratını təyin etmək hüququ, öz gələcəyini həll etmək hüququ var. Bu mənada həyata keçirilən bütün tədbirlər – referendum, ali şuraların qərarları hüquqi cəhətdən əsaslıdır, bizə öz gələcəyimizi həll etmək üçün tamamilə legitim hüquq verir.
