Türkiyə prezidenti Rəcəb Erdoğanın Şimali Kipr və Azərbaycana iki günlük səfərinin nəticələri (birincisi o, yenidən ölkə prezidenti seçildikdən sonra ) siyasətçilər və ekspertlər tərəfindən geniş müzakirə olunmaqda davam edir.
Amma Erdoğanın planının konstruktiv hissəsi (Bakı ilə Ankara arasında strateji əməkdaşlığın gücləndirilməsi, tanınmamış Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətində “Taksim” ideyalarının dəstəklənməsi) artıq ətraflı təsvir edilibsə, deməli, onun kritik elementləri o qədər də aktiv deyil.
Baxmayaraq ki, bunlara diqqət yetirməyə dəyər. Bu barədə rusiyalı politoloq Sergey Markedonov Telegram kanalında yazıb.
“Ənənəvi olaraq Azərbaycan və Türkiyə arasındakı münasibətlərdən danışan Erdoğan (və Ankaranın digər yüksək rütbəli nümayəndələri) Ermənistanın “qeyri-konstruktiv davranışını” vurğulayırlar.
Erdoğan bu dəfə hətta Baş nazir Nikol Paşinyanı tərifləsə də, eyni zamanda müxalifətçilərinin hərəkətlərindın narazılığını da ifadə edib.
Üstəlik, İran Erdoğanın əsas tənqid hədəfinə çevrilib.Bu sual qondarma “Zəngəzur dəhlizi”nin perspektivlərinin müzakirəsi zamanı yaranıb.
Erdoğanın sözlərinə görə, bu məsələnin Ermənistanla heç bir əlaqəsi yoxdur. Zəngəzur dəhlizi İranın problemidir. Yəni onların əhalisinin əksəriyyəti müsəlman olan iki ölkədir [Azərbaycan və İran].
“İranın davranışı həm Azərbaycanı, həm də bizi qəzəbləndirir” – deyə Erdoğan bildirib. Erdoğan niyə bu mövzuda bu qədər sərt danışmağa qərar verdi?
Burada bir neçə səbəb var. Bu ilin yanvarından İranla Azərbaycan arasında münasibətlər o qədər də yaxşı dövrlər yaşamır.
Hələlik qarşılıqlı narazılıqlar daha çox ritorika sferası ilə məhdudlaşır. Ancaq narahatedici məqamlar da çoxdur. Belə ki, Erdoğanın həm Türkiyə daxilindəki seçicilərinə, həm də müttəfiqi olan Azərbaycan vətəndaşlarına Ankaranın İran istiqamətində gərginliyin artacağı təqdirdə “qardaş ölkəni” dəstəkləməyə hazır olduğunu göstərməsi son dərəcə vacib idi.
Bundan əlavə, İranın Ermənistanın “ərazi bütövlüyünü” dəstəkləmək üçün atdığı addımlar Bakıda da mənfi qarşılanır. Amma başqa bir süjet var ki, o, yalnız dolayı yolla Zaqafqaziya mövzusu ilə bağlıdır.
Türkiyədə keçirilən seçkilər vətəndaşlar arasında ciddi bölünmə olduğunu göstərdi. Və bölünmələrdən biri də Türkiyənin Qərblə münasibətləri məsələsidir.
Türkiyə cəmiyyətininhiss olunacaq bir hissəsinin Vaşinqton və Ankara dialoqunda (ən azı ictimai sahədə) problemlərin azaldığı “köhnə normallığa” qayıtmaq tələbi var.
Və bu kontekstdə İranı tənqid etməyi Erdoğanın Qərb tərəfdaşları ilə münasibətlərdə “buzu əritmək” cəhdi kimi qiymətləndirmək olar.
Bu, təbii ki, o demək deyil ki, Türkiyə lideri “son seçim” edəcək və bütün geosiyasi məqamları öz yerinə qoyacaq. Lakin müəyyən bir yerdəyişmə ilə Qərbə qaçan gəmini istisna etmək olmaz” – deyə Markedonov yazıb.
