Dağlıq Qarabağda vəziyyəti sabitləşdirən beynəlxalq mexanizmin işə salınması Kosovoda olduğu kimi çoxmillətli sülhməramlı qüvvələrin mövcudluğunu nəzərdə tutur.
Bu, həm də sülhməramlı kontingentin tərkib hissəsi olacaq beynəlxalq qarantlar institutunun mövcudluğunu nəzərdə tutur.
Amma maraqlıdır ki, Azərbaycan bütün bunların öz ərazisində yerləşdirilməsi ilə nə dərəcədə razılaşacaq və ya bu məsələdə Azərbaycana nə qədər təzyiq göstərmək mümkün olacaq, çünki ikincisi beynəlxalq mexanizmin işə salınması variantını qəti şəkildə rədd edir.
Jurnalistlə söhbətində politoloq Hrant Mikayelyan ER Xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın Avstriyada Artsax məsələsi ilə bağlı çıxışının mühüm müddəalarına istinad edərək, oxşar fikri bildirib.
Ermənistanın Xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan Avstriyanın Xarici işlər naziri Aleksandr Şallenberqlə Vyanada görüşdən sonra jurnalistlərə açıqlamasında konkret olaraq bildirib ki, regionumuzda sabit sülh yalnız Dağlıq Qarabağ əhalisinin hüquqları və təhlükəsizlik məsələləri üzrə Stepanakert-Bakı dialoqu vasitəsilə mümkündür. beynəlxalq mexanizm əsasında. düzgün ünvanlanması təmin edildikdə ola bilər..
“Azərbaycan Rusiya sülhməramlı kontingentinin öz ərazisini tərk etməsini istəyir və ümumiyyətlə digər sülhməramlı missiyaların yerdəki fəaliyyətinə qarşıdır, ona görə də onların yerləşdirilməməsi üçün hər şeyi edəcək.
Hətta Dağlıq Qarabağda beynəlxalq mexanizmin işə salınacağını güman etsək belə, bu, Artsax ermənilərinin təhlükəsizliyinə tam təminat verəcəkmi, niyə də Ermənistanın təhlükəsizliyinə təminat vermir, çünki sülhməramlı missiyalar adətən, beynəlxalq təcrübənin göstərdiyi kimi, o qədər də effektiv işləmir.
Düzdür, Rusiya sülhməramlılarının olması Artsaxın erməniləşdirilməməsi, lakin Azərbaycanın da öz növbəsində soyqırım siyasətindən əl çəkməsi vacib şərtdir” – deyə Mikayelyan bildirib.
Onun müşahidəsinə görə, bugünkü Azərbaycan klassik mənada nasist dövlətidir və Artsax ermənilərinin öz tarixi vətənlərində olmasına dözmür.
Nə qədər ki, bu rəvayət mövcuddur, , xüsusən də indiki mərhələdə Türkiyə-Azərbaycan tandeminə təzyiq göstərəcək heç bir nəzərə çarpan beynəlxalq mexanizm və ya güc olmadığına görə istənilən sülhməramlı missiya uğursuzluğa məhkumdur.
Artsax məsələsində, politoloqun fikrincə, yeganə vacib təhlükəsizlik zəmanəti, tanınmamış dövlət olsa belə, mövcud statusun qorunub saxlanmasıdır.
Bakı-Stepanakert dialoqunun perspektivinə toxunan Mikayelyan qeyd edib ki, əsas məsələ dialoqun hansı formatda baş tutacağıdır.
Tərəflərin bərabərhüquqlu danışıqlar aparması variantı var, lakin Bakı bu variantı rədd edir. Digər format ondan ibarətdir ki, Artsaxdan seçilmiş elçilər və Azərbaycan dövlət hökumətinin nümayəndələri çıxış etməlidirlər.
Lakin Bakı bunu da rədd edir, dialoq variantını irəli sürür, nəticədə Artsax Azərbaycanla tam inteqrasiya olunmalı və ya başqa sözlə, Bakının mühakiməsinə təslim olun, bu, beynəlxalq vasitəçilər və Artsax tərəfi üçün avtomatik qəbuledilməzdir.
“Kimin kiminlə danışdığı və hansı səviyyədə danışıqlar apardığı bəlli olmasa, dialoq baş tutmayacaq. Əgər beynəlxalq vasitəçilər Dağlıq Qarabağın danışıqlarda çəkisini artırmaq istəsələr, bu vəziyyət qüvvələr nisbətini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişəcək.
Lakin bunun üçün Azərbaycana qarşı sərt addımlar atılmalıdır.Ümumiyyətlə, dialoqun hüquqi və texniki məsələlərinin həlli substantiv komponentlə birləşdirilməlidir, çünki gündəliyi həm də tərəflərin mövqeləri diktə edir” – deyə Mikayelyan izah edib.
Ararat Mirzoyan Avstriyada ATƏT-in baş katibi ilə də görüşdüyündən, həmin strukturun mexanizmlərindən və mövcud alətlərdən səmərəli istifadənin zəruriliyini vurğuladığından, politoloq ATƏT-in roluna da toxunaraq, onun aktivləşməsinin mütləq erməni tərəfinə faydalı olduğunu qeyd edib.
Minsk Qrupu çərçivəsində razılıqların əldə olunduğunu, işçi sənədlərin illərdir dövriyyəyə buraxıldığını nəzərə alsaq, bu formatın məqbul olduğu aydın olsa da, digər tərəfdən qeyd etmək lazımdır ki, ATƏT böhran, çünki çox az adamın danışmaq arzusu var.
“Rusiya Federasiyası ilə Qərb arasında təmas demək olar ki, yoxdur. ATƏT-in regionumuzda rolu da azalıb. Minsk Qrupu isə yeganə səlahiyyətli orqan olsa da, il yarımdır ki, Artsax probleminin həlli baxımından de-fakto fəaliyyət göstərmir.
Bundan başqa, əgər əvvəllər həmsədrlər arasında ümumi anlaşma və konsensus var idisə, indi münaqişə tərəfi ilə danışıqlar aparılır”-deyərək politoloq yekunlaşdırıb.
