Müstəqillik elanının ikinci maddəsində Azərbaycan 1918-20-ci illərin varisi olduğunu, o illərdəsə anklavların mövcud olmadığını, odur ki, Azərbaycan gərək təstiq olunmamış və saxta xəritələr toplayaraq keçmiş SSRİ-nin hərbi qərargahına qaytarsın ki, onun da hüquqi varisi RF Müdafiə nazirliyidir.
Aldığımız məlumata görə, bu haqda “Mediya mərkəzi”ndə təşkil olunmuş “Anklavlar: Xəritələr nə deyir?” adlı müzakirədə coğrafiyaşünas siyasətşünas -kartoqraf Ruben Qaliçyan deyib.
Qeyd edək ki, Avropa Birliyi Şurasının sədri Şarl Mişel Brüsseldə Ermənistan-Azərbaycan nizamlanmasına dair görüşdən əvvəl Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə danışıb.
Azərbaycan və Rusiya mətbuatının yazdığına görə, Mişellə söhbətində Əliyev səkkiz anklavın adını çəkib, onun sözlərinə görə, “Ermənistan tərəfindən işğal olunub, onlar azad edilməlidir”.
Qaliçyan 1926-cı il SSRİ-nin Daxili işlər nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş və nə Ermənistan, nə də Azərbaycan ərazisində heç bir anklavın olmadığı xəritəsini göstərib.
Üstəlik, MSSR-in həmin xəritədə göstərilən 1200 kvadrat kilometr ərazisi sonradan Azərbaycanın tərkibinə verilib. Həmin xəritəyə görə, Ermənistanı Dağlıq Qarabağdan yalnız Ağavno çayı ayırır. Sonradan onlar qonşu ərazilərdəki azərbaycanlılara köçürülüb.
Qaliçyan 1932-ci ilin SSRİ xəritəsini də göstərdi, ona əsasən hər iki ölkədə həmçinin anklavlar yox idi. Onlar 1940-cı ilin xəritəsində peyda olunub ikisi Tavuşda, digəri Ararat bölgəsində, eləcə də Artsvaşen Azərbaycanın tərkibində.
Bu anklavların xəritəsi cızılsa da, onlarla bağlı heç bir sənəd, yəni bizim arxivimizdə təsbit olunduğunu sübut edən heç bir hüquqi əsas yoxdur.
Bu vəziyyətə baxmayaraq, Azərbaycan 2014-cü ildə Ermənistan ərazisində yerləşən anklavları özündə əks etdirən bir atlas nəşr etdi, lakin Artsvaşen haqqında heç bir qeyd edilmədi.
“Azərbaycan XİN-I iki il əvvəl elan edib ki, Ermənistan anklavların onun əraziləri olduğunu iddia edirsə, rəsmi sənəd təqdim etməlidir.
Amma bu, əslində əks yanaşmadır, çünki verilən ərazilər ER daxilindədir, ona görə də onlar Ermənistana məxsusdur.
Və əgər Azərbaycanın adıçəkilən ərazilərə hər hansı iddiası varsa, o zaman faktiki olaraq mövcud olmayan hüquqi əsaslar təqdim etməlidir.
Qeyd edək ki, ərazimizdəki üç anklavın ümumi sahəsi 45 kvadrat kilometrdir. , halbuki təkcə Artsvaşenin ərazisi 44 kvadrat kilometrdir.
İki il əvvəl Baş nazir Nikol Paşinyan anklavlar mövzusuna toxunaraq onların mübadiləsindən danışmışdı ki, bu da problemi həll etməyin ən asan yoludur” – deyə kartoqraf bildirib.
Əliyev Ermənistanın ərazi bütövlüyünü tanıdığını bildirib, lakin ərazinin səthi ilə bağlı dəqiq rəqəm açıqlamayıb. O, deyir ki, əgər Ermənistan təfərrüatlı demarkasiya və limitasiyaya gəlməsə, o zaman Azərbaycan hərbçilərinin yerləşdiyi əraziləri öz sərhədləri hesab edəcəklər.
Əgər Əliyev hər hansı sazişi imzalamaq istəyirsə, o zaman Qaliçyana görə ilk növbədə Ermənistanın 2021-ci ildən indiyədək işğal etdiyi, 240 kvadrat kilometr civarında olan və əsasən strateji yüksəkliklər olan əraziləri qaytarmalıdır.
Qaliçyan xatırladıb ki, SSRİ Hərbi Qərargahının məlumatına görə, xəritələr hələ 1960-70-ci illərdə Ermənistan və Azərbaycan nümayəndələrinin iştirakı ilə ratifikasiya edilib və bunun əsasında 1991-ci ildə Alma-Ata Bəyannaməsi qəbul edilib.
Azərbaycanlılar indi “Sev Lic” və və İşxanasarın hissələrinin Azərbaycanda yer aldığı belə xəritələr irəli sürür. Azərbaycan həmin saxta xəritələri sərhəddə dayanan əsgərlərinə və sərhədçilərinə paylayıb.
Baş nazir Nikol Paşinyan Ermənistan Respublikasının ərazisinin 29 min 800 kvadrat kilometr ərazini əhatə etdiyini bəyan edərkən təbii ki, bu o deməkdir ki, Azərbaycanın işğal etdiyi ərazilər də bura daxildir.
Qeyd edək ki,Azərbaycan artıq 1991-ci il bəyannaməsində Ermənistan Respublikasının suveren ərazisi kimi tanıyıb.
“Əgər Azərbaycan tərəfi ölkəmizin suveren ərazisinin ayrı-ayrı hissələrindən çəkilməsə, o zaman biz danışıqlara necə gedə bilərik? Azərbaycanın uzağa gedən niyyətləri bəllidir.
Əgər onların ER ərazisində anklavları varsa, o zaman gələcəkdə Zəngəzur dəhlizi adlanan yerlə eyni rola malik olan anklavlarla quru əlaqəyə malik olmaq üçün onlara dəhliz tələb olunacaq.
Digər tərəfdən, aydın görünür ki, Azərbaycan anklavları ER ərazisində strateji əhəmiyyətli magistral yollarda yerləşir və onlar dəhlizlər vasitəsilə Azərbaycana birləşdirilsə, Ermənistanın onun Cənub bölgələri ilə birbaşa əlaqəsi olmayacaq və İcevan. -Şimalda Noyemberyan yolu kəsiləcək.
Azərbaycan güc nöqteyi-nəzərindən danışır və bu əraziləri ələ keçirməyə eyham vurur. Ermənistan güzəştə getsə, Azərbaycanın iştahı daha da açıq olacaq, qonşumuz heç vaxt dayanmayacaq, ona görə də gücə ancaq əks güc göstərməklə müqavimət göstərmək olar.
Biz silahlı qüvvələrimizi tezliklə bərpa etməliyik ki, gələcəkdə suveren ərazilərimizi səmərəli şəkildə müdafiə edə bilək” – deyə publicist qeyd edib.
