Orada təhlükəsiz olsaydı, heç vaxt evimizi tərk etməzdik. HRW-nin Artsaxın ermənilərdən təmizlənməsinə istinadı

Human Rights Watch beynəlxalq insan haqları təşkilatı Artsaxdakı etnik təmizləməyə müraciət edərək məcburi köçkün Aqnessa və onun ailəsinin hekayəsini təqdim edib.

Təşkilat qeyd edir ki, “Azərbaycan hakimiyyəti dəfələrlə Dağlıq Qarabağda hər kəsin hüquqlarının qorunacağını bildirib.

22 yaşlı Aqnesa valideynləri, babası və 4 bacısı ilə sentyabrın 28-də Ermənistana gəlib və hazırda onlar Tatevdədirlər. Hələlik onlar kənddə kiçik bir evdə qohumlarının evində qalırlar, evsiz-eşiksiz, və çətin yoldan sonra hələ də özlərinə gələ bilmirlər.

On minlərlə digər etnik erməni kimi onlar da Dağlıq Qarabağı tərk ediblər. Aqnesa və onun 18 yaşlı bacısı Amanda Stepanakertdə yaşayırdılar. Universiteti yeni bitirmiş Aqnesa məktəbdə dərs keçirdi və Amandasa sentyabr ayında universitetdə yenicə dərsə  başlamışdıdı.

Sentyabrın 19-da günorta saatlarında Azərbaycan qüvvələri hücuma keçən zaman şəhərdə elektrik enerjisikəsilib. və telefonlar işləməyib.

Çarəsiz qalan bacılar nə edəcəklərini bilmirdilər. Onların ailəsi partlayış səslərindən, aclıqdan və soyuqdan titrəyərək xəstəxananın zirzəmi sığınacağında gecələyib.

Ertəsi gün səhər saat 6:00-da bacılar ailələrinə qovuşmaq üçün kəndə getdilər. “Atəşlər o qədər yaxın idi ki, yer silkələnirdi… amma nəhayət ora çatanda gördük ki, təkcə ailəmiz deyil, bütün kənd bizi gözləyirdi. Onlar elə bilirdilər ki, biz yoxa çıxmışıq və ya ölmüşük. Balaca bacılarımız, onların cəmi 11 və 12 yaşı var, elə ucadan ağlayırdılar ki,…” – deyərək Aqnesasöyləyib..

Sentyabrın 25-də Azərbaycan silahlı qüvvələri Dağlıq Qarabağı Ermənistanla birləşdirən Laçın dəhlizini açanda insanlar oradan uzaqlaşmağa başlayıblar. Yerli de-fakto administrasiyadan xəbərdarlıq edilirdi ki, Azərbaycan əsgərləri hər an gələcəklər odur ki, heç kim risk edib qalmaq istəmirdi.

Aqnesanın ailəsinin avtomobili olmadığı üçün onlar ayrılıb, üç qonşunun maşınında qalıblar. Maşın o qədər dolu idi ki, bacılar şəxsi əşyalarını belə  götürə bilməyiblər.

Aqnesa da nəhayət benzin alana qədər iki saat növbəyə durduqlarını, oturub yola düşdüklərini dedi.Və bir saat sonra dayıları benzin almağa gedəndə, anbar təzəcə partladı və o yaralandı.

Ermənistana gedən yol maşınlar, yük maşınları, traktorlar, tikinti maşınları ilə o qədər tıxaclı idi ki, kənddən Stepanakertə qədər qısa məsafə üç saat çəkdi, onların növbəyə durduğu vaxtı hələ saymasaq.

Normalda 90 dəqiqədən az vaxt aparan Qorisə səyahət 42 saat çəkdi. Agnesa ailəsinin qalan hissəsinin harada olduğunu təssəvvür edə bilmirdi.

“Ancaq qorxu ən dəhşətli idi. Yolda olan bütün Azərbaycan əsgərlərini görəndə biz yalnız  qaçmağı düşünürdük”- deyərək  Aqnesa yolda aldıqları çoxsaylı travmalardan danışdı.

“Bütün gecə soyuqdan titrəyirdik, çünki maşın saatda yarım metr sürətlə gedirdi. Bizə yaxın yük maşınında yaşlı bir kişi öldü, o xəstə idi, çox halsız idi. Yoldaxeyli  maşınlar  xarab olurdu,  nəsə yaxşı işləmirdi ,qəzalar da olub.

Maşını tamamilə tərk edənlər də olub. Hava qaralmamış çörəyimiz və suyumuz qurtarmışdı. Biz ac idik, susuz idik. Babamın yanında traktorda su və yemək var idi, biz ona çata bilmədik, o da bizi bu tapa bilmədi.

Soyuqdan, aclıqdan, susuzluqdan sərhədə çatanda özümüz yarı ölü  halındaydıq . Bu gün Ermənistanda Aqnesa və onun bacıları öz kəndlərindən, kartof və digər mallarla dolu zirzəmilərindən, toyuqlarından, ördəklərindən və qazlarından danışırlar.

Stepanakertdəki dostlarından fərqli olaraq, mühasirə zamanı heç vaxt ac qalmadılar. Lakin onların ailəsi hər şeyi tərk etməli oldu. “Gedib əşyalarımızı yığa bilsəydik, nə edəcəyimizi bilmirəm. Bəs bunu necə edə bilərik? Təhlükəsizliyimizə kim zəmanət verəcək? Orada bizim üçün təhlükəsiz olsaydı, heç vaxt evimizi tərk etməzdik” – deyərək Anesa fikrini tamamladı.

Mətn factor.am-ə məxsusdur.