Ermənistan-Fransa hərbi əməkdaşlığı Ermənistanın Müdafiə naziri Suren Papikyanın Parisə səfəri ilə başlaya bilər. Hərbi təchizat üzrə müqavilənin bağlanması Fransanın Müdafiə naziri Sebastien Lekornyu tərəfindən müzakirə edilən ilk addım hesab olunur.
Parisin Yerevanla belə bir saziş imzalamağa razı olması faktını Fransanın Avropa və Xarici İşlər naziri Ketrin Kolonna Ermənistana səfəri zamanı bəyan edib.
Erməni tərəfi hələlik təfərrüatlardan yayınır, Suren Papikyanla görüşdən iki gün əvvəl Fransanın Müdafiə naziri müqavilənin imzalanmasının oktyabrın 23-nə planlaşdırıldığını açıqlamışdı:
“Bununla müəyyən məbləğin alınması planlaşdırılır. Fransa istehsalçılarının silahları, bu da Ermənistana öz səmasının müdafiəçün təmin etməyə imkan verəcək” – deyərək Fransa rəsmisi bildirib.
İlk növbədə Ermənistan-Fransa razılaşması ilə Ermənistanın havasının qorunmasına cəhd ediləcək. Fransadan zenit müdafiə sistemləri alması ilə bağlı yayılan şayiələrin əsasında həmin ölkənin Müdafiə naziri Sebastyan Lekornuyun bu saziş “Ermənistana öz səmasını qorumağa imkan verəcək” sözləri dayanır.
Parlamentin müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri daimi komissiyasının sədri Andranik Koçaryan Ermənistan-Fransa müqaviləsindən danışarkən aşağıdakı aydınlaşdırmanı vacib sayır.
“İlk növbədə, müdafiə xarakterli, çünki bu gün heç kim heç kimə hücum silahı verməyəcək, çünki hücum silahları başqa hərbi konsepsiyanı diktə edir və bizim hərbi konsepsiyamızda ilk növbədə müdafiə xarakterli istehkamlar var.
Təbii ki, hava hücumundan müdafiə əsas önəmliklərimiz sırasındadır, lakin hərbiçi havadan qorunmalıdır, o, havadan uçan raketdən də qorunmalıdır.
Başqa sözlə, bunlar hər gün həlli reallığa çevrilən suallardır. İstənilən dövlət öz əməkdaşlığının miqyasını genişləndirməli, eləcə də dostlarını siyasi məsələlərə daha fəal cəlb etməlidir.
Məhz 44 günlük müharibə bütün bu platformalarda ciddi iş görməli olduğumuzu xatırlatdı. Gəlin təkcə dostlarımız yox, həm də təhlükəsizlik mühitimizi daha əhatəli etməyə yönəlmiş əlaqələrimiz olsun”.
Bu aydınlıq Bakının Parisin Yerevanla hərbi texnikanın verilməsinə dair saziş imzalamaq niyyətini tənqid etməsi baxımından bəlkə də vacibdir. Məhz bu səbəbdən Azərbaycan prezidenti Əliyev Qranada danışıqlarında iştirakını ləğv etdi.
Ermənistan və Fransa arasında silah tədarükü sahəsində əməkdaşlığın miqyası hələlik açıqlanmır. Bunlar Ermənistan hökumətinin mümkün qədər az danışmağa çağırdığı məsələlərdir.
Bununla belə, Fransa istehsalı olan silahlar bütövlükdə Ermənistan üçün maraqlıdır Bu haqda Milli Müdafiə və Təhlükəsizlik Məsələləri Daimi Komitəsinin eksperti Artsrun Hovhannisyan deyir.
“Hər hansı bir silahlanma bizim üçün maraqlıdır. İstənilən aerokosmik texnologiyalar, silahlar, döyüş sursatı, kəşfiyyat sistemləri, bilmirəm peyk xidməti və s. artilleriya, tank əleyhinə vasitələr, atıcı silahlar, optik qurğular olsun.Fransa müxtəlif gecə aşkarlama avadanlıqları və digər vasitələr üzrə dünyada liderlərdən biridir.
Fransanın Müdafiə naziri Sebastien Lekoynu iki gün əvvəl verdiyi müsahibədə demişdi: “Ermənistana öz mülki əhalisini qorumaq və sərhədlərinin mühafizəsini təmin etmək imkanı vermək lazımdır”.
O, ötən həftə Senatda 2024-cü il büdcəsinin müzakirəsi zamanı da bu hədəflərdən danışıb.
Fransanın Ermənistana göstərdiyi yardımın miqyasını anlamaq üçün isə nazirin əvvəlki açıqlaması vacibdir. Lekoynu düşünmür ki, Paris hərbi müdaxilə ilə Ermənistanın ərazi bütövlüyünü qoruya bilər. Eyni zamanda Lekoyn məlumat verib ki, Fransa Ermənistanın müdafiə ehtiyaclarını öyrənir.
Ermənistanın Müdafiə Departamenti Suren Papikyan və Sebastyan Lekoynunun Fransadakı görüşlərini və əldə olunan razılaşmaları şərh etməyə tələsmir.
Nazir müavini Arman Sarkisyan parlamentdə Paris görüşlərinin gündəliyi barədə ətraflı məlumat verməyib.
“Müdafiə nazirinin Fransaya səfərinin yekunlarına əsasən müvafiq məlumat verəcəyik. Sizə hər şey barədə məlumat veriləcək. Müdafiə nazirinin səfəri çərçivəsində müzakirələrin nəticələri ilə bağlı müvafiq məlumat veriləcək”.
Fransa Ermənistanın silah almaq imkanı əldə edəcəyi üçüncü ölkədirmi? İndiyə qədər Hindistanla əməkdaşlıq imkanları da fəal şəkildə yayılırdı, ənənəvi təyinat yeri olan Rusiya da var, oradan 400 milyon ödənilən gözlənilən silahlar hələehtimal edir.
Andranik Koçaryan isə ölkələrin tam siyahısını açıqlamır.
– Əldə etmək məsələnin bir hissəsidir, onlar da sınaqdan keçirilir və testlər çox qənaətbəxşdir. Ölkələrin siyahısı müzakirə edildiyi kimidir, bəlkə bir az daha çox, yaxud bir az azdır. Vacib olan bu deyil. Əsas odur ki, bu istiqamətdə işlər davam etdirilsin.
– Rusiya da varmı?
– Rusiyadan nə istəyirsiniz?
– 400 milyonluq silahları.
– Biz o milyonları verdik ki, silahımız olsun, indi silahları gözləyirik. Görək. Hesab edirəm ki, istənilən müqavilədə həm son tarixlər, həm də müddətlər pozulduqda sanksiyalar nəzərdə tutulur.
Yaxın vaxtlarda parlamentdə silahlanma ilə bağlı məsələlərin bir hissəsinə aydınlıq gətiriləcək. Gələn ilin büdcəsinin parlamentdə müzakirəsi başlayacaq və birincilərdən biri müdafiə və təhlükəsizlik sektoruna ayrılan vəsaitdir.
“Orada sizin hamınızın sizi maraqlandıran suallara tam şəkildə deyil, həm silahlanmaya, həm də onun strukturuna aid olan açıq mötərizələrlə cavab almaq imkanınız olacaq”.
Hər şeyə görə, Ermənistan-Fransa hərbi texnikanın verilməsinə dair razılaşma başqa ölçüdə yeni imkanlar yaradır, burada problemlər maddi-texniki və siyasi məsələlərlə bağlıdır.
Fransanın silahları Ermənistana necə və hansı vasitələrlə çatacaq? Bunlar hələ cavabını tapmayan suallardır. NATO üzvü olan bir ölkədən KTMT üzvü olan ölkəyə silah tədarükünə mane olmağa cəhd ediləcəyi qorxusu da var.
