Amerikanın Azərbaycana hərbi yardımı dayandırılıb: Vaşinqton bəyanatlardan əməli addımlara keçir
ABŞ Senatı ABŞ Prezidentinə iki il müddətinə Azərbaycana silah tədarükünün qadağan edilməsini təklif edən qətnamə qəbul edib.
Söhbət 1992-ci il tarixli “Xarici Funksiyalar, İxracın Maliyyələşdirilməsi və Müvafiq Proqramlar üzrə Təxsisatlar haqqında” Qanunun 907-ci yarımbəndindən yan keçmək hüququndan və Azərbaycana silah yardımının dayandırılmasından gedir.
Onun hələ Nümayəndələr Palatasında qəbul edilməsi və ABŞ Prezidenti tərəfindən təsdiqlənməsi lazımdır. Ekspertlər hesab edirlər ki, Vaşinqton bəyanatlardan əməli addımlara keçir.
ABŞ Senatı Amerikanın Azərbaycana hərbi yardımını əngəlləyən qanun layihəsini yekdilliklə qəbul edib. “Radiolur”la söhbətində “California Courier” qəzetinin naşiri Harut Sasunyan Senatın mövqeyini alqışlayaraq, bunun Prezident tərəfindən də qəbul olunacağına və qanuna çevriləcəyinə ümid etdiyini bildirib.
“Çox müsbət haldır ki, Senat bu qətnaməni nəinki ratifikasiya etdi, həm də yekdilliklə 100:0 səslə ratifikasiya etdi ki, bu da görünməmiş bir haldır.
Beləliklə, Əliyevə mesaj verilir ki, o, həddni aşıb və ABŞ bird daha dözməyəcək.Mən də ümid edirəm ki, gələcəkdə Azərbaycana qarşı sanksiyalar tətbiq olunacaq.
Bu, ilk addımdır, qanun yekun deyil, onu Nümayəndələr Palatası qəbul etməlidir.Ümid edək ki, Prezident bunu ratifikasiya edəcək və o da qanuna çevrilsin.Bundan sonra Amerika hakimiyyətinin Amerika hökumətinə heç bir silah vermək hüququ olmayacaq”.
Senator Gary Petersin müəllifi olduğu “Erməni müdafiə aktı” qanun layihəsi növbəti iki il, 2024 və 2025-ci illəri nəzərdə tutur. Prezidentin “Azadlığa Yardım Aktının” 907-ci maddəsini hər il ləğv etmək səlahiyyətini dayandırmaq, bunun nəticəsində Amerika hərbi yardımndan Azərbaycanı məhrum edəcəkdir.
Qanun layihəsinin qəbulunu şərh edən Amerika Erməni Komitəsinin Vaşinqton Mərkəzi idarəsinin icraçı direktoru Aram Hambaryan qeyd edib ki, qanun layihəsinin qəbulu Azərbaycanın Artsax Soyqırımına görə məsuliyyət daşıması və Ermənistana qarşı yeni təcavüzün qarşısının alınması istiqamətində ilk addımdır.
Qanun layihəsinin təqdimatı zamanı senator Qari Peters blokadadan tutmuş 19-20 sentyabr hərbi təcavüzünə qədər Azərbaycanın Artsaxa təcavüzünü ətraflı təqdim etdi.
Senator həmkarlarını hərəkətə keçməyə çağırıb, qeyd edib ki, Azərbaycanın durmadan artan təcavüzü ilə bağlı Prezident Bayden Azərbaycana göstərilən yardımı heç vaxt belə dayandırmamışdır.
“Ölkələr onlarla müqavilələrimizin şərtlərinə qəsdən məhəl qoymayanrkən biz hərəkətə keçməsək, razılaşmalarımız faktiki olaraq mənasız və dişsiz olacaq”.
EİD Bürosu Mərkəzi Aparatının elanına görə, Amerika Erməni Komitəsi erməni icmasının fəal iştirakı ilə iki qanun layihəsinin dərhal qəbulunu təşviq edərək, “907 saylı qətnamənin” tam icrasını təmin etmək üçün fəaliyyətini davam etdirəcək.
ABŞ Nümayəndələr Palatasında ABŞ-ın Azərbaycana hərbi yardımını əngəlləyəcək və tamamilə ləğv edəcək “907 saylı qətnamə”ni ləğv etmək üzrə prezidentin səlahiyyətləri. Nümayəndələr Palatasının qanun layihələrində Azərbaycanın Ermənistana qarşı davam edən təcavüzünə cavab olaraq Ermənistana humanitar və hərbi yardımın genişləndirilməsi də təklif olunur.
Harut Sasunyanın fikrincə, Azərbaycana qarşı addım atmamaq Əliyevi həyasızlaşdırıb və bu qərar çəkindirici əhəmiyyət kəsb edə bilər.
“Biz ABŞ-ın mühüm addımlar atmasını istəyirik. Məsələn, növbəti vacib addım sanksiyaların atılmasıdır, çünki Əliyev o dərəcədə qarışıb ki, hər şeyə məhəl qoymur, istədiyini edir, istəyəndə hücum edir, Ermənistana qarşı təhdidlər edir və o qırmızı xətləri çoxdan keçib.
Əgər ABŞ və Avropa bir qədər sərt tədbirlər görsələr və daha da irəli getməyə hazır olduqlarını göstərsələr, bu, Azərbaycanı cilovlayacaq”.
Senatın qəbul etdiyi qətnaməni şərh edən politoloq Suren Sarkisyan diqqəti Senatda səsvermədən əvvəl ABŞ Dövlət Departamentinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə Bürosunun katibinin müavini Ceyms O`Brayenin açıqlamalarının olmasına diqqət çəkir.
“Dövlət Departamentinin ABŞ Konqresindəki nümayəndəsi bəyan edib ki, ABŞ Azərbaycana təhlükəsizlik yardımını dayandırarsa, ABŞ-ın milli təhlükəsizlik maraqları zərər görməyəcək.
Bundan bir neçə saat sonra ABŞ Senatında müvafiq hüquqi akt qəbul edilib və həmin qətnamə yekdilliklə dəstəklənib. 907-dən 2025-ci ilə qədər Prezident yan keçə bilməz və Bakı bundan sonra Vaşinqtondan təhlükəsizlik yardımı almayacaq”.
Amerikalı ekspert qeyd edir ki, bu yardım əslində Azərbaycana Ermənistan və Artsaxa qarşı deyil, İrana qarşı, xüsusən Xəzər dənizi sərhədinin təhlükəsizliyi, həmçinin terrorizm və qanunsuz narkotiklərlə mübarizə üçün verilibdir.
Suren Sarkisyanın sözlərinə görə, azərbaycanlıların Ermənistana qarşı həmin yardımdan istifadə etməsinə dair çox az dəlil var, Azərbaycanın isə buna haqqı yoxdur.
Lakin, Suren Sarkisyanın fikrincə, azərilərin Ermənistana qarşı bu yardımdan istifadə etməsinə dair çox az dəlil var ki, Azərbaycanın buna haqqı yox idi.
Bununla belə,“Lakin açıq-aydın görünür ki, Vaşinqtondan yüz milyonlarla dollar alan Bakının özünün sərbəst maliyyə resursları var idi və təbii ki, başqa istiqamətlərdə də istifadə edirdi”.
Amerikalı ekspert onu da təklif edir ki, Azərbaycanla bağlı administrasiya ilə Konqres arasında fundamental ziddiyyətlər yoxdur.
Lakin bu vəziyyət uzun sürməyəcək və bu müddət ərzində Ermənistanın Vaşinqtonda zəifləmiş mövqelərini gücləndirmək üçün bütün səyləri göstərmək lazımdır. Onun sözlərinə görə, erməni icması və təşkilatları bu istiqamətdə fəal iş aparmaqdadır.
