ABŞ tərəfindən Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin tənzimlənməsi və ya “sülh müqaviləsi”nin imzalanması istiqamətində müəyyən hiss olunur.
ABŞ dövlət katibinin köməkçisi sülhə nail olmaq üçün real fürsət görür və qeyd edir ki, regionun bütün ölkələri bundan faydalana bilər.
Ceyms O`Brayen ticarətin Azərbaycan və Ermənistan ərazisiylə Orta Asiyadan Türkiyəyə daşınmasının mümkünlüyündən danışıb.
Amma eyni zamanda xəbərdarlıq edib ki, əgər onlar bu problemi qeyri-sülh yolu ilə həll etməyə çalışsalar, ABŞ bütün mümkün vasitələrdən istifadə edəcək ki, belə ticarət yolunun yaradılmasına mane olsun.
Bəzi ekspertlər bunu Bakıya açıq siqnal, bəziləri isə Rusiyanın qondarma “forpostunu” əvəz edən yolun “uzadılması” kimi səciyyələndirir.
Dövlət katibi Entoni Blinken Nikol Paşinyan və İlham Əliyevlə telefonda ABŞ-ın Ermənistan və Azərbaycan arasında sülhə nail olmaq səylərinə dəstəyinin vacibliyini müzakirə edib,
Ermənistanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünə dəstəyi bir daha təsdiqləyib və Ermənistanla ikitərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi səylərini vurğulayıb.
Əliyevlə söhbətində Blinken Vaşinqtonun sülh prosesi ilə bağlı müzakirələrdə iştirakının vacibliyiniqeyd edib.
Azərbaycan mediası bildirib ki, Əliyev Blinkenə Ermənistanın Azərbaycanın təqdim etdiyi sülh müqaviləsinin mətni ilə bağlı təkliflərə 2023-cü il sentyabrın 11-də Ermənistanın 70 gün gecikmə ilə cavab verməsindən şikayət edib ki, bu da Yerevanın sülh prosesini uzatmağa cəhd etdiyini sübut edir.
Blinkenin iki liderlə telefon danışığından öncə dövlət katibinin köməkçisi Ceyms O’Brayen jurnalistlərə bildirib ki, ABŞ Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh üçün real fürsət görür.
“Tərəflərin həm vasitəçilər vasitəsilə, həm də birbaşa olaraq bir-biri ilə danışması bizi həvəsləndirir və bu da bizə ümid verir ki, bütün regiona fayda gətirmək üçün real imkan var.
Məsələn: Mərkəzi Asiyadan Türkiyəyə Azərbaycan və Ermənistan vasitəsilə ticarət aparıla bilsə, bu ticarət yolu üzərində yerləşən bütün ölkələrin inkişafına töhfə verəcək. Və biz bunun bir hissəsi olmaq fürsətini alqışlayırıq”.
Politoloq Hakob Badalyan Amerikanın təkliflərini Azərbaycanla Türkiyə arasında yol “körpüsü” və ya yol “birləşdiricisi” kimi Ermənistan dövləti üçün funksional əhəmiyyətli hesab edir. Analitik xüsusi olaraq yazır:
“ABŞ üçün Azərbaycan, Ermənistan və Türkiyə vasitəsilə Mərkəzi Asiyadan Avropaya ticarət yolunun yaradılması vacibdir. Bu tamamilə ədalətlidir.
O, gərəksiz şeylərdən danışmır, lazımsız illüziyalara qapılmır, ola bilsin, diplomat üçün ABŞ-ın məqsədinin nə olduğunu, Ermənistanın bundan nə qədər faydalanacağını açıq şəkildə bəyan edir.
Baş nazir Nikol Paşinyan bu yaxınlarda Ermənistan dövlətinin funksional əhəmiyyətinin transformasiya edilməli olduğunu deyərək, “iqtisadi rifah bizim maraqlarımızın zirvəsi olmalıdır” dedi.
Bunu Amerika rəsmisinin sözləri ilə müqayisə etsək, kifayət qədər aydın mənzərə əldə edirik: Ermənistan dövlətinin funksional əhəmiyyəti Azərbaycanla Türkiyə arasında yol “körpüsü” və ya yol “birləşdirici” rolundadır.
Dövlət katibinin köməkçisi Ceyms O’Brayen də xəbərdarlıq edib ki, qeyri-sülh ticarət yollarının yaradılması barədə qərar qəbul edilərsə, Vaşinqton bunun qarşısını almaq üçün bütün mümkün vasitələrdən istifadə edəcək.
Birləşmiş Ştatlar tərəflərə bu prosesi necə gördüklərini və güc tətbiqinin hansı nəticələrə səbəb olacağını açıq şəkildə göstərdi.
Beynəlxalq ekspert David Karapetyan Radiolur ilə söhbətində O’Brayen-in dediklərini aşağıdakı tərzdə “tərcümə edir”:
Mesaj belədir: Türkiyədən Mərkəzi Asiyaya ticarət yolları Ermənistanın iradəsinə zidd olaraq güc yolu ilə açılarsa, o zaman ABŞ onları pozmaq üçün əlindən gələni edəcək.
Üstəlik, onlar bütün mövcud vasitələrdən istifadə edəcəklər. Yəni demək istəyir: Ermənilərlə anlaşın, istəyirsinizsə, təxribata əl atmadan, siyasi divident qazanmadan, birbaşa ermənilərdən soruşun, gəlin ermənilərlə ortaq bəyanat verək, yolumuzu açmağa çalışaq. Ermənistanın iradəsini nəzərə alaraq və əməkdaşlıq etməklə, əks halda işiniz bizimlə olacaq.
Amerika tərəfinin diqqəti həmçinin noyabrın 30-da keçiriləcək Ermənistan və Azərbaycan arasında sərhədin demarkasiyası üzrə komissiyaların növbəti iclasına yönəlib. Dövlət katibinin köməkçisi ümid edir ki, tərəflər tezliklə sülh sazişinin bağlanmasına maraq göstərəcəklər.
Beynəlxalq ekspert David Karapetyanın fikrincə, ABŞ Bakının Vaşinqtonda görüş təşkil etmək imkanından imtina etdiyini bilir və unutmur və bəlkə də Vaşinqtonun xəbərdarlığının səbəbi budur. Xatırladaq ki, Bakı “ABŞ-ın birtərəfli yanaşması nəticəsində bu ölkənin vasitəçi rolunu itirə biləcəyini” bəyan etmişdi.
