Azərbaycanın bir sıra qeyri-hökumət təşkilatlarının nümayəndələri Brüsseldə keçirilən ilk Nüvə Enerjisi Sammitinin həmsədrləriə müraciət edərək, onların diqqətini guya Metsamor AES-dən gəldiyi iddia edilən “qlobal təhlükə”yə cəlb ediblər.
“Faktların Yoxlama Platforması” (FİP)Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin (MAQATE) Ermənistan AES-i ilə bağlı açıqlamalarını və ekspert qiymətləndirmələrini öyrənib.
Belə ki, 2021-ci ildə MAQATE-nin ekspert qrupu Ermənistan AES-in uzunmüddətli istismarının təhlükəsizlik yoxlamasını yekunlaşdırıb. Ona əsasən qeyd olunub ki, Ermənistan tərəfi genişmiqyaslı modernləşdirmə və təhlükəsizliyin təkmilləşdirilməsi proqramı, o cümlədən AES-in təkmilləşdirilməsi proqramı, o cümlədən çoxlu sayda qəza sisteminin komponentlərinin, qəza sistemlərinin və nəzarət sisteminin dəyişdirilməsi və monitorinq sistemlərinin modernləşdirilməsi və s. həyata keçirib”.
“Komanda qeydə alıb ki, AES-in uzunmüddətli təhlükəsiz istismara hazırlığını artırb”, – ekspert qrupunun rəhbəri Qabor Petofi bildirib.
2022-ci ilin oktyabr 4-5-də Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyinin baş direktoru Rafael Qrossinin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Ermənistanda səfərdə idi. O, səfəri çərçivəsində Metsamor AES-də də olub. Grossi məmnunluqla qeyd edib ki, onun əvvəlki səfərindən indiyədək stansiyada çoxşaxəli genişmiqyaslı işlərin görülüb: “Bu, şübhəsiz ki, stansiyanın gələcək təhlükəsiz və etibarlı fəaliyyətinə zəmanət verəcək”.
“Bu gün Metsamor AES-də görülən nəhəng işləri öz gözlərimlə görmək imkanım oldu və əmin oldum ki, siz həqiqətən də AEMG tərəfindən göstərilən dəstəyə layiqsiniz. Eyni ruhda işləməyə davam edin, biz isə öz növbəmizdə sizə dəstək olmaq üçün əlimizdən gələni edəcəyik”, – deyə AEMG rəhbəri vurğuladı.
Daha sonra Qrossi Türkiyədən AES-i bağlamaq çağırışlarına toxunaraq açıq şəkildə bildirdi ki, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi AES-i bağlamağı planlaşdırmır və “Ermənistan MAQATE ilə ciddi işləməyə davam edir və nüvə stansiyasının təhlükəsizliyini gücləndirir və agentlik bu məsələdə əmindir”.
“Xeyr, qətiyyən yox. Atom elektrik stansiyası ilə bağlı sual yaranarsa, biz dərhal hökumətə müraciət edəcəyik və ilk olaraq deyəcəyik ki, problem var və müəyyən addımların atılmasına ehtiyac var. Amma hazırda, artıq dediyim kimi, əməliyyatların davam etdirilə biləcəyinə əminik”, – AEBA-nın baş direktoru bildirib.
Beləliklə, Azərbaycan hökumətinin koordinasiya etdiyi QHT-lərin Ermənistan AES-i ilə bağlı narahatlığı nə MAQATE-nin ekspert qruplarının qiymətləndirmələrində, nə də agentlik rəhbərliyinin ictimaiyyətə açıqlamalarında öz təsdiqini tapmır.
“Ermənistan tərəfi unutmamalıdır ki, Azərbaycan ordusunun arsenalında olan ən müasir raket sistemləri Metsamor AES-i yüksək dəqiqliklə vurmağa imkan verir ki, bu da Ermənistan üçün böyük fəlakətə gətirib çıxaracaq”, – bunu Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Vaqif Dərqyaxlı bildirib.
Ermənistan tərəfi Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin AES-ə raket zərbəsi endirmək təhlükəsindən narahatlığını bildirib. Qrossinin özü də daha sonra Yerevanda bu bəyanatlara toxunaraq qeyd edib ki, “nüvə təhlükəsizliyi münaqişələr səbəbindən heç vaxt təhlükə altında Olmamalıdır”.
