İstintaq: “Tramp və Əliyevlə əlaqəsi olan azərbaycanlı maqnatın Britaniyadakı KFC restoranlar şəbəkəsinə necə kölgəli milyonlarla sərmayə qoyub”
Azərbaycanlı maqnat Anar Məmmədov ABŞ-ın keçmiş Prezidenti Donald Trampla birlikdə Bakıda göydələn tikməyi planlaşdırması, ABŞ-dakı lobbiçilərə milyonlar xərcləməsi və güclü atasının nəzarətində olan nazirliklə hökumət müqavilələri vasitəsilə sərvət toplaması ilə tanınır.
Sızdırılan yazışmalarda amerikalı diplomatlardan biri kiçik Məmmədovu “Azərbaycan standartlarına görə belə korrupsioner məmur” adlandırıb. Bu barədə “Azatutyun” radiostansiyasının Azərbaycan xidmətinin Current Time-ın təqdim etdiyi araşdırmada deyilir.
Trampla birgə layihə iflasa uğradı, Vaşinqtonda lobbiçilik sərmayələri az oldu, lakin Məmmədov kapitalını yatırmaq üçün Britaniyanın Fast food sənayesi yer tapdı.
İstintaq zamanı məlum olub ki, 43 yaşlı Məmmədov Amerika KFC şəbəkəsinin filialının inkişafı üçün İngiltərəyə milyonlarla dollar sərmayə qoyub, baxmayaraq ki, o, bəzən mürəkkəb ofşor maliyyə strukturları şəbəkəsində iştirakını gizlədir.
Məmmədovun Liverpool, Vigan, Bolton və Preston və başqalarında restoranları var. Bu investisiyalar onun Britaniyadakı aktivlərinin bir hissəsinə çevrildi.
Transparency İnternational təşkilatının əldə etdiyi və “Azadlıq” radiosu tərəfindən təhlil edilən Britaniya Torpaq Reyestrinin sənədlərinə görə, Məmmədov həmçinin London ətrafında 30 milyon dollardan çox əmlak alıb.
Həmin əmlakın böyük hissəsi Anar Məmmədovun atası nəqliyyat naziri olanda alınıb. 2017-ci ildə qohumları da Britaniyanın daşınmaz əmlakına yüz milyonlarla dollar sərmayə qoyan Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev tərəfindən ata Məmmədov at vəzifəsindən azad edilib.
Məmmədovlar ailəsinin sərvətinin mənşəyi ilə bağlı sual daha əvvəl ABŞ və Böyük Britaniyanın dövlət qurumları tərəfindən qaldırılıb. Britaniya hakimiyyəti son vaxtlar mənşəyi şübhəli olan, xüsusən də Azərbaycandan olan kapitala daha çox diqqət yetirir.
2022-ci ilin sonunda Azərbaycan mətbuatında Məmmədovun Britaniyada KFC şəbəkəsini alması barədə ilk məlumat yayılıb. Həmin vaxt isə atası, keçmiş nəqliyyat naziri Ziya Məmmədov açıqlama vermişdi.
“Bu barədə yazan getsin o restoranı tapsın, mən də onu elə ona hədiyyə edərəm. 30 ildir hər cür cəfəngiyyat yazırlar. Anarın İngiltərədə restoranları yoxdur”.
Amma “ Azadlıq”radiosunun Azərbaycan xidməti bunu üzə çıxarıb. Məmmədovun Böyük Britaniyanın Şimal-Şərqində ən azı 20 KFC restoranı olduğunu və bu sərmayələrin on ildən artıqdır ki, adı açıqlanmayan ofşor şirkəti vasitəsilə kiçik Məmmədovun siyasi əlaqələri və onun sərvətinin mənbələri artıq Qərbdə narahatlıq yaradıb.
Maliyyə tənzimləyiciləri və parlamentarilər Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 2003-cü ildə hakimiyyəti atasından miras aldı. Onun qohumları aviasiya, tikinti və təbii sərvətlərin hasilatı sektorunda qazanclı dövlət müqavilələri sayəsində böyük kapitalın sahibi oldular Azərbaycanın digər yüksək rütbəli məmurları da zənginləşiblər.
ABŞ Dövlət Departamentinin ötən il ölkənin investisiya mühiti ilə bağlı hesabatında “2017-ci ildə” mövzusunda müzakirələr zamanı “iqtisadiyyatda hökumətə bağlı kiçik bir holdinq qrupu dominantlıq edir”.
İngiltərə parlamentində “Çirkli pulların yuyulması və vergidən yayınma (Azərbaycan)” mövzusunda çıxış edən deputatlardan biri qeyd edib ki, Anar Məmmədov Londonun “Milyarderlər küçəsi” kimi tanınan Bishop prospektində dörd milyon dollara ev alanda cəmi 20 yaşı olub.
Anar Məmmədov İngiltərədəki daşınmaz əmlak və KFC restoranlar şəbəkəsi ilə bağlı sualları cavablandırmayıb. KFC və onun Amerika ana şirkəti Yum Brands-a edilən sorğular da cavabsız qalıb.
Telefon danışığında Ziya Məmmədov nəqliyyat naziri olarkən ünvanına səslənən tənqidlərə münasibət bildirməkdən imtina edib.
Trump Hoteldən KFC-yə qədər Anar Məmmədov ilk dəfə 2013-cü ildə Böyük Britaniyanın fast food sənayesinə sərmayə qoyub, hazırda 1st Rate Investment (UK) Limited kimi tanınan KFC operatorunu alıb. Sonrakı illərin maliyyə hesabatlarında ana şirkət Virgin adalarında ofşor şirkət kimi qeyd edildi və son sahibi “naməlum” kimi qeyd edildi.
2016-cı ilin noyabr ayından, yəni alışdan üç il sonra 1st Rate Investment sahibi kimi “A.Məmmədov”u qeyd edir. O zaman Məmmədovlar ailəsi artıq dövlət müqavilələrindən, o cümlədən Ziya Məmmədovun 2002-ci ildən rəhbərlik etdiyi Nəqliyyat nazirliyi ilə müqavilələrdən sərvət toplamışdı.
Həmin illərdə Məmmədov Vaşinqtonda yerləşən “Azərbaycan Amerika Alyansı” təşkilatına rəhbərlik edirdi. Əliyev hakimiyyətinin siyasi maraqlarını lobbi etmək üçün 12 milyon dollardan çox pul xərcləyib.
Məmmədovun ən məşhur layihəsi isə Donald Trampın şirkəti ilə Bakıda, 2014-cü ildə press-relizdə deyildiyi kimi, “şəhərin və Xəzər dənizinin mənzərələri” ilə dəbdəbəli 33 mərtəbəli otel tikmək üçün ortaqlıq olub.
Tramp 2016-cı ildə ABŞ Prezidenti seçildikdən sonra biznes layihəsi Konqresdə Məmmədov cənablarına qarşı korrupsiya şübhələri ilə bağlı narahatlıq doğurmuşdu.
Hələ 2009-cu ildə WikiLeaks ABŞ-ın Azərbaycandakı səfirliyinin mesajını dərc etmişdi və orada Ziya Məmmədov “bir Azərbaycan standartlarına görə belə açıq-aşkar korrupsioner məmurdur”.
Məmmədovun Trampla birgə inkişaf layihəsi, eləcə də ABŞ-da lobbiçilik fəaliyyəti heç bir nəticə verməyib. 2016-cı ilin dekabrında Tramp prezident seçkilərində qalib gəldikdən sonra “Trump Organization” otel layihəsindən geri çəkildi.
2018-ci ildə orada yanğın baş verdi və 2022-ci ilin dekabrında otel Ritz-Carlton brendi altında açıldı.
Məmmədovun Vaşinqtondakı təşkilatına rəhbərlik edən keçmiş amerikalı konqresmen maaşlarının verilməməsi səbəbindən həmin il istefa verib.
2017-ci ilin fevralında Məmmədov Ziya nəqliyyat naziri vəzifəsindən uzaqlaşdırıldıqdan sonra onun qohumları üçün dövlət müqavilələri başa çatdı.
Bununla belə, Məmmədovun Britaniyadakı KFC restoranları şəbəkəsi böyüməkdə davam edirdi. Böyük Britaniyanın Torpaq Reyestri göstərir ki, Məmmədov bu üç törəmə şirkətdən – Amber Restaurants Limited, BJR Foods Limited və Colonel Foods Limited-dən 26 əmlakı icarəyə götürmək üçün istifadə edib.
Məmmədovun Virgin adalarında nəzarət etdiyi 1st Rate Investments Limited adlı şirkət ən son mövcud maliyyə hesabatlarına görə onun Britaniyadakı KFC şəbəkəsinə 10 milyon dollardan çox faizsiz kredit verib.
Məmmədov sonradan həmin milyonları kredit ödənişləri və dividendlər şəklində qaytarıb, bunu maliyyə hesabatları da sübut edir.
Sızan Panama Sənədlərinə görə, 1st Rate Investments Limited, Gernseydə qeydiyyatdan keçmiş etibar şirkəti olan Hansard Limited tərəfindən idarə olunur.
Məhz Hansard Limited və Məmmədovun ortaqlığı sonradan maliyyə tənzimləyicilərinin diqqətini çəkdi. 2021-ci ilin dekabrında Guernsey-in maliyyə tənzimləyicisi Hansard və onun direktorlarına şirkətin müştərilərin maliyyə cinayəti risklərini izləməməsi əsasında yüz minlərlə dollar məbləğində bir neçə cərimə tətbiq etdi.
İstintaqın fikrincə, Hansard təkcə Məmmədovun KFC biznesi ilə deyil, həm də Londondakı daşınmaz əmlakı ilə bağlıdır. Məmmədov Avropa Birliyi ölkələrindən birindən pasport almaq üçün də uğursuz cəhdlər edib.
2015-ci ildə Azərbaycanda maliyyə böhranı tüğyan edən zaman Məmmədov ailəsi ilə birlikdə Britaniyanın “vətəndaşlığın planlaşdırılması” xidmətləri göstərən “Henley & Partners” şirkətinə müraciət edib.
Məmmədov şirkətə bildirib ki, o, Malta vətəndaşlığını almaq istəyir, çünki bu, ona sərbəst səyahət etmək imkanı verir və o, ada dövlətində bizneslə məşğul olmaqda maraqlıdır.
Məmmədov Henley & Partners-a müraciətində özünü “bir neçə KFC şəbəkəsinin sahibi” adlandırır. O, həmçinin bildirib ki, onun Sent Kitts və Nevis adalarından pasport almaq cəhdi uğursuz alınıb.
Sızdırılan sənədlərə görə, Henley & Partners Məmmədovun fəaliyyəti ilə bağlı analitik hesabat hazırlayıb. Onunla işləmək həm şirkət, həm də Malta səlahiyyətliləri üçün “son dərəcə yüksək reputasiya riskləri” ilə bağlı olduğunu söylədi.
Şirkətə Məmmədovla bağlı medianın müraciəti daxil olub, lakin hələ ki, cavab verilməyib.
Mətn factor am-ə məxsusdur.
