Yaxın Şərq Forumunun siyasət təhlili direktoru Maykl Rubinin Azərbaycanla bağlı məqalə dərc edib. Məqalədə qeyd olunur ki, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev ərazisi Dağlıq Qarabağdan üç dəfə böyük olan Yeni Kaledoniyada separatçı etirazlara Azərbaycanın dəstəyini ikiqat artırıb.
Əliyevin Azərbaycanın qaz gəlirlərindən ərazidəki iğtişaşları maliyyələşdirmək üçün istifadə etmək qərarı Azərbaycanın Ermənistanın bütün ərazilərə olan iddiaları fonunda Fransanın Ermənistanın təhlükəsizliyini və suverenliyini müdafiə etməsinə cavabdır.
Əliyev Şuşidə çıxış edərək Ermənistanı yenidən “Qərbi Azərbaycan” adlandırıb. Onun bəyanatı həm təxribat xarakterli, həm də adi idi. Azərbaycan rəsmiləri və mediası Ermənistanı “Qərbi Azərbaycan” adlandırır və Ermənistanın bütün ərazisinin tarixən Azərbaycan olduğunu bildirir.
Əliyev sərsəmləyir. Diktatorlar reallıqla əlaqəni itirdikdə həm reaktiv, həm də proaktiv strategiyalara ehtiyac duyulur. Əgər 1990-cı ilin iyulunda Səddam Hüseyn ölkəni təhdid etməyə başlayanda ABŞ Küveytə qoşun yeritsəydi, o, növbəti ay ölkəni işğal etməzdi və region bir deyil, iki müharibədən qaça bilərdi. Məhz buna görədir ki, Fransanın Ermənistana hərbi dəstəyi bu gün çox vacibdir və ABŞ və digər ölkələr ondan nümunə götürməlidirlər.
Ancaq diktatorlar dəliliyə düşdükcə, başqa imkanlar da yaranır. Əliyevə təkcə kasıb azərbaycanlılar deyil, həm də onun arvadının Paşayevlər klanı nifrət edir. Öz növbəsində, hərbçilər oğlunun autizmdən əziyyət çəkməsi ilə bağlı şayiələri nəzərə alaraq, onun varisi ola biləcəyindən narahatdırlar.
Azərbaycan polis dövləti ola bilər, lakin azərbaycanlılar hələ danışırlar, Qərbin xüsusi xidmət orqanları da dinləyir. Əliyev British Petroleum Azərbaycanın yataqlarından milyardlarla dollar qazandığı üçün Britaniya hökumətinin öz düşərgəsində olduğuna nə qədər inansa da, o, Britaniyanın tarixi ikitərəfliliyini başa düşə bilmir: yeni tərəfdaş BP-nin müqavilələrinin davam etdirilməsinə zəmanət verəndə, Əliyev sərf olunan material olacaq.
Başqa sözlə, Fransa Əliyevin getməsini istəsə, Fransanın Azərbaycandan çoxlu tərəfdaşları olacaq.
Tarixən Afrikada Fransa daha az əhəmiyyətli səbəblərə görə liderləri devirmək üzrə yaxşı təcrübəyə malik olub və Əliyevin hesab etdiyi kimi, Britaniya himayəçi olmaya bilər. Təbii ki, Türkiyənin kəşfiyyat xidməti Ərdoğanın sadiq nümayəndəsini dəstəkləmək üçün əlavə çalışacaq, lakin bu kifayət etməyə bilər.
2024-cü ilin noyabrında Azərbaycan COP29-a ev sahibliyi edə bilər, lakin Əliyevin sədrlik edib-etməyəcəyi hələ də sual olaraq qalır.
