İlham Əliyevin Romada Rusiya, Ukrayna və Avropa Birliyinin Azərbaycandan qaz tranziti ilə bağlı danışıqlara dəstək verməsini xahiş etməsi ilə bağlı bəyanatı ciddi reaksiyaya səbəb olub.
Azərbaycan Prezidenti bəyan etdi ki, “bir neçə aydır ki, tərəflər ortaq məxrəcə nail olmaq üçün çox səy göstərirlər”.
Bu bəyanat Ukrayna ərazisindən qaz tranziti ilə bağlı müzakirələr kontekstində verilib və bir neçə gün sonra Avropa Birliyi tərəfindən rəsmən təkzib edilib.
Ekspertlər Brüsselin, yoxsa Bakının həqiqəti gizlətdiyini anlamağa çalışırlar.
Əliyevin bəyanatını cavablandıran AB-nin Xarici Əlaqələr və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə sözçüsü Piter Stano vurğulayıb ki, AB heç vaxt Azərbaycandan bu cür danışıqlara dəstək tələb etməyib.
“AB Ukrayna və Rusiya arasında qaz tranziti ilə bağlı danışıqlarda heç bir şəkildə iştirak etməyib” – deyə AB nümayəndəsi vurğulayıb.
Politoloq Hakob Badalyan hesab edir ki, biz ümumiyyətlə faktın inkarı ilə yox, AB-nin enerji komissarının idarəsinin prosesə cəlb edilməməsi problemi ilə məşğul oluruq.
“Heç olmasa, o, hələlik bu prosesdə iştirak etmir və burada, ilk baxışdan, yəqin ki, Əliyevin bəyanatı dərindən başa düşüləndir.
Yəni, bu məsələ ilk növbədə geosiyasi razılaşmaların mövzusu olmalıdır , bu razılaşmalar baş verməlidir, bu məntiqə görə, belə demək mümkünsə, əsas oyunçular arasında sövdələşmə aparılmalıdır”.
Bu məsələdə Kiyevin mövqeyi bəllidir. Son aylar Ukrayna hakimiyyəti dəfələrlə bəyan edib ki, 2024-cü ilin sonunda başa çatacaq qaz tranziti müqaviləsini uzatmaq niyyətində deyillər.
Ukraynanın Baş naziri Denis Şmıqal bu yaxınlarda bu bəyanatı təsdiqləyərək əlavə edib ki, bu məsələ ilə bağlı heç bir danışıqlar aparılmır və gözlənilmir.
Prezident Vladimir Zelenski də eyni şeyi təsdiqləyib və vurğulayıb ki, Ukrayna heç bir şərtlə Rusiya ilə əməkdaşlığı davam etdirməyə razı olmayacaq.
Politoloq Robert Ğevondyan hesab edir ki, Ukrayna bu mövqeyi ilə Rusiyaya başqa təzyiq vasitəsindən istifadə etməyə çalışır.
“Bu, yəqin ki, müharibənin ümumi məntiqindən irəli gələn Rusiyaya təzyiq etməyin başqa bir yoludur və o da mümkündür ki, Rusiya bəzi başqa məsələlərdə güzəştə getsə, Ukrayna qaz tədarükünü dayandırmayacaq”.
Politoloq Hakop Badalyan isə belə fikirdədir.
“Təbii ki, bu qazın tranzitində ən çox maraqlı olan üç ölkə Ukrayna, Moskva və Azərbaycandır, çünki orada onların çox konkret maliyyə faydaları olacaq və biz görürük ki, müharibəyə baxmayaraq, Ukrayna Rusiya qazının tədarükünü bir dəfə də olsun dayandırmayıb. gün müqaviləni davam etdirməyəcəklərini desələr də, yeni formata keçidə mütləq şəkildə yanaşırlar”.
Nəticənin necə olacağı, ekspertlərin fikrincə, bu siyasi alverdən asılı olacaq. Onlar xatırladırlar ki, Azərbaycanla Avropa arasında qaz tədarükü mövzusu artıq bir neçə ildir ki, siyasi danışıqların mövzusudur. Bu mərhələdə Bakı vasitəçi rolunu vurğulamağa çalışır.
“Açıqdır ki, Avropada qazla bağlı problemlər var, lakin Əliyevin vasitəçi kimi qəbul edilib-edilmədiyini söyləmək çətindir. Lakin unutmaq olmaz ki, Rusiya Azərbaycan vasitəsilə enerji resurslarını Avropaya ixrac etmək imkanına malikdir.
Qaz müqaviləsi açıq şəkildə bu layihə ilə rəqabət aparır, başqa sözlə, qaz Ukraynadan keçərsə, Azərbaycanın oradakı payı daha az ola bilər və Əliyevi çətin ki, bu məsələyə müdaxilə edəcək vasitəçi hesab etmək olar”- deyə Robert Ğevondyan qeyd edib.
Azərbaycanın enerji sektorunda mühüm oyunçu kimi qalacağını, yoxsa siyasi münaqişələrdə alətə çevriləcəyini gələcək hadisələr göstərəcəkdir.
