ABŞ qanunvericiləri, erməni icmasının vəkilləri, koalisiya tərəfdaşları və Dağlıq Qarabağdan olan məcburi köçkünlər 2023-cü il sentyabrın 19-20-də Azərbaycanın Dağlıq Qarabağa hərbi hücumu və etnik təmizləməyə görə cəzasız qalmasının ildönümünü qeyd etmək üçün Konqresin tədbirinə toplaşıblar.
Azərbaycanın Dağlıq Qarabağa hücumu 10 aylıq mühasirədən sonra 120 mindən çox yerli erməninin öz tarixi vətənlərini tərk etməsi ilə başa çatıb.
Qanunvericilər ilə görüşün məqsədi Azərbaycanı məsuliyyətə cəlb etmək, Ermənistandan olan qaçqınlara kömək etmək və beynəlxalq himayə altında olan ermənilər üçün təhlükəsiz qayıdış yolunun yaradılması istiqamətində genişmiqyaslı səyləri inkişaf etdirmək olub.
Qaçqınlara yardımın genişləndirilməsinin yorulmaz müdafiəçisi olan Nümayəndələr Palatasının Təxsisatlar Komitəsinin üzvü, konqresmen Qreys Menq davamlı fəaliyyətin zəruriliyini vurğuladı.
“Erməni soyqırımından 100 il əvvəl Artsaxın etnik təmizlənməsinə qədər sizin dözümlülüyünüz əsrlər boyu davam etdi. Biz məcburi köçkün ermənilərin öz evlərinə qayıtmaq hüququnu itirmədən təzminat almasını təmin etməliyik”.
İllər əvvəl Dağlıq Qarabağa səfər edən və daha sonra prezident İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycana girişinə qadağa qoyulan konqresmen Cudi Çu ermənilərin zorla deportasiya edilməsindən dəhşətə gəldiyini bildirib.
“Bir neçə il əvvəl qaçqın kimi tanış olduğum insanları təsəvvür etmək ürək ağrıdır. Birləşmiş Ştatlar bu etnik təmizləməni rədd etməli və demokratiya, öz müqəddəratını təyinetmə və sülh üçün möhkəm dayanmalıdır”.
Cudi Çu Azərbaycanın COP29-a ev sahibliyi etməsini də tənqid edərək bildirib ki, insan haqları sahəsində biabırçı tarixə malik olan Azərbaycana COP29 konfransı vasitəsilə özünü reabilitasiya etmək üçün platforma verilməməlidir.
Konqresmen Qabe Amo insan hüquqlarının sarsılmaz müdafiəsinə çağırıb və “DQ Gəlirlərinin bərpası aktı” vasitəsilə Azərbaycanı məsuliyyətə cəlb etmək səylərini dəstəklədiyini bildirib.
Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ ermənilərinə qarşı davam edən mədəniyyət soyqırımını pisləyən konqresmen Bred Şerman əsl ədalətin olmasının vacibliyini vurğulayıb.
“Əsl ədalət o zamandır ki, köçkün düşmüş ermənilər min ildən artıq yaşadıqları ata-baba yurdlarına qayıda bilsinlər. Biz Azərbaycanın öz tarixini, irsini silməsinə icazə verə bilmərik”.
Konqresin Erməni Komitəsinin qurucu həmsədri, konqresmen Frank Fallon, öz növbəsində, Artsax sakinlərinin öz evlərinə qayıtmaq hüququnu bir daha təsdiqləyib. O, vurğuladı ki, Arsax xalqı qayıtmalıdır, nəticə budur”.
Tədbirdə Dağlıq Qarabağın keçmiş hüquq müdafiəçisi Geğam Stepanyan da narahatedici çıxış edib. O qeyd edib ki, Dağlıq Qarabağın etnik təmizləməsindən 1 il keçməsinə baxmayaraq, beynəlxalq ictimaiyyətin adekvat reaksiyasına baxmayaraq, ermənilərin xalqın geri qaytarılması, mədəniyyətin qorunub saxlanılması və erməni əsirlərin azad edilməsi uğrunda mübarizədən əl çəkməyə haqqı yoxdur.
Gecənin sonunda Dadivankın lideri kahin Hovanes Hohanisyan tərəfindən dua oxundu. O, Artsax müharibəsi zamanı azərbaycanlıların vəhşiliyini, blokadanı və ondan sonra baş verən etnik təmizləməni təsvir edərək deyib:
“Əgər bu gün bütün dünya 1915-ci il Erməni Soyqırımını tanısaydı, digəri olmazdı. Və bu gün Artsax soyqırımını tanımasaq, daha artığı olacaq”.
ANCA-nın məlumatına görə, tədbirdə həmçinin Artsax fotojurnalisti Davit Ğahramanyanın 2020-ci ildə Bakının hərbi hücumu və 2023-cü ildə Dağlıq Qarabağın mühasirəsi və məcburi köçkünlüyünü əks etdirən fotolar, insan tələfatları nümayiş etdirilib.
