Gələn ay Bakıda BMT-nin iqlim dəyişikliyi ilə bağlı illik sammiti zamanı demokratiya müdafiəçiləri Azərbaycan rejimini insan haqlarını pozduğuna görə məsuliyyətə cəlb etmək və dəyişikliklər üçün təzyiq göstərmək imkanı qazanacaqlar.
Bu barədə Freedom House-un məqaləsində deyilir. Bildirilir ki, noyabrın əvvəlində dünyanın liderləri, ekoloji aktivistlər və tədqiqatçılar COP29 sammiti üçün Azərbaycanın paytaxtı Bakıya toplaşacaqlar.
Üçüncü ildir ki, BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının “ən yüksək qərar qəbul edən orqanı” avtoritar neft dövlətinin rəhbərliyi altında keçirilir.
İronik olaraq, COP sammitini qəbul edən ölkə kimi Azərbaycan fosil yanacaqlardan asılıdır və insan hüquqlarının qorunması sahəsində dəhşətli göstəricilərə malikdir.
“Bir ildən çox əvvəl Azərbaycan ordusu keçmiş özünüidarəetmə bölgəsi olan Dağlıq Qarabağa qarşı sürətli hərbi hücum təşkil etdi, həmin bölgənin siyasi, hüquqi və mülki institutlarını ləğv etdi və orada yaşayan bütün etnik erməniləri köçürdü.
Bundan sonra Azərbaycanın prezidenti İlham Əliyevin rejimi həm ölkə daxilində, həm də xaricdə təzyiqləri daha da gücləndirdi.
COP29 zamanı siyasi fikir ayrılıqlarını aradan qaldırmağa və birliyə çağıran bəyanatlara baxmayaraq, Azərbaycan hakimiyyəti ölkədə repressiyaları yalnız gücləndirib.
Qlobal sammitlərə ev sahibliyi etməklə avtokratlara öz imicini təmizləmək imkanı vermək, həm qlobal vacib problemlərin həllinə, həm də çoxtərəfli forumların etibarlılığına zərər vurmaq riski yaradır.
Beynəlxalq ictimaiyyət COP29-u Azərbaycanda insan hüquqları vəziyyətinə diqqət yetirmək və dəyişikliklərə təkan vermək üçün fürsət kimi istifadə etməlidir” – deyə məqalədə bildirilir.
Məqalə müəllifləri qeyd edirlər ki, Azərbaycan azad medianın və hüququn aliliyinin olmadığı, azad toplaşmaların qadağan edildiyi, müxalif siyasi partiyaların və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının fəaliyyətinin hakimiyyət tərəfindən ciddi nəzarət altında olduğu ən qeyri-azad ölkələrdən biridir.
Dağlıq Qarabağın hərbi yolla işğalından sonra Əliyev rejimi vətəndaşlara qarşı təzyiqləri daha da gücləndirib və qeyri-demokratik seçkilərlə prezidentin hakimiyyətini möhkəmləndirib.
Noyabrda beynəlxalq nümayəndələrin səfəri ərəfəsində Bakı hər hansı ictimai müxalifəti boğmağa çalışaraq, tənqidçiləri təmizləyir və qeyri-azad seçkilər keçirərək rejimin hakimiyyətini gücləndirməyə çalışırdı.
Avqustda azərbaycanlı tədqiqatçı və ermənilərlə sülh tərəfdarı olan Bəhrüz Səmədov uydurma xəyanət ittihamı ilə həbs edilib. Sonrakı günlərdə daha iki sülh fəalı – Səməd Şıxin və Cavid Ağan da saxlanılıb.
Freedom House vurğulayır ki, Əliyevin repressiyaları Azərbaycanın hüdudları ilə məhdudlaşmır.
Azərbaycan aktivistləri və jurnalistləri transsərhəd təzyiqlərlə susdurmaq məqsədilə zorakılıq və hədə-qorxu kimi repressiv taktikalar tətbiq edən 44 ölkədən biridir.
Son illərdə Əliyevin tənqidçiləri Avropada zorakılığa məruz qalıb, qonşu Gürcüstanda isə azərbaycanlı jurnalistlər təhdidlər alıblar.
Keçən ay Fransada mühacirətdə yaşayan Əliyev rejiminin tanınmış tənqidçisi Vidadi İsgəndərli evində dəhşətli hücuma məruz qalıb.
Onu 20 dəfədən çox bıçaqlayıblar və iki gün sonra aldığı xəsarətlərdən dünyasını dəyişib.
Azərbaycan Freedom House-un “Dünyada Azadlıq” hesabatında azad olmayan reytinqə malik ölkələr arasında yer alır və son 30 ildə COP-a ev sahibliyi edən digər qeyri-azad ölkələr sırasına qoşulur.
Bunlar 2012-ci ildə Qətər, 2022-ci ildə Misir və 2023-cü ildə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləridir. Bakı bu şərəfə Rusiya Federasiyasının böyük köməyi ilə nail olub.
Konsensusun zəruriliyindən istifadə edən Kreml dəfələrlə Şərqi Avropa və Cənubi Qafqaz regionunun namizədlərinin çoxunu bloklayıb.
Nəticədə Ermənistan sülh danışıqlarını irəli çəkmək məqsədilə Azərbaycan üzərindəki veto hüququnu geri götürüb. Və 2023-cü ilin sonunda Bolqarıstan namizədliyini geri götürdükdə, Azərbaycan yeganə namizəd olaraq qaldı.
Təşkilat qeyd edir ki, Bakı sammitinə ev sahibliyi ediləcək, lakin Əliyev rejiminin davam edən sui-istifadələrinə diqqət çəkmək və insan hüquqlarını qorumaq üçün bu fürsətdən istifadə etmək hələ də gec deyil.
“Başlanğıc nöqtəsi olaraq iştirakçı dövlətlər hakimiyyətdən ölkədəki bütün daxili və beynəlxalq vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrinin təhlükəsizliyini təmin etməyi tələb etməlidir ki, bu vacib iqlim danışıqları inklüziv və mənalı olsun.
Eyni zamanda, bütün iştirakçılar Azərbaycanın vətəndaş cəmiyyətinə qarşı təzyiqlərinə dair ciddi narahatlıqları qaldırmaq üçün bütün imkanlardan istifadə etməlidirlər.
Xüsusilə ekoloji fəalların vəziyyətinə diqqət yetirməlidirlər ki, rejim sammiti öz imicini təmizləmək üçün istifadə edə bilməsin” – deyərək məqalədə qeyd olunur.
