“Regional transformasiyalar və Ermənistan: təhlükəsizlik dəyişiklikləri” mövzusunda Ermənistan Milli Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunda təşkil edilən beynəlxalq konfransda müasir geosiyasi proseslər kontekstində Ermənistanın üzləşdiyi çağırışlar və mümkün həll yolları müzakirə edilib.
Proseslərin nəticələri ilə bağlı danışmağın hələ tez olduğu vurğulansa da, diqqət əsasən Cənubi Qafqazın böyük güclər üçün “səhnəyə” çevrildiyinə yönəldilib.
Ermənistanın qonşu dövlətlərlə münasibətlər qurmasının vacibliyi
Ermənistan Milli Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunun ərəb ölkələri şöbəsinin baş elmi işçisi Qriqor Vardanyan, Ermənistanın qonşu dövlətlərlə əlaqələri inkişaf etdirməsinin vacib olduğunu vurğulayaraq bildirib:
“Biz qurban statusundan çıxmaq üçün bəzi komplekslərdən azad olmalıyıq. Bunun üçün qonşularımızla yeni tipli münasibətlər qurmaq lazımdır.
Biz bu regionu tərk edə bilmərik. Daha rasional və real yanaşmalıyıq. Həm Ərdoğanla, həm də Əliyevlə danışmaq lazımdır, amma göstərmək lazımdır ki, bizim də maraqlarımız var və onları müdafiə edə bilərik.
Düşünmürəm ki, Azərbaycan sülh müqaviləsi imzalamaq niyyətindədir. Azərbaycan yalnız Ermənistanın verəcəyi hər şeyi əldə etmək istəyəcək.”
Azərbaycanla münasibətlərin yaxın zamanda normallaşmasının ehtimalı azdır.
Akademik Ruben Safrastyanın fikrincə, Ermənistan qonşularla dialoqa açıq olsa da, Azərbaycanla münasibətlərin yaxın gələcəkdə normallaşması ehtimalı azdır.
Bakı sülh müqaviləsi imzalamağa hazır olmadıqca, Türkiyə ilə də normallaşmanın mümkün olmayacağını bildirib:
“Sülh müqaviləsi imzalanarsa, Türkiyə ilə münasibətlərin tənzimlənməsi istiqamətində addımlar gözlənilir.
Amma düşünürəm ki, müqavilə imzalandıqdan dərhal sonra belə, Türkiyə təzyiq rıçaqını əlində saxlamaq üçün bəzi vasitələrdən istifadə edəcək.”
“Meğri qapısının açarı Ermənistanın əlindədir”
Akademik Safrastyan Meğri bölgəsinin strateji əhəmiyyətini vurğulayaraq bildirib:
“Bu, geosiyasi açardır və onu möhkəm saxlamaq lazımdır. Lazım gəldikdə qapını açıb-bağlamaqla bölgədəki mövqelərimizi möhkəmləndirə bilərik”.
Türkiyənin İran üzərindən keçən yollarla maraqlanmadığını, çünki Tehranla rəqabət apardığını qeyd edib. Həmçinin, ABŞ-ın da bu məsələdə Türkiyə ilə mövqeyinin üst-üstə düşdüyünü bildirib:
“Türkiyə bu yolu öz maraqlarına uyğun şəkildə reallaşdırmaq istəyir. Ermənistan bunu əngəlləməməlidir. Türkiyə pan-Türk layihələrini həyata keçirmək istəyir və Çin-Avropa bağlantısı ilə böyük faydalar əldə edəcək”.
Safrastyan vurğulayıb ki, Ermənistan regional kommunikasiyaların açılmasına qarşı deyil, amma yollar üzərində nəzarət mütləq Ermənistanın əlində olmalıdır.
Milli maraqların qorunmasının vacibliyi
Akademik Safrastyan belə bir geosiyasi şəraitdə Ermənistanın milli maraqlarını möhkəm saxlamağın və təhlükəsizliyi təmin etməyin əsas önəmlik olduğunu bildirib.
