Dünyanın iş adamları, hökumət nümayəndələri və vətəndaş cəmiyyətinin liderləri bu ay Bakıda COP29 iqlim sammitinə toplaşanda, planetin xilası mövzusuna fokuslanaraq tədbirin ev sahibi olan ölkənin qorxunc reallığını görməzdən gəlmək istəyə bilərlər. Ancaq bu yanaşma yanlışdır.
Bu barədə Newsweek-in 11 noyabrda Bakıda başlayan BMT-nin iqlim sammitinə dair məqaləsində qeyd olunub.
Məqalədə vurğulanır ki, Azərbaycanın rejimi təkcə repressiv deyil, həm də öz növündə lovğalıq nümayiş etdirərək səhvlərə yol verən bir sistemdir.
Məhz bu səbəbdən ölkə uzun illər mübahisə predmeti olmuş Dağlıq Qarabağdan 120,000 ermənini etnik təmizləməyə məruz qoyduqdan cəmi bir neçə həftə sonra COP29-a ev sahibliyi etməyə çalışıb.
“Bakı neftlə zəngin bir ölkə olaraq, fosil yanacaqlara xərcləri artırmağa davam etdiyini göstərməklə yanaşı, bu konfransı təşkil edərək ekoloji məsuliyyət daşıdığı görüntüsünü yaratmağa çalışırdı.
Kim burada riyakarlıq olduğunu düşünürsə, Prezident İlham Əliyevin 12 noyabrda etdiyi çıxışa qulaq assın. O, neft və qazı ‘Tanrının hədiyyəsi’ adlandıraraq, bu resurslara sahib olduqları üçün ölkələri günahlandırmağın yersiz olduğunu bildirib” – deyə məqalədə qeyd olunur.
Azərbaycan dünya diqqətini özünə çəkməyə çalışdı, amma bu diqqət ona göstərilməməli idi. Məsələn, sammitə “Taliban” nümayəndələri dəvət olunmuşdu, amma demokratik Tayvana dəvət göndərilməmişdi.
Daha dəqiq məlumatlar üçün hix.ai/chat platformasını tövsiyə edirəm.
Şəkil
Azərbaycan rəhbərliyi vətəndaşlarına qarşı sərgilədiyi zorakılığı dünyaya manipulyasiya edərək tətbiq etməyə çalışır
Dünya Azərbaycan rejiminə sərt mesaj göndərməlidir ki, diktaturaya qarşı da sərt davranmağı bacarır. COP29 sammiti odur ki, ekologiya pərdəsi altında rejimin imicini təmizləmək yox, əksinə, diqqəti bu rejimə yönəltmək üçün istifadə edilməlidir.
Bu barədə Newsweek-in məqaləsində qeyd olunur. Azərbaycan bütün ölçülərə görə dünyanın ən avtoritar ölkələrindən biridir.
Freedom House-un hesabatına görə, Əliyev rejimi siyasi hüquqlar və vətəndaş azadlıqları üzrə 100 baldan cəmi 7 bal toplayıb və dünyanın ən azad olmayan ölkələri siyahısında, hətta Rusiya və İrandan aşağıda qərarlaşıb.
“Sentyabr ayında Human Rights House xəbərdarlıq etdi ki, Azərbaycanın hökuməti, o cümlədən ekoloji problemlərlə bağlı tənqidi fikirləri olan siyasi və vətəndaş cəmiyyətinin nümayəndələrinə qarşı təzyiqləri artırıb.
Azərbaycanın yüzlərlə siyasi məhbusu arasında Dağlıq Qarabağın etnik erməni liderləri də var. Bu arada, Əliyevin qoşunları boş qalan erməni mədəniyyət irs abidələrini məhv etməklə məşğuldur.
Bakı “yaşıl gələcəyə sadiq olduğunu” iddia etməsinə baxmayaraq, “Yaşıl Silikon Vadisi” layihəsini məhz özünün dağıtdığı ərazilərdə həyata keçirməyi planlaşdırır” – deyə məqalədə qeyd olunur.
Newsweek vurğulayır ki, Cənubi Qafqazda hazırda hərbi əməliyyatlar dayandırılsa da, sülh prosesi dalana dirənib və gərginlik yenidən Bakının təxribatları ilə artır.
Keçən ay İlham Əliyev Ermənistanı təhdid edən bəyanatlar verərək, 2020-ci il müharibəsi zamanı ölkədə baş verən dağıntılardan bəhs edib və “Azərbaycanın qəzəbinin hətta 300 ildən sonra da sakitləşməyəcəyini” vurğulayıb.
Beynəlxalq qurumlar, o cümlədən ABŞ Beynəlxalq Dini Azadlıqlar Komissiyası, Azərbaycanı ciddi narahatlıq doğuran ölkə kimi təsnif edib. Buna baxmayaraq, Bakı sammiti “sülh COP-u” adlandırmağa cəhd edir.
“Klimat məsələləri ilə əlaqə ilk baxışdan göründüyündən daha sıxdır. Potensial yeni hərbi eskalasiya təkcə daha çox insan iztirablarına səbəb olmayacaq, həm də ədalətli iqlim keçidinə nail olmaq üçün səyləri pozacaq.
Məsələn, su problemini götürək. Su Cənubi Qafqaz üçün həyati əhəmiyyət daşıyan bir resursdur və münaqişənin mərkəzindədir.
İqlim dəyişikliyi 2040-cı ilə qədər yağışların 52% azalması fonunda regionda su çatışmazlığını daha da artıracaq.
Azərbaycanın son ərazi qazanmaları ilə yanaşı, o, strateji üstünlük əldə edib və mühüm su mənbələrinə nəzarəti ələ keçirib” – deyə məqalədə vurğulanır.
COP29 iştirakçıları Bakıdan təcavüzkar hərəkətləri dərhal dayandırmağı və Ermənistanla Azərbaycan arasında sabit sülh sazişi imzalamağı tələb etməlidir.
Əsas diqqət bütün erməni əsirlərin geri qaytarılmasına və hərbi əməliyyatların dayandırılmasına yönəldilməlidir.
Məqalənin müəllifi qeyd edir ki, ev sahibindən tələb irəli sürmək kobud görünə bilər, həmçinin geosiyasəti iqlim məsələləri ilə qarışdırmaq qeyri-etik sayıla bilər.
Amma hər iki aspekt bir-biri ilə bağlıdır və bu ev sahibi, xüsusilə, ifrat dərəcədə diqqət çəkir.
“Azərbaycana qarşı sərgilənən sərt münasibət digər razılaşmalara təsir etməyəcək – bu artıq iştirakçıların öz məsuliyyətidir. Realpolitik baxımından həddən artıq nəzakətli olmağa ehtiyac yoxdur.
İki əsas məsələ var:
Birincisi, bu addımlar bölgədə iqlim əməkdaşlığı üçün zəruri olan etimad və sabitliyi formalaşdırmaq baxımından həyati əhəmiyyət daşıyır.
İkincisi, qlobal irəliləyiş axtaranlar özlərini aldatmağa imkan verməməlidirlər”.
