COP29-dan əvvəl mətbuatda, o cümlədən Ermənistanın COP29-da iştirakı müqabilində bir neçə əsirin azad edilməsinin mümkünlüyünün müzakirə edildiyinə dair sızıntılar var idi, lakin belə bir şey olmadı və Ermənistan COP29-un sonuna qədər iştirak etməməsinin səbəbləri barədə heç bir rəsmi mövqe bildirmədi. NEWS.am saytı bu və erməni əsirlər və siyasi məhbuslarla bağlı digər mövzularda erməni əsirlərin maraqlarının beynəlxalq strukturlarda təmsilçisi, hüquq müdafiəçisi Siranuş Sahakyanla danışıb.
Xanım Sahakyan COP29-dan əvvəl Azərbaycanın bir neçə əsiri azad edə biləcəyini proqnozlaşdırılmışdı. Amma belə bir şey olmadı. Sizcə, bunun səbəbi nə idi? Azərbaycan mövqeyini sərtləşdirirmi?
Hesab edirəm ki, danışıqların uğursuz gedişi Ermənistan nümayəndə heyətinin iştirakdan çəkinməsinə səbəb olub. Bəyanatlara əsasən, Ermənistan nümayəndə heyətinin iştirakının qiyməti müəyyən sayda əsirlərin qaytarılması olub, təəssüf ki, tərəflər bununla bağlı razılığa gələ bilməyiblər.
Bəyanatlara əsasən, Ermənistan nümayəndə heyətinin iştirakının qiyməti müəyyən sayda əsirlərin qaytarılması olub və təəssüf ki, tərəflər bununla bağlı razılığa gələ bilməyiblər. Təbii ki, bu, Artsaxın keçmiş rəhbərliyi barədə deyildi.
Bununla da digər mühüm sual da bağlandı: Ermənistan nümayəndəsi orada olarkən hansı məsələləri qaldırmalıdır? Müsbət məqam ondan ibarət idi ki, ən azı digər ölkələrin nümayəndələri insan haqları, o cümlədən erməni əsir və girovlarla bağlı məsələləri qaldırdılar.
Yaydan Azərbaycanın Baş Prokuroru Artsaxın hərbi-siyasi rəhbərliyi ilə bağlı ibtidai istintaqın başa çatdığını və işlərin məhkəməyə göndərildiyini bəyan edib, lakin məhkəmələr elə də başlamadılar. Məhkəmənin nə vaxt başlayacağını gözləyirsiniz?
Müxtəlif proqnozlara görə, məhkəmə prosesləri 2025-ci ildə qışda və ya erkən yazda başlaya bilər.
İndi COP29 başa çatdıqdan sonra, hər şeyə görə, Azərbaycan tərəfi bütün diqqətini danışıqlar prosesinə yönəldəcək, “sülh müqaviləsi”nin imzalanmaması yükünü Ermənistan tərəfinin üzərinə qoymağa çalışacaq. Ehtimal edirik ki, bayramlardan sonra məhkəmə prosesləri başlayacaq ki, bu da danışıqlar prosesinə təsir vasitəsi kimi istifadə olunacaq.
İşlərin qondarma olduğunu, heç bir sübut əsasının olmadığını nəzərə alsaq, prosesdə gecikmələr ola bilər.
Azərbaycanın hüquq-mühafizə orqanlarının sübutları səylə saxtalaşdırıb məhkəməyə təqdim etməsi, ictimaiyyətdə törədilmiş əməllərin cinayət tərkibinin olması təəssüratı yaratması üçün müəyyən vaxt lazımdır.
Ruben Vardanyan ailəsinin beynəlxalq hüquqşünası Jared Genser bu yaxınlarda Azərbaycanın Baş Prokurorluğunun onun Bakıya səfərinə və müvəkkili ilə görüşünə icazə vermədiyini açıqlayıb. Sizcə, məhkəmə prosesində beynəlxalq nümayəndəçisinin iştirakı təmin etmək üçün nə etmək olar? Belə bir imkan varmı?
Təəccüblü deyil ki, vəkilə icazə verilmədi, başqa bir şey gözlənilmirdi, o da vacibdir ki, vəkilin bu haqda danışması, Azərbaycanda akkreditə olunmuş beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatları, diplomatlar buna diqqət yetirsinlər. O ki qaldı saxta, səhnələşdirilmiş məhkəmələrin beynəlxalq səviyyədə olmasına, müsahibələrimin birində qeyd etmişəm ki, dövlət bir sıra beynəlxalq sənədlərə əsasən, başqa ölkədə həbsdə olan vətəndaşları üçün konsulluq xidmətlərindən istifadə imkanını təmin etmək, o cümlədən məhkəmə prosesi zamanı iştirak etmək imkanına malikdir.
Konsulluq Münasibətləri haqqında Vyana Konvensiyasına əsasən Ermənistan və Azərbaycan arasında diplomatik münasibətlərin olmadığını nəzərə alaraq, hökumət üçüncü ölkəyə onun adından həbsdə olan vətəndaşlarına konsulluq xidməti göstərmək səlahiyyəti verə bilər.
Ancaq bu, yalnız öz vətəndaşlarının azad edilməsi üçün danışıqlar aparmağa borclu olan dövlətin funksiyasıdır. Hüquq sferasına gəlincə, burada müvafiq beynəlxalq təşkilatlarla, hüquq müdafiə strukturları ilə kifayət qədər iş aparılır.
