Son vaxtlar “Sülh müqaviləsi”nin imzalanması üçün tarixi fürsətin yarandığı barədə rəsmi açıqlamalar daha çox verilir. Tarixlər göstərilmir, lakin “sülh çox yaxındır” və ya “tərəflər ən yaxın nöqtəyə çatıb” ifadələri işlədilir.
Dünən Ermənistanın xarici işlər naziri prosesdən optimist qiymətlərlə danışıb. Türkiyə prezidenti və xarici işlər naziri də müsbət gözləntilərə işarə ediblər. Bakıdan gələn qiymətləndirmələr fərqlidir.
ER xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın Ermənistan və Azərbaycanın “Sülh Müqaviləsi”ni imzalamağa çox yaxın olması ilə bağlı qiymətləndirməsi daha sonra Türkiyənin prezidenti və xarici işlər naziri tərəfindən təkrarlandı.
Ankarada keçirilən 15-ci səfirlər konfransında Rəcəb Tayyib Ərdoğan Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün bərqərar olmasının “müsbət tendensiya və perspektivlərini” qeyd edərək, tarixi fürsətin sülh sazişinin bağlanması ilə taclanmasını istədiklərini bəyan edib.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan ölkə parlamentində mötərizəni daha da açaraq Azərbaycan və Ermənistanın sülhün bərqərar olması baxımından ən yaxın nöqtəyə çatdığını təsdiqləyib. Türkiyə rəsmisi qeyd edib ki, Cənubi Qafqaz regionunda sülhə ümid işığı var.
Bu açıqlamalardan bir ay əvvəl, noyabr ayında Ermənistan-Türkiyə sərhədində Ermənistan və Türkiyənin bir sıra ali idarəçiliklərinin nümayəndələrinin görüşü baş tutub. Ermənistan tərəfi sadəcə olaraq görüşün faktını təsdiqləyir, o vaxta qədər bu barədə nə rəsmi məlumat var idi, nə də həmin görüşdə kimin iştirak etdiyi məlum deyil. Ermənistan tərəfi bunu müsbət və konstruktiv qiymətləndirdi. Axurik-Akyaka dəmir yolu sərhəd-keçid məntəqəsinin istismarının texniki ehtiyacları müzakirə edilib.
Bu mövzu bu ilin iyulunda Ermənistan və Tuykia nümayəndələrinin müzakirə gündəliyinə daxil edilib, hələ o vaxt bu istiqamətdə razılaşmalar əldə olunub.
Bu əməli addımlar və müsbət gözləntilər fonunda Azərbaycan Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının mövcudluğuna işarə edərək, sülhə mane olan amillərdən danışmağa davam edir. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan X-də paylaşım edərək növbəti ilkin şərtlərə cavab verib ki, Ermənistan Respublikasının Konstitusiyasında qonşu ölkələrə qarşı ərazi iddiası yoxdur.
Ermənistanın bəzi sakinləri hələ də Azərbaycanla “yaxın” sülhə inanmırlar. Onlardan biri də Ermənistanın keçmiş xarici işlər naziri Ara Ayvazyandır.
“Azərbaycan hər addımda danışıqların gündəliyinə yeni elementlər daxil etməyə və bununla da qondarma sülh müqaviləsinin yaradılmasını pozmağa və ya gecikdirməyə çalışır. Sənədin həqiqətən regionumuzda sabitliyi və uzunmüddətli sülhü təmin edəcəyi ilə bağlı heç bir illüziyam yoxdur, çünki açıq-aydın görünür ki, qarşı tərəfin Ermənistan və erməni maraqlarına çox yer olmayan və ya heç yer olmayan sülhə dair öz baxışları var.
Mətnin 95-97%-i razılaşdırıla bilər, amma diplomatiyada qəbul edilən qızıl qayda var: hər şey razılaşdırılmayıbsa, deməli, heç nə razılaşdırılmayıb”.
Sülh danışıqları ilə paralel olaraq, sərhədin delimitasiyası komissiyalarının növbəti birgə iclasına hazırlıq işləri aparılır. Komissiyaların növbəti iclasının vaxtı ilə bağlı hələ də razılıq yoxdur. hazırlıqlar hələ də davam edir.
