Dağlıq Qarabağda baş verənləri hərbi və ya insanlığa qarşı cinayət kimi qiymətləndirmək olar. Beynəlxalq hüquq nöqteyi-nəzərindən Dağlıq Qarabağda baş verənləri asanlıqla etnik təmizləmə ilə eyniləşdirmək olar.
Dekabrın 12-13-də Yerevanda keçirilən “Soyqırım Cinayətinə Qarşı” V Qlobal Forum zamanı BMT-nin (BMT) keçmiş xüsusi məruzəçisi Fernand de Varen “Armenpress”ə müsahibəsində belə bir fikir söyləyib.
2023-cü ilin sentyabrında Azərbaycanın Dağlıq Qarabağda həyata keçirdiyi aksiyaların soyqırım kimi qiymətləndirilə biləcəyi sualına qayıdan həmsöhbət, bununla belə, qeyd edib ki, əslində soyqırımı beynəlxalq hüquqda çox çətin təsdiq olunan cinayətdir, çünki bu, xüsusi niyyət tələb edir.
Mən Dağlıq Qarabağda baş verənlərin bütün təfərrüatları barədə məlumatlı deyiləm ki, səriştə vermək mümkün olsun, lakin onu da əlavə edim ki, soyqırım cinayətinin əslində beynəlxalq hüquqda təsbit edilməsi baxımından çox çətin bir cinayət olduğunu xatırlamaq lazımdır, çünki o, xüsusi niyyət tələb edir.
Bu, Dağlıq Qarabağda yaşayan erməniləri fiziki cəhətdən məhv etmək idi, yoxsa onlardan qurtulmaq idi? Əgər sonuncudursa, bu, beynəlxalq hüquqda soyqırım cinayətinə uyğun gəlmir, lakin onlar başqa cinayət növləri ola bilər”, – deyə Fernand de Varen bildirib.
Onun fikrincə, aydındır ki, Dağlıq Qarabağda etnik təmizləmələrin olması ilə heç kim razılaşmaya bilməz.
“Bu, özlüyündə soyqırım deyil, amma yenə də müharibə cinayəti və ya insanlığa qarşı cinayət hesab oluna bilər. Beləliklə, beynəlxalq hüquq nöqteyi-nəzərindən hesab edirəm ki, Dağlıq Qarabağda baş verənləri çox asanlıqla etnik təmizləmə kimi müəyyən etmək olar, hərbi cinayət və ya bəşəriyyətə qarşı cinayət hesab edilə bilər” deyə BMT-nin Milli Azlıqlar üzrə keçmiş xüsusi məruzəçisi vurğulayıb.
Varen 1915-ci ildə baş vermiş Erməni Soyqırımı, o cümlədən Türkiyənin davamlı inkar siyasəti və bununla bağlı ritorikasından da söz açaraq, Türkiyənin inkarının nə qədər davam edəcəyini və Ankaranın Erməni Soyqırımını nə zaman tanıyacağını söyləməyin əslində çətin olduğu qənaətindədir.
“İllər sonra ola bilər ki, Türkiyə tərəfində müəyyən münasibət dəyişikliyi olsun. Ona görə də təslim olmaq lazım deyil”, – deyə o vurğulayıb.
Fernand de Varen digər ölkələri misal çəkərək qeyd edib:
“Məsələn, Kanada və Avstraliya uzun illərdir ki, uşaqların yerli ailələrdən götürüldüyü çox irqçi ölkələrdir. Və son 5-10 ildə hər iki hökumət etdiklərinin qəddar, mənəviyyatsız olduğunu başa düşərək, əslində bunun üçün üzr istəyib, məzəmmət edib və peşman olduqlarını bildiriblər və bunun baş verdiyini, edildiyini etiraf ediblər. Bunun baş verməsi təxminən 100 il çəkdi, buna görə də bunun soyqırım olduğunu etiraf edəcək Türkiyə hökuməti olduqda da baş verə bilər”, – BMT-nin Milli Azlıqlar üzrə keçmiş xüsusi məruzəçisi vurğulayıb.
