Azərbaycanlılar işğal altında olan Haterkdə Vətən müharibəsi qurbanlarının xatirəsinə ucaldılmış abidəni dağıdıblar
2024-cü il dekabrın 17-də Tik-Tok platformasında Azərbaycan tərəfinin işğal altında olan Artsax kəndində Vətən Müharibəsi qurbanlarına həsr olunmuş abidəni dağıtdığı açıq-aydın görünür, Monument Watch xəbər verir.
Abidə 1965-1966-cı illərdə kəndin mərkəzində ucaldılıb. Vətən müharibəsində Haterk kəndindən 400 döyüşçü iştirak edib, onlardan 195-i həlak olub (Balayan 2020, 314). Abidə fəvvarə-memorial idi, onun üzərində ölmüş Haterklilərin adları və soyadları yazılmışdır (şək. 1). Birinci Artsax müharibəsi zamanı abidə bir qədər zədələnmişdi: silahsız gözlə belə onun üzərində tüfəng atəşinin izləri görünür.
Bizim cavabımız
Artsaxın Haterk rayonunda Vətən müharibəsi q urbanlarının xatirəsinə həsr olunmuş abidənin qəsdən dağıdılması Roma Statutunun 8-ci maddəsini pozur və insanlığa qarşı ağır cinayət hesab olunur. Silahlı münaqişə zamanı mədəni sərvətlərin mühafizəsi haqqında 1954-cü il Haaqa Konvensiyasının 4-cü maddəsinə və əlavə olaraq 1999-cu ildə qəbul edilmiş İkinci Protokolun 15(a) maddəsinə əsasən, abidəyə dəymiş ziyan “ciddi pozuntudur” və hərbi cinayət kimi beynəlxalq məhkəmələrdə mühakimə oluna bilər.
Abidənin dağıdılması Beynəlxalq Humanitar Hüququn 38, 39, 40 və 41-ci maddələrini də pozur. Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin işğal olunmuş ərazilərdə qüvvədə olan qanunların, o cümlədən mədəni dəyərlərin qorunmasına dair müddəaların beynəlxalq adət hüququ (infra-hüquq) statusu aldığını təsdiq etməsi faktını vurğulamaq son dərəcə vacibdir, yəni bu qanunlar ümumbəşəri və qaçılmaz qayda kimi çıxış edir və bütün dövlətlər üçün məcburidir.
Onu da əlavə edək ki, Böyük Vətən müharibəsinə həsr olunmuş abidələrin dağıdılması Azərbaycanın dövlət siyasətinin istiqamətlərindən biridir və 2020-ci il müharibəsindən sonra Hadrut azadlıq döyüşçülərinə həsr olunmuş abidə, Artsax Azadlıq və Vətən Müharibəsi qurbanlarının xatirəsinə həsr olunmuş Şuşi memorial kompleksi artıq dağıdılıb. Bundan əlavə, Hadrutun Azox kəndində Böyük Vətən Müharibəsi, Birinci Artsax müharibəsi və Erməni Soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə həsr olunmuş üç ayrı abidə dağıdılıb.
