Avropa Şurası Parlament Assambleyasının (AŞ PA) 2025-ci il qış sessiyasında Ermənistan parlamentinin nümayəndə heyətinin üzvü Armen Gevorkyan “Yeni qaydalara əsaslanan beynəlxalq nizamın zəruriliyi” mövzusunda keçirilən müzakirələrdə çıxış edib.
O, demokratiyanın, insan haqlarının və qanunun aliliyinin beynəlxalq gündəmdən geri çəkildiyini vurğulayıb.
Bunun nəticəsi olaraq, Azərbaycanın Ermənistanın suveren ərazilərini işğal etməsi, Qarabağ ermənilərinin etnik təmizlənməsi və Dağlıq Qarabağın rəhbərlərinin Bakıda qurama məhkəmələri təəccüblü şəkildə demokratik dünyada legitim qəbul edilir.
Armen Gevorkyanın çıxışı aşağıda təqdim olunur:
“Liberal gündəm, demokratiya, insan hüquqları və qanunun aliliyi beynəlxalq gündəmdən geri çəkilir, bu da bizim daha əvvəl proqnozlaşdırdığımız kimi baş verir.
İqtisadi böhranlar, sosial medianın inqilabı və sağçı radikalizm ilə solçu radikal populizmin Avropa ölkələrində artması cəmiyyətdə güclü qütbləşməyə səbəb olub və nəticədə daha zəif bir Avropa ortaya çıxıb.
Tez-tez görürük ki, ortaq maraqlarımız və məqsədlərimiz daha çox kiməsə qarşı mübarizə aparmaqla ifadə olunur, nəinki konkret bir hədəfə çatmaqla.
Xüsusilə kiçik dövlətlər üçün seçim imkanları “ya bizimləsən, ya bizə qarşısan” kimi qəbuledilməz dərəcədə sadələşdirilmiş bir ikili yanaşmaya gətirilib.
Daha da pisi, Avropada strateji seçimlər belə ardıcıl deyil. Belə ki, Ukraynadakı müharibə qəti şəkildə pislənir, amma Türkiyənin Suriyadakı imperialist iddiaları anlayışla qarşılanır.
Eyni zamanda, Azərbaycanın Ermənistanın suveren ərazilərini işğal etməsi, Qarabağ ermənilərinin etnik təmizlənməsi və Dağlıq Qarabağın rəhbərlərinin Bakıda qurama məhkəmələri təəccüblü şəkildə demokratik dünyada legitim hesab edilir.
Avropa Kosovonun öz müqəddəratını təyin etmə hüququnu dəstəklədi, amma eyni hüququ Qarabağ ermənilərinə tanımadı.
Bu nədir, əgər Avropada kimlik və liderlik böhranının açıq nəticəsi deyilsə?
Hörmətli həmkarlar,
Hazırda Ermənistanda belə bir reallıq formalaşır: “Biz Qərbə doğru gedirik, amma Rusiyanın hesabına”.
Burada çoxları başa düşür ki, bu yanaşma regionda sabitlik və rifah üçün yeni risklər və çağırışlar yaradır.
Məsuliyyətli siyasi qərarlar qəbul edərkən nəzərə almaq lazımdır ki, davam edən qlobal böhran bizi “Yalta-2” konfransına doğru aparır.
Bu konfrans Üçüncü Dünya Müharibəsinin qarşısını almaq və yeni dünya nizamını formalaşdırmaq üçün bir cəhd olacaq. Çox güman ki, liderlər üçlüyü yenə də Avrasiya ilə bağlı müzakirələrdə üstünlük təşkil edəcək.
Bununla belə, Avropanın bu kritik danışıqlardan kənarda qalması olduqca təəssüf doğuracaq.
Avropa zəiflədikcə – istər daxili siyasətində, istərsə də xarici siyasətində – demokratiya, qanunun aliliyi və insan haqları kimi öz standartlarını qoruya bilmədiyi zaman o, öz kimliyini və dünyaya verdiyi əlavə dəyəri itirmək riski ilə üzləşir.
Bu da Avropanı hər hansı eksklüziv töhfəsi olmayan sadə bir regional oyunçuya çevirir. Avropa dövlətlərində daxili siyasi və kimlik böhranları, eləcə də əsas məsələlər üzrə artan fikir ayrılıqları bu tənəzzülü daha da gücləndirir.
Sözlərimi yekunlaşdıraraq bir, amma fundamental sualı qaldırmaq istəyirəm:
Avropa Şurası Avropanın siyasi kimliyinin bərpasına və həm öz sərhədləri daxilində, həm də ondan kənarda daha qaydalara əsaslanan beynəlxalq nizama necə töhfə verə bilər?”.
