Ötən həftə nüfuzlu Amerika qəzeti Washington Post-da tanınmış erməni-amerikalı jurnalist, bestseller müəllifi David İqnatyiusun təsirli məqaləsi dərc olunub.
Məqalədə həmçinin Prezident Donald Trampa çağırış yer alıb – o, təqib olunan xristianları qorumaq və bu prosesi Ruben Vardanyandan başlamaq barədə verdiyi vədi yerinə yetirməlidir.
Mövzu ilə bağlı NEWS.am Spyurk (erməni diasporu)yazıçısı, publisist və iqtisadçı Vahan Zanoyan iləsöhbət edib. Onun adı da İqnatyiusun məqaləsində çəkilib.
SUAL: – Cənab Zanoyan, “The New York Times” bestseller müəllifi, tanınmış erməni-amerikalı jurnalist David İqnatyius son vaxtlar Bakıda gedən saxta məhkəmə prosesləri və sizin dostunuz Ruben Vardanyan haqqında olduqca təsirli məqalə yazıb.
Məqalədə həmçinin Trampa çağırış var ki, təqib olunan xristianları qorumaq vədi yerinə yetirilsin və bu proses Vardanyandan başlasın. Sizcə, bunun hansısa təsiri ola bilərmi?
CAVAB: – David İqnatyiusun məqalələri Vaşinqtonun siyasi elitası tərəfindən geniş oxunan və hörmət edilən yazılardır. Onun Ruben haqqında yazısı mühüm mesajlar verir.
ABŞ-ın yeni administrasiyasına Qarabağın etnik ermənilərinin başına nə gəldiyini və Ruben Vardanyanla Qarabağın keçmiş rəhbərlərinin hazırda harada olduğunu xatırlatmaq vacib idi.
Bu, yalnız erməni xalqının problemi deyil. Avtoritar bir dövlət bütün beynəlxalq hüquqları və dəyərləri tapdalayır, insanları əsir saxlayır və dünya buna səssiz qalır.
Bu, ümumbəşəri hüquqlar, azadlıq və insan haqları məsələsidir. Cəzasızlıq yeni cinayətlərin qarşısını açır.
İqnatyius bir daha bu məsələlərə diqqət çəkdi və xristian amilini vurğuladı, çünki bu amil ABŞ-ın daxili siyasi səhnəsində xüsusi əhəmiyyətə malikdir və Tramp özü bu mövzu barədə danışmışdı.
Burada qeyd etmək lazımdır ki, İqnatyius “həqiqi Ermənistan”dan kənarda yaşayan erməni icmasının gücünün, Ermənistan və ümumerməni problemlərinə necə dəstək ola biləcəyinin yaxşı nümunəsidir.
Bundan əlavə, təkcə onun jurnalist və yazıçı kimi şəxsi uğurları yox, atasının da erməni kökləri vacibdir. İqnatyiusun atası, soyqırımdan sağ çıxan bir ailənin nümayəndəsi olub və ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin naziri vəzifəsində çalışıb.
Biz bu söhbətimizdə onun və atasının erməni mənşəyi barədə də danışmışıq.
Və çox təqdirəlayiqdir ki, İqnatyius bütün şəxsi və ailəvi nüfuzu ilə Rubenin yanında yer aldı. Ruben Vardanyanı tanıyan hər kəs, eləcə də ümumbəşəri dəyərlərə önəm verən hər kəs bunu etməlidir.
SUAL: – Bakıda baş verən və məhkəmə adlandırdıqları farsı şəxsən siz izləyirsinizmi?
CAVAB: – Şəffaflığın olmadığını nəzərə alaraq, mümkün qədər buna əməl edirəm. Bir-birinin ardınca Rubenə, onun dünya görüşünə, həyat fəlsəfəsinə heç bir aidiyyəti olmayan absurd ittihamlar səsləndirilir.
Ruben ləyaqətli və cəsarətli erməni obrazıdır. Onun təşəbbüsü erməni xalqına qürur gətirir. Məsələn, mən özüm bir erməni kimi “Avrora” ilə fəxr edirəm.
Bu, bizə qurban obrazından çıxmağa, güclü hiss etməyə, başqalarına kömək əlini uzatmağa imkan verən təşəbbüsdür.
Bu, ləyaqətli xalqlara layiq bir fəlsəfədir, o zaman ki, dünyaya da verə bilərsən. Rubenin Tatevdə tikdiyi kanat yolu hər dəfə Ermənistana mükafat gətirərkən qürur duyuram.
Ruben erməni millətini bütün dünyada tanıdan və bizə qarşı kollektiv hörmət yaradan obrazdır. Ona görə də Ruben Bakıdakı saxta məhkəmə prosesində Artsaxın digər liderlərindən ayrılıb.
Əminəm ki, Azərbaycanın hədəfi təkcə Ruben Vardanyanın şəxsiyyəti deyil, onun dünya səhnəsində nümunəvi bir erməni kimi təqdim etməsidir. Məhz həmin obrazı qınamaq, aşağılamaq istəyirlər. Həmin bu obrazsa bu gün Bakıda “ mühakimə” olunur.
SUAL: – İqnatiyə dedin ki, Azərbaycan işğalından 10 gün əvvəl Vardanyana zəng vurub onu oradan uzaqlaşmağa çağırdın. O, imtina etdi. Bu barədə mənədanışarsınızmı?
CAVAB: – Artsaxa getməzdən əvvəl Rubenlə, sonra isə Artsaxa çoxlu görüşlərim oldu. Mən onun bu addımı atmaq üçün motivasiyasını yaxşı bilirəm.
Demək imkanım oldu ki, Artsaxa köçmək onun şəxsi və şüurlu qərarıdır, eyni zamanda bu addımın bütün risklərini dərk edir.
O, əmin idi ki, o çətin vəziyyətdə Artsax ermənilərinin yanında olmaq lazımdır və o, Artsax xalqının öz vətənlərində dinc yaşamağa davam etməsi üçün mümkün olan və hətta mümkün olmayan hər şeyi etməyə çalışırdı.
O, bölgədəki müharibələrin problemlərin həlli yolu olmamasını, insanların minilliklər boyu yaşadıqları torpaqda təhlükəsiz yaşaya bilməsini hədəfləyib. Onun ən böyük narahatçılığından biri, reallıqdan xeyli əvvəl Artsaxın mümkün əhalisinin azalması idi.
O, artıq Artsaxda olanda mən onunla həqiqətən danışırdım və bir dəfə deyil, çox tez-tez, yəni dəfələrlə. Həmişə deyirdi ki, camaatın bu ağır vəziyyətini tək qoyub çölə çıxa bilməz.
Blokada şəraitində, yemək çatışmazlığı şəraitində o, birtəhər yeməkxanalar açmağa müvəffəq oldu, burada hər gün yüzlərlə insan, qoca və uşaq yemək ala bildi.
O, Artsaxın ərzaq təhlükəsizliyi, enerji özünütəminatı, səhiyyə və təhsil sistemlərinin yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş çoxsaylı layihələrin təşəbbüskarı olmuşdur.
O, o ağır şəraitdə, sərt reallıqda insan olaraq qala bildi və bu, müstəsna keyfiyyətdir. O da bir az səylə həbsxana kamerasından xəbər göndərdi və dedi ki, nə kin, nə də nifrət hiss edir, halbuki ruhunda haqsızlığa qarşı üsyan olduğuna inanıram. Bu, böyük ruh gücündən xəbər verir.
