Arman Qriqoryan: “ABŞ Rusiyanın irəliləyişini dayandırmağın artıq mümkün olmadığı qənaətinə gəlib”
ABŞ-dakı mütəxəssislər, Rusiyanın irəliləyişini dayandırmaq üçün başqa seçim qalmadığı qənaətinə gəliblər. Bu haqda “Azadutyun”radiosuna müsahibəsində Liha Universitetinin professoru Arman Qriqoryan bildirib.
Həmin müsahibədən bir parçanı diqqətinizə təqdim edirik:
“AZADUTYUN”: – Məgər Vaşinqton Kiyevi tənhamı buraxacaq?Belə bir ifadə işlətmək olarmı?
QRİQORYAN: – İfadənin forması ilə bağlı müzakirə aparıla bilər, lakin aydın oldu ki, Birləşmiş Ştatlar Ukraynadakı müharibəni bitirmək üçün çox qətiyyətli mövqe tutur.
Onlar, güman ki, belə bir nəticəyə gəliblər ki, bu müharibənin davam etməsi heç bir perspektivə malik deyil, , həm də insan, həm də beynəlxalq və strategiya baxımından sadəcə daha böyük itkilərə səbəb olacaq.
Onlar həm də belə bir nəticəyə gəliblər ki, Rusiyanın irəliləməsini dayandırmaq üçün heç bir variant qalmayıb. Deməli, növbəti addım, əgər müharibəni davam etdirmək istəsələr, birbaşa iştirak olacaq.
Xüsusilə də Ukraynadakı insan qüvvəsinin çatışmazlığı səbəbindən. Bu, NATO qüvvələrinin yerləşdirilməsi haqqında danışmağa gətirib çıxaracaq, birbaşa Rusiya ilə hərbi qarşıdurma haqqında, lakin biz bilirik ki, bu hətta Bayden dövründə də istisna olunub.
Bu, hətta nüvə eskalasiyası təhlükəsi daşıyır, hansı ki, yaxşı başa düşülür. Əgər başqa variant qalmayıbsa, onlar sülhə getməyə qərar veriblər.
SUAL: — Cənab Qriqoryan, amma bu sülh qiymətlə başa gələcək, kim və necə ödəməlidir bu qiyməti? Çünki Prezident Zelenski deyirdi ki, “mən razıyam, amma bizə təhlükəsizlik zəmanətləri lazımdır”.
CAVAB: – Təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı hansı söhbət gedə bilər? Yəni , əgər Zelenski davam edərək vurğulayır ki, Ukrayna yalnız NATO-dan Rusiyaya qarşı təhlükəsizlik zəmanətləri almağa ehtiyac duyur, buolası deyil.
Deməli, bu müharibənin bir səbəbi yox, bir neçə səbəbi olub, amma əsas səbəb, mənim dərin inamımla, məhz belə inteqrasiya, təhlükəsizlik baxımından Qərblə inteqrasiya, NATO ilə üzvlük və ya faktiki üzvlük məsələsi idi.
İndi isə danışmaq haqqında ki, NATO Rusiyaya qarşı Ukraynaya hansısa zəmanətlər versin və ya NATO qüvvələri sülhməramlı qüvvə kimi yerləşdirilsin, hansı ki, son zamanlar bəzi ingilis və fransızlar tərəfindən danışılırdı, məhz bu olub müharibənin əsas səbəbi.
İndi isə NATO-nun özünün Ukraynaya müəyyən təminat verməli olması və ya NATO qoşunlarının sülhməramlı qüvvələr kimi yerləşdirilməsindən danışmaq, zənnimcə, bu yaxınlarda britaniyalıların və fransızların danışdıqları bir növ dalana dirənmiş tələbdir.
Bu, hətta danışıqlara başlamazdan əvvəl onları poza bilər. İndi qarantiyalar, təbii ki, danışıqlar aparılacaq, eynən belə, yəni Rusiyanın vədi əsasında o atəşkəsi bağlamayacaqlar.
Rusiya da bu müharibənin dayandırılmasında maraqlıdır, müəyyən qarşılıqlı zəmanətlər veriləcək, Ukraynaya müəyyən zəmanətlər veriləcək, lakin bu, sırf Ukraynanın neytrallığına zəmanət kontekstində baş verəcək.
Təbii ki, neytrallıq pozulub, o, istənilən tərəf üçün müəyyən tətiklər ehtiva edəcək. Bu cür zəmanətlər verilə bilər, amma söhbət NATO-dan Rusiyaya qarşı birtərəfli qaydada zəmanət almaqdan gedirsə, mən bunu çətin hesab edirəm, faktiki olaraq istisna edirəm.
SUAL: – Həm də Ukraynanın işğal olunmuş əraziləri məsələsi var, yəni Kiyev bu reallıqla barışmalıdırmı?
CAVAB: – Əgər Kiyev bu reallıqla barışmasa, mən indi bilmirəm, hansı ərazilərin hansı hissəsi – tamamilə və ya hansısa hissəsi, bəlkə hansısa məsələlər ərazilər barədə danışıqlar aparılacaq.
Amma Ukraynanın ərazi itkiləri olacağı, mənə elə gəlir ki, Kiyevin barışması və ya barışmaması şübhədən yuxarıdır… Nə demək olar ki, Kiyev barışmasa,deməli alternativi müharibənin davam etməsidir və Kiyev daha geniş ərazilər itirə bilər.
İndi burada sual yaranır ki, ABŞ və Avropa ölkələri ərazi statusu-kvo-nun dəyişdirilməsinə hansı münasibət bəsləyəcəklər? Təbii ki, Avropa ölkələri hələ də belə bir söhbət aparmırlar.
Onlar üçün bu siyasi baxımdan daha çox problemli olacaq, Tramp administrasiyası üçün nisbətən daha asan idi, amma Tramp administrasiyasının nümayəndələri kifayət qədər açıq bəzi bəyanatlar veriblər, xüsusilə ki, 2022-ci ildən əvvəlki ərazi statusu-kvo-na qayıtmaq artıq mümkün deyil. Deməli, hamı başa düşür ki, hansısa ərazi dəyişiklikləri baş verəcək.
