Erməni-Azərbaycan sülh müqaviləsi çətinliklərdən uzaq deyil, baxmayaraq ki, bu, Ermənistan və Azərbaycan arasındakı münasibətlərdə potensial bir dönüş nöqtəsi kimi qeyd olunur. Bu haqda “Jamestown Foundation” qeyd edir.
Artıq qeyd edildiyi kimi, sülh müqaviləsinin rəsmi mətni hələ ictimaiyyətə açıq deyil. Erməni təhlilçiləri xüsusilə müqavilə mətnindən kənar olan əvvəlki şərtlərlə bağlı narahatlıq ifadə edirlər.
Bakı bu şərtləri sənədin imzalanmasından öncə zəruri hesab edir. Xüsusilə, Ermənistanda Azərbaycanın Konstitusiya islahatlarına dair tələbləri daxildə davamlı şəkildə mənfi qiymətləndirilir.
Azərbaycan və Rusiya eyni zamanda Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində vasitəçilik etmək üçün Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı (ATƏT) tərəfindən yaradılmış “Minsk Qrupunun” ləğv edilməsinə çağırış etmişdilər.
Qrupun ləğvi tələbi ümumiyyətlə Ermənistan tərəfindən qəbul edilə bilər, lakin İrəvan əvvəlcə sülh müqaviləsinin rəsmi şəkildə imzalanmasını üstün tutur.
Lakin Azərbaycan hesab edir ki, sülh müqaviləsi imzalandıqdan sonra ATƏT Minsk Qrupunun fəaliyyətini davam etdirməsi Qarabağ məsələsini yenidən gündəmə gətirə bilər.
Regional nəqliyyat və iqtisadi əlaqələrin blokadasının aradan qaldırılması məsələsi, xüsusilə Ermənistan ərazisindən keçən Azərbaycan və Naxicevan eksklavı arasındakı quru yolu ilə bağlı olanlar, sülh müqaviləsinin irəliləməsini daha da çətinləşdirir.
Bu ilin əvvəlində Paşinyan müzakirələrin əsas sülh müqaviləsindən kənarda davam etdiyini bildirmişdi. Lakin Bakı buna hələ cavab verməyib.
Ermənistanın Rusiya ilə münasibətləri də Azərbaycanla sülh müqaviləsinin imzalanması üçün potensial risk olaraq qalır.
Paşinyan artıq keçən il imtina etdiyi 9 mayda Moskvada Qələbə Günü tədbirinə qatılmaq üçün dəvəti qəbul edib.
“Müstəqil qüvvələrin dinamikası, xüsusilə Ukraynada Rusiyanın davam edən müharibəsi və Rusiya-Amerika münasibətləri nəzərə alınmaqla, Moskva yenidən təsir göstərməyə çalşa bilər”— deyərək məqalədə qeyd olunub.
Bundan əlavə, Yerevanın Erməni-Azərbaycan müqaviləsinin uğursuzluğu halında Ankara ilə münasibətləri tənzimləmək istədiyi vurğulanıb.
Lakin belə bir perspektiv ehtimal olunmur, çünki Türkiyə təkid edir ki, Ermənistan və Azərbaycan öz ziddiyyətlərini həll etməlidir və bundan sonra Erməni-Türk münasibətləri tənzimlənə bilər.
Ermənistan və Türkiyə arasındakı bağlı sərhəd Suriyaya humanitar yardım axını üçün 10 günlüyünə müvəqqəti açılsa da, Ankara bunun daimi addım olmadığını bildirir.
Bu problemlər Ermənistan və Azərbaycanın sülh müqaviləsini imzalamaqdan əvvəl üzləşdiyi çətinliklərdən yalnız bir neçəsidir.
Gələn həftələr və aylar göstərəcək ki, tərəflər sabit sülhün təmin edilməsinə nə dərəcədə sadiqdirlər. Son sülh müqaviləsinin elanı ümid şüası olsa da, bu maneələr davam edir.
Azərbaycan Ermənistan Konstitusiyasını dəyişdirmək tələbini geri götürmədiyi müddətcə, müqavilənin 2026-cı ilin ortalarına, hətta 2027-ci ilə qədər imzalanması çətindir.
